মূল পৃষ্ঠা / কৃষি / মীণ পালন / সংমিশ্ৰিত মাছ আৰু হাঁহ পালন
অংশিদাৰী
Views
  • স্থিতি: সম্পাদনাৰ বাবে মুকলি

সংমিশ্ৰিত মাছ আৰু হাঁহ পালন

সংমিশ্ৰিত মাছ আৰু হাঁহ পালন

হাঁহ পালনৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা আৱৰ্জনাৰ পুণৰ ব্যৱহাৰ কৰি অতি কম খৰছত মাছ উৎপাদনৰ লগতে হাঁহ কণী উৎপাদন কৰাই এই পদ্ধতিৰ মূল উদ্দেশ্য ৷ হাঁহৰ মলত ০.৯১ শতাংশ নাইট্ৰ’জেন আৰু ০.৩৮ ফচফৰাচ থাকে ৷  সঠিক হাৰত হাঁহৰ মল প্ৰয়োগ কৰিলে পুখুৰীত সাৰ আৰু মাছৰ খাদ্য প্ৰয়োগৰ প্ৰয়োজন নেথাকে ৷ তাৰোপৰি, হাঁহে ৫০% খাদ্য পুখুৰীৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰে ৷ আনহাতে এই আৱৰ্জনাসমূহে মাছৰ প্ৰাকৃতিক খাদ্য সম্ভাৰ বৃদ্ধি কৰাৰ উপৰিও হাঁহক যোগান ধৰা খাদ্যৰ অৱশিষ্ট আৰু হাঁহৰ মল মাছে খাদ্য হিচাবে গ্ৰহন কৰে ৷ হাঁহে সাতোঁৰাৰ ফলত পানীত দ্ৰৱীভূত অম্লজানৰ পৰিমাণ বৃদ্ধি পায় ৷ ই মাছৰ শাৰীৰিক বৃদ্ধিত সহায় কৰে ৷

সংমিশ্ৰণৰ উপযোগী মাছ

উপযোগী হাঁহৰ জাত:

অসমৰ জলবায়বীয় পৰিস্হিতিত মতা খাকী কেম্পবেল আৰু মাইকী পাতি হাঁহৰ সংকৰণ কৰি উৎপাদন কৰা হাঁহেই সমন্বিত মাছ আৰু হাঁহ পালনৰ বাবে উপযোগী হাঁহ ৷ নগেশ্বৰী আৰু ছিলেটমেটি হাঁহ অসমত পোৱা নেযায় ৷ অত্যধিক আৰ্দ্ৰতাৰ বাবে  খাকী কেম্পবেল হাঁহ পুখুৰীৰ ওপৰত ৰখাৰ উপযোগী নহয়৷

হাঁহৰ সংখ্যা

প্ৰতি হেক্টৰ পানী কালিৰ বাবে ৩০০ টা হাঁহৰ প্ৰয়োজন ৷ হাঁহৰ জাকটোত ১ : ৫ হাৰত মতা আৰু মাইকী হাঁহ ৰাখিব লাগে ৷ অৰ্থাৎ ৩০০ হাঁহৰ জাকটোত ৫০ টা মতা আৰু ২৫০ জনী মাইকী হাঁহ থাকিব লাগে ৷

পুখুৰী নিৰ্মাণ

১)     নিম্নতম:                  ২ কঠা

২)     উচ্চতম:                  ২ বিঘা

হাঁহৰ গঁৰাল

১) পুখুৰীৰ যি কোনো এটা চুকত গঁৰালটো নিৰ্মাণ কৰিব লাগে ৷

২) খেৰ, বাঁহেৰে অস্থায়ী ভাবে অথবা পকী খুটা, কাঠ, লো, এচবেষ্টচ আদিৰে স্হায়ী ভাবে গঁৰালটো নিৰ্মাণ কৰিব পাৰি ৷

৩) স্থায়ী আৰু অস্থায়ী উভয় ক্ষেত্ৰতেই মজিয়াখন ছিদ্ৰযুক্ত হোৱা উচিত ৷ অস্থায়ী গঁৰালৰ ক্ষেত্ৰত মজিয়া খন বাঁহৰ চিলিঙি আৰু স্থায়ী গঁৰালৰ ক্ষেত্ৰত লোৰ তাঁৰৰ চিলিঙি বা ছিদ্ৰযুক্ত লোহাৰ পাটেৰে সাজিব পাৰি ৷ মজিয়াৰ ছিদ্ৰসমূহ ৪.০০ – ৬.০০ বৰ্গ ছে: মি: আকাৰৰ হ’ব লাগে ৷

৪)  প্ৰত্যেক হাঁহৰ বাবে ১.৫ বৰ্গ ফুট হিচাবত মজিয়াখন আহল-বহল হব লাগে ৷

৫)  মজিয়া খন পানীৰ পৰা ১.০ মিটাৰ উচ্ছতাত থাকিব লাগে ৷ গঁৰালৰ উচ্চতা মজিয়াৰ পৰা মুধচলৈ ৩.৬ মিটাৰ আৰু চটিলৈকে ২.৭২ মিটাৰ হব লাগে ৷

৬)  গঁৰালটোত উপযুক্ত দুৱাৰৰ ব্যৱস্থা থাকিব লাগে ৷

৭)  বেৰসমূহৰ তলফালে দুইতৃতীয়াংশ বতাহ সোমাব নোৱাৰা আৰু ওপৰৰ একতৃতীয়াংশ বতাহ চলাচল কৰিব পৰাকৈ চিলিঙি যুক্ত হ’ব লাগে ৷

৮)  পুখুৰীলৈ হাঁহ অহা যোৱা কৰিব পৰাকৈ দলংৰ ব্যৱস্থা কৰিব লাগে ৷

৯)  পুখুৰীৰ চাৰিওফালে হাঁহ ওলাই যাব নোৱাৰাকৈ জেওঁৰা আৰু লগতে উপযুক্ত জপনাৰ ব্যৱস্থা কৰিব লাগে ৷

পানীৰ গুণাগুণৰ অনুকূল পৰিসৰ

উষ্ণতা ২৬ – ৩২ চেলচিয়াচ
পিএইচ (pH) ৭.৫ – ৮.৫
মুঠ ক্ষাৰকতা ৭৫ – ১৫০ পিপিএম
দ্ৰৱীভূত অম্লজান ৫-১০ পিপিএম
নাইট্ৰেট ০০০
ফচফেট ০০০
মুক্ত এঙাৰ ০.১ – ১.০ পিপিএম
আৱিলতা ২০ পিপিএমতকৈ কম
কঠিনতা ২০ পিপিএমতকৈ বেছি

পুখুৰীৰ প্ৰস্তুতি

১)জানুৱাৰী-ফেব্ৰুৱাৰী মাহত পানী সিঁচি পুখুৰীৰ তলিখন শুকুৱাই লব লাগে ৷

২)তলিখন শুকাই ফাটিলে তলিৰ বোকা খান্দি এতৰপ উঠাই দিব লাগে ৷

৩)তাৰ পিচত প্ৰতি হেক্টৰত ৫২৫ কি: গ্ৰা: হাৰত কৃষিত ব্যৱহৃত চূণ পুখুৰীৰ তলিত চতিয়াই দিব লাগে ৷

৪)পুখুৰীত পানী জমা হোৱাৰ পিচত প্ৰতি হেক্টৰত ২০০০ কি: গ্ৰা: হাৰত কেঁচা গোৱৰ প্ৰয়োগ কৰিব লাগে ৷

৫)গোৱৰ প্ৰয়োগৰ অতি কমেও ৭ দিন পিচত হেক্টৰত ২৫ কি: গ্ৰা: হাৰত ইউৰীয়া প্ৰয়োগ কৰিব লাগে ৷

৬)ইউৰীয়া প্ৰয়োগৰ  দিনাই প্ৰতি হেক্টৰত ২০ কি: গ্ৰা: হাৰত চিঙ্গল চুপাৰ ফচফেট (SSF) প্ৰয়োগ কৰিব লাগে ৷

৭) ৰাসায়নিক সাৰ প্ৰয়োগৰ ১৫ দিন পিচত পুখুৰীটো পোণা মোলাৰ বাবে প্ৰস্তুতহৈ উঠে ৷

পুখুৰীত মোলাৰ উপযোগী পোণা

১)     আগৰ বছৰৰ পোণাহে মূল পুখুৰীত মেলা উচিত ৷

২)     চিলভাৰ কাৰ্পৰ ক্ষেত্ৰত নতুন পোণাও মূল পুখুৰীত মেলাৰ উপযোগী ৷

৩)   পুখুৰীত মেলাৰ সময়ত পোণাৰ ওজন অতি কমেও ৫০ গ্ৰা: হোৱাটো বাঞ্চনীয় ৷

মাছ পোণাৰ সংমিশ্ৰণ:

এই পদ্ধতিত হেক্টৰে প্ৰতি সৰ্বমুঠ ৫০০০-৫৫০০ পোণা মেলিব লাগে ৷ পুখুৰীৰ উৰ্দ্ধ, মধ্য আৰু নিম্ন স্তৰৰ সম্পূৰ্ণ ব্যৱহাৰৰ উদ্দেশ্যে তলত দিয়া ধৰণে পোণাৰ সংমিশ্ৰণ কৰিব পাৰি ৷

১) তিনি প্ৰজাতিৰ সংমিশ্ৰণ:

প্ৰজাতি

শতকৰা হাৰ

ৰৌ

৪০

বাহু

৩০

মিৰিকা

৩০

মুঠ

১০০

২) চাৰি প্ৰজাতিৰ সংমিশ্ৰণ:

প্ৰজাতি

শতকৰা হাৰ

ৰৌ

৩৫

বাহু

২৫

মিৰিকা

২০

কমন কাৰ্প

২০

মুঠ

১০০

৩) ছয় প্ৰজাতিৰ সংমিশ্ৰণ:

প্ৰজাতি

শতকৰা হাৰ

চিলভাৰ কাৰ্প

২০

বাহু

১৫

ৰৌ

১৫

গ্ৰাছ কাৰ্প

১০

মিৰিকা

২০

কমন কাৰ্প

২০

মুঠ

১০০

৪) সাত প্ৰজাতিৰ সংমিশ্ৰণ:

প্ৰজাতি

শতকৰা হাৰ

চিলভাৰ কাৰ্প

১৮

বাহু

১৪

ৰৌ

১৪

গ্ৰাছ কাৰ্প

জাভা পুঠি

মিৰিকা

১৮

কমন কাৰ্প

১৮

মুঠ

১০০

পোণাৰ পৰিবহন আৰু এৰাৰ নিয়ম:

১) অক্সিজেন দিয়া প’লিথিন পেকেটতহে মাছ পোণা পৰিবহন কৰা উচিত ৷ অক্সিজেন বিহীন পাত্ৰত পৰিবহন কৰা পোণা পুখুৰীত মেলাৰ পিচত বেছি ভাগৰেই প্ৰতিচাপৰ ফলত মৃত্যু হয় ৷

২)  মাছ পোণা প্ৰখৰ উত্তাপত পৰিবহন কৰা উচিত নহয় ৷ ৰাতিপুৱাৰ ভাগতে অথবা আবেলি সময়তহে পোণা পৰিবহন কৰা উচিত ৷

৩) অক্সিজেন দিয়া প’লিথিন পেকেটত পৰিবহন কৰা মাছ পোণা পোনে পোনে পুখুৰীত মেলি নিদি পেকেটটো নোখোলাকৈয়ে পুখুৰীত থৈ দিব লাগে ৷ প’লিথিন পেকেটৰ ভিতৰৰ পানীৰ উষ‶তা আৰু পুখুৰীৰ পানীৰ উষ‶তা একে হোৱাৰ পিচতহে পেকেটটো খুলি পোনাবোৰ নিজে নিজে ওলাই যাব দিব লাগে ৷

হাঁহৰ প্ৰতিপালন

নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ লগে লগে গঁৰাললৈ হাঁহ আনিব পাৰি ৷ মাছ পোণা মেলাৰ ৩০ দিন আগতে গাহৰি আনিব পাৰিলে পুখুৰীত সাৰ প্ৰয়োগ কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই ৷

হাঁহে পুখুৰীৰ পৰাই ৫০% খাদ্য সংগ্ৰহকৰে ৷ বাকী ৫০% ৰ বাবে বাহিৰৰ পৰা সুষম খাদ্য যোগান ধৰিব লাগে ৷ বজাৰৰ কণী পৰা কুকুৰাৰ খাদ্যৰ লগত চাউলৰ মল ১ : ২ অনুপাতত মিহলাই হাঁহৰ বাবে সুষম খাদ্য তৈয়াৰ কৰি লব পাৰি ৷ প্ৰতিটো হাঁহক দৈনিক গড়ে ১০০ গ্ৰা: হাৰত সুষম খাদ্য খুৱাব লাগে ৷

এদিনৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় খাদ্য ৰাতিপুৱা আৰু গধূলি দুবাৰ যোগানৰ ধৰিব লাগে ৷ হাঁহৰ খাদ্য সদায় গঁৰালৰ  ভিতৰত যোগান ধৰিব লাগে ৷ প্ৰতি কি: গ্ৰা: খাদ্যৰ লগত ১০ মি: গ্ৰা: মেঙ্গানিজ ছালফেট মিহলাই দিব লাগে ৷ খাদ্য দিয়াৰ সময়ত এটা পাত্ৰত পানীও যোগান ধৰিব লাগে যাতে হাঁহে ঠোট তিয়াব পাৰে ৷ পানীৰ লগত খাদ্যপ্ৰাণ ‘ক’ যুক্ত দৰৱ (এলভিটন নাইবা ভিমাৰেল) মিহলাই দিব লাগে ৷

প্ৰতি দিনে ৰাতিপুৱা ৮:৩০ – ৯:০০ মান বজাত হাঁহৰ জাকটো পুখুৰীত চৰিবলৈ গঁৰালৰ পৰা উলিয়াই দিব লাগে ৷ খাদ্য যোগানৰ পিচত হাঁহৰ জাকটো পুখুৰীত চৰিবলৈ পুণৰ গঁৰালৰ পৰা উলিয়াই দিব লাগে ৷

হাঁহৰ ৰোগ প্ৰতিষেধক ব্যৱস্থা :

ডাক ক’লেৰা ৰোগৰ বাবে প্ৰতি দুমাহৰ মূৰে মূৰে প্ৰতিষেধক ছিটা দিব লাগে ৷

৬-৮ সপ্তাহ বয়সত ডাকপ্লেগৰ ছিটা দিলে তিনি বছৰ বয়সলৈকে হাঁহ এই ৰোগৰ পৰা ৰক্ষা পৰে ৷

ডাক ভাইৰাচ আৰু হেপাটাইটিচৰ প্ৰতিষেধক হিচাবে গঁৰালটো পৰিষ্কাৰ পৰিছন্ন কৰি ৰাখিব লাগে ৷

যি কোনো ৰোগৰ লক্ষণ দেখিলে হাত পশু চিকিৎসকৰ পৰামৰ্শ মতে ব্যৱস্হা গ্ৰহন কৰিব লাগে ৷

হাঁহৰ কণী সংগ্ৰহৰ ব্যৱস্থা :

হাঁহে কণী পাৰিবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে গঁৰালৰ এটা চুকত খৰাহিৰ ব্যৱস্হা কৰিব লাগে ৷ খৰাহিটোত খেৰ পাৰি দিব লাগে ৷ ৰাতিপুৱা ৯:০০ বজালৈকে হাঁহে কণী পাৰে ৷ গতিকে ৯:০০ বজাত হাঁহৰ জাকটো উলিয়াই দিয়াৰ পিচত কণী সংগ্ৰহ কৰিব লাগে ৷

গঁৰালৰ আৱৰ্জনাৰ পুনৰ ব্যৱহাৰ:

১)     প্ৰতি দিনে ৰাতিপুৱা গঁৰালৰ মজিয়াখন সাৰি সকলো আৱৰ্জনা পুখুৰীত পৰিব দিব লাগে ৷

২)     মাজে সময়ে পুখুৰীত জমা হোৱা আৱৰ্জনাৰ দ’মটো ঘোন্দালি ভাঙি দিব লাগে ৷

৩)   পুখুৰীত উদ্ভিদ প্লৱকৰ অতিচাৰ বৃদ্ধি পৰিলক্ষিত হ’লে হাঁহক সাময়িকভাবে পুখুৰীৰ পাৰত খাদ্য যোগানৰ ব্যৱস্থা কৰিব লাগে৷

পানীৰ গুণাগুণৰ নিয়ন্ত্ৰণ:

১)     এই পদ্ধতিত পানীৰ pHৰ উত্থান-পতন অতি সঘনে হব পাৰে ৷ সেয়েহে, পানীৰ pH নিয়ন্ত্ৰণ কৰাটো নিতান্তই জৰুৰী ৷

২)     পানীৰ pH নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ পুখুৰীত প্ৰতি মাহতে হেক্টৰে প্ৰতি ১৫০ কি: গ্ৰা: কৃষিত ব্যৱহৃত চূণ প্ৰয়োগ কৰিব লাগে ৷

সঞ্চালন ব্যয় আৰু আয়:

প্ৰতি হেক্টৰ পুখুৰীত সংমিশ্ৰিত মীন পালনৰ সঞ্চালন ব্যয়ৰ বিপৰীতে সাম্ভাব্য আয়ৰ হিচাব তলৰ তালিকাত দিয়া হ’ল ৷ তালিকৰ পৰা দেখা যায় যে এই পদ্ধতিত এক হেক্টৰ পানী কালিত মীন পালন কৰিবলৈ সৰ্বমুঠ ০০০.০০ টকাৰ প্ৰয়োজন ৷ এবছৰ পালনৰ পিচত ০০০.০০ কি: গ্ৰা: মাছৰ উৎপাদন পোৱা যায় ৷ প্ৰতি কি: গ্ৰা: মাছ গড়ে ৫০.০০ হাৰত বিক্ৰী কৰি ০০০০.০০ টকা পাব পাৰি ৷ অৰ্থাৎ, ০০০.০০ টকা সঞ্চালন ব্যয়ৰ বিপৰীতে ০০০.০০ টকা লাভ কৰিব পাৰি ৷ এই লাভ সঞ্চালন ব্যয়ৰ ০০০% ৷

সঞ্চালন ব্যয়

খৰছৰ শিতান

পৰিমাণ/সংখ্যা

হাৰ

খৰছ (টকা)

চূণ

২০০০ কি: গ্ৰা:

৫.০০/কি: গ্ৰা:

১০০০০.০০

কেঁচা গোৱৰ

২০০০ কি: গ্ৰা:

০.৫০/কি: গ্ৰা:

১০০০.০০

পোণা

৫০০০ টা

৫.০০/ পোণা

২৫০০০.০০

 

 

 

 

বনুৱা

১ জন

২০০০.০০/ মাহ

২৪০০০.০০

মাছ ধৰা খৰছ

-

-

১০০০.০০

অন্যান্য খৰছ

-

-

১০০০.০০

সৰ্বমুঠ খৰছ

 

 

৮২০০০.০০

আয়

আয়ৰ শিতান

পৰিমাণ/সংখ্যা

বিক্ৰীৰ হাৰ

আয় (টকা)

মাছ

৪০০ কি: গ্ৰা:

৫০.০০/ কি: গ্ৰা:

২০০০০০.০০

সৰ্বমুঠ আয়

 

 

২০০০০০.০০

উৎস: অসম কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়।
2.94202898551
আপোনাৰ পৰামৰ্শ প্ৰদান কৰক

(এই লিখনি সম্পৰ্কে যদি আপোনাৰ কোনো মতামত নাইবা পৰামৰ্শ আছে তেন্তে ইয়াত প্ৰদান কৰক।)

Enter the word
দিক্‌ নিৰ্ণায়ক
Back to top