মূল পৃষ্ঠা / কৃষি / শস্য উৎপাদন / কৃষি পৰামৰ্শ / আধুনিক কৃষিকথা (ড° প্ৰশান্ত মিশ্ৰ) / ঘৰতে তৈয়াৰী কৰিব পৰা কৃষি ঔষধৰ প্ৰস্তুত প্ৰণালী :
অংশিদাৰী
Views
  • স্থিতি: সম্পাদনাৰ বাবে মুকলি

ঘৰতে তৈয়াৰী কৰিব পৰা কৃষি ঔষধৰ প্ৰস্তুত প্ৰণালী :

ঘৰতে তৈয়াৰী কৰিব পৰা কৃষি ঔষধৰ প্ৰস্তুত প্ৰণালীৰ বিষয়ে লিখা হৈছে ।

 

কৃষক ৰাইজে শস্যৰ অনিষ্টকাৰী পোক-পৰুৱা, বেমাৰ-আজাৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে সততে বজাৰৰ কৃষি ঔষধৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰা দেখা যায়। কিন্তু বহুক্ষেত্ৰত কেতবোৰ দৰকাৰী কৃষি ঔষধ সহজে ঘৰতে তৈয়াৰ কৰি ল’ব পাৰি আৰু এনেবোৰ ঘৰতে তৈয়াৰ কৰা ঔষধ নিভাঁজ হোৱাৰ উপৰি তুলনামুলকভাৱে কম খৰচী হয়। মাত্ৰ কেইবিধমান সাধাৰণ উপাদান, যেনে-ধঁপাত, নিমগুটি, কেৰাচিন তেল, সাধাৰণ কাপোৰ ধোৱা চাবোন, হিং, হালধি, তুতিয়া আৰু চুণৰ সহায়েৰে এনেবোৰ ঔষধ যেতিয়াই দৰকাৰ হয় সহজে ঘৰতে তৈয়াৰ কৰি ল’ব পাৰি। যদিও সকলো প্ৰকাৰৰ কৃষি ঔষধ ঘৰতে তৈয়াৰ কৰি ল’ব নোৱাৰি, তথাপি এই প্ৰবন্ধত আলোচনা কৰা ঔষধকেইবিধ কৃষক ৰাইজৰ যথেষ্ট উপকাৰত আহিব বুলি আশা কৰিব পাৰি।

১) ধঁপাতৰ ক্কাথ:

এই ঔষধ তৈয়াৰ কৰিবৰ বাবে ৫০০ গ্ৰাম ধঁপাতৰ পেলনীয়া অংশ, যেনে-ধঁপাতৰ ঠাৰি, গুড়ি হৈ যোৱা ধঁপাত আদি ৪.৫ লিটাৰ পানীত চৌব্বিশ ঘণ্টা তিয়াই থ’ব লাগে। ধঁপাতৰ ঠাৰিবোৰ সৰু সৰু টুকুৰা কৰিহে পানীত তিয়াব লাগে। নিৰ্ধাৰিত সময়ৰ পাছত ধঁপাত পানীখিনি চেকি ল’ব লাগে। এতিয়া আন এটা পাত্ৰত ১২০ গ্ৰাম সাধাৰণ কাপোৰ ধোৱা চাবোন মিহিকৈ চকলিয়াই অলপ পানীত গলাই লৈ ধঁপাত পানীখিনিত ভালদৰে মিহলাই ল’ব লাগে। এনেদৰে তৈয়াৰী মিশ্ৰণটিত ৬-৭ ভাগ পানী মিহলাই ল’লেই গছত স্প্ৰে’ কৰিব পৰা হ’ব।

এইবিধ মিশ্ৰণ কোমলদেহী পতংগ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে বিশেষভাৱে উপযোগী। বিভিন্ন শস্য, যেনে- নেমু, সৰিয়হ, আলু, জলকীয়া, লাইশাক কবি আদিত আক্ৰমণ কৰা মোৱা পোক, বেঙেনা, আলু, পিঁয়াজ আদিত আক্ৰমণ কৰা চগাজাতীয় পোক, বিলাহী, বেঙেনা গছৰ আগ আৰুফল বিন্ধা কৰা পোক আদিৰ ক্ষেত্ৰত এই ‘ক্কাথ’ প্ৰয়োগ কৰি বিশেষ সুফল পাব পাৰি।

২) নিমগুটিৰ মিশ্ৰণ:

এইবিধ ঔষধ প্ৰস্তুত কৰিবলৈ পুৰঠ নিমগুটি ৰ’দত ভালদৰে শুকুৱাই লৈ মিহিকৈ গুৰি কৰি ল’ব লাগে। সাধাৰণতে ০.১ ৰ পৰা ০.৩% শক্তিৰ নিমগুটিৰ মিশ্ৰণে উৎকৃষ্ট পতংগ বিকৰ্ষকৰ () কাম কৰে। ০.১% শক্তিযুক্ত মিশ্ৰণ তৈয়াৰ কৰিবলৈ প্ৰতিলিটাৰ পানীৰ বাবে ১ গ্ৰাম নিমগুটিৰ গুড়িৰ প্ৰয়োজন হয়। তেনেদৰে ০.২% আৰু ০.৩% শক্তিৰ মিশ্ৰণৰ বাবে প্ৰতিলিটাৰ পানীত যথাক্ৰমে ২ আৰু ৩ গ্ৰাম নিমগুটিৰ গুড়িৰ প্ৰয়োজন হ’ব। এতিয়া প্ৰয়োজনীয় পৰিমাণৰ গুড়িখিনি এখন পাতল কাপোৰত টোপোলা কৰি নিৰ্ধাৰিত পৰিমাণৰ পানীত ১২ ঘণ্টা বুৰাই ৰাখিব লাগে। নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ পাছত টোপোলাটো পানীত ভালদৰে চেপি ল’ব লাগে যাতে পানীৰ বৰণ পাতল মুগা হয়গৈ। এই মিশ্ৰণটো এতিয়া স্প্ৰে’ৰ বাবে উপযোগী।

নিমগুটিৰ মিশ্ৰণে পতংগ বিকৰ্ষৰ কাম কৰে। শস্যৰ অপকাৰী পতংগ, যিবিলাক চোবাই খোৱা অভ্যাসৰ, যেনে- ফৰিং, মমজাতীয় পতংগ, শাক-পাচলি ফলবিন্ধা পোক, ছেঁইবিন্ধা পোক আদিৰ ক্ষেত্ৰত ই এবিধ ভাল বিকৰ্ষক।

৩) কেৰাচিন তেল আৰু পানীৰ মিশ্ৰণ:

এনে মিশ্ৰণ তৈয়াৰ কৰিবলৈ ৫০০ গ্ৰাম সদহাৰণ কাপোৰ ধোৱা চাবোন মিহিকৈ চকলিয়াই ৪.৫ লিটাৰ গৰম পানীত ভালদৰে গলাই ঠাণ্ডা কৰি ল’ব লাগে। এতিয়া এই মিশ্ৰণৰ লগত ৯ লিটাৰ কেৰাচিন তেল যোগ কৰি খুব ভালকৈ ঘুটি ল’ব লাগে যাতে তেলখিনি চাবোন পানীৰ লগত ভালদৰে মিলি যায়। এনেদৰে প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণটোৰ এভাগৰ লগত ১৫ ৰ পৰা ২০ ভাগ পানী মিহলাই লৈ গছত স্প্ৰে’ কৰিব পাৰি।

যিবোৰ পতংগৰ গছৰ ৰস শুহি খোৱাৰ অভ্যাস, যেনে- মোৱা পোক, চগ অপোক, গান্ধী পোক আদিৰ ক্ষেত্ৰত এই মিশ্ৰণ বিশেষভাৱে কাৰ্যকৰী। অসমৰ বানপানী আক্ৰান্ত অঞ্চলসমুহত, তুলনামুলকভাৱে দ’ মাটি আৰু জলসিঞ্চনৰ ব্যৱস্থা থকা ঠাইত ধানখেতিৰ এবিধ গুৰুত্বপুৰ্ণ অনিষ্টকাৰী পোক হ’ল- টুপলি কটা পোক। কেৰাচিন তেল পানীৰ মিশ্ৰণে এই পোকবিধ নিয়ন্ত্ৰণ কৰাত বিশেষ ফল দেখুৱায়। তদুপৰি মৰাপাটৰ ছেমিলুপাৰ পোক (Semilooper) আৰু বিছা পোক (Hairy Caterpillar) নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈও এইবিধ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।

৪) হিং আৰু হালধিৰ মিশ্ৰণ:

এই ঔষধ তৈয়াৰ কৰিবৰ বাবে ১.৫ গ্ৰাম হিং আৰু ৫ গ্ৰাম হালধিৰ গুৰি অলপ পানীত ভালদৰে মিহলাই ল’ব লাগে। এতিয়া এই মিশ্ৰণটো ১০ লিটাৰ পানীত ভালদৰে মিহলাই ল’লেই প্ৰয়োগৰ উপযোগী হৈ পৰিব।

এইবিধ ঔষধ বিলাহী, বেঙেনা আৰু আলুৰ বেক্টেৰিয়াজনিত লেৰেলি যোৱা ৰোগৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ ক্ষেত্ৰত ভাল ফল দেখুৱায়। এইবিধ ৰোগৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত দেখা যায় আৰু উপযুক্ত ব্যৱস্থা নল’লে কৃষকৰ বিস্তৰ অৰ্থনৈতিক ক্ষতিসাধন কৰে। এই মিশ্ৰণ প্ৰতিজোপা গছৰ গুৰিত ৩ লিটাৰ হাৰত গছ ৰোৱাৰ ১০, ২০, ৩০ আৰু ৪০ দিনৰ মুৰে মুৰে প্ৰয়োগ কৰিলে লেৰেলি যোৱা ৰোগৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ ৰোধ কৰিব পৰা যায়। এই ঔষধবিধ তৈয়াৰ কৰোঁতে সাৱধান হ’ব লাগে, কাৰণ হিঙৰ পৰিমাণ জোখতকৈ বেছি হ’লে গছৰ পাতবোৰ হালধীয়া হ’ব পাৰে।

৫) বৰড’ মিশ্ৰণ:

১% শক্তিৰ বৰড’ মিশ্ৰণ তৈয়াৰ কৰিবৰ বাবে ১০০ গ্ৰাম গুৰি তুতিয়া আৰু ৫ লিটাৰ পানী এটা প্লাষ্টিকৰ পাত্ৰত লৈ ভালদৰে মিহলাব লাগে। আনহাতে অন্য এটা প্লাষ্টিকৰ পাত্ৰত ১০০ গ্ৰাম গুড়ি চুণ ৫ লিটাৰ পানীত মিহলাই ল’ব লাগে। এতিয়া দুয়োবিধ মিশ্ৰণ একেলগে আন এটা ডাঙৰ প্লাষ্টিক পাত্ৰত ঢালি লৈ ভালদৰে ঘুঁটি ল’ব লাগে। এনেদৰে দহ লিটাৰ ১% শক্তিৰ বৰড’ মিশ্ৰণ সহজে তৈয়াৰ কৰি ল’ব পৰা যায়। মিশ্ৰণটো ব্যৱহাৰৰ উপযোগী হৈছেনে নাই চাবৰ বাবে এখন পৰিষ্কাৰ ব্লেড মিশ্ৰণটোত অলপ সময়ৰ বাবে বুৰাই পুনৰ উলিয়াই আনিব লাগে। যদি ব্লেডখনৰ ধাৰ অংশত ৰঙচুৱা বৰণ ধৰে, তেন্তে বুজিব লাগিব যে ই ব্যৱহাৰৰ উপযোগী নহয় আৰু ইয়াত পুনৰ চুণ আৰু পানীৰ মিশ্ৰণ যোগ কৰিব লাগিব। আনহাতে ব্যৱহাৰৰ উপযোগী মিশ্ৰণৰ ক্ষেত্ৰত ব্লেডখনৰ ধাৰ অংশত কোনোধৰণৰ দাগ পৰিলক্ষিত নহ’ব।

বৰড’ মিশ্ৰণ বিভিন্ন শস্যৰ বহু প্ৰকাৰৰ ভেকুঁৰজনিত ৰোগৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। উদাহৰণস্বৰুপে, পাণগছৰ গুৰি পচা, জালুক গছৰ গুৰি পচা, অমিতাৰ গুৰি পচা, শিপা পচা, নাৰিকলৰ ঠোৰ পচা, কোঁহ পচা, নেমুগৱহৰ ভেঁকুৰজনিত বিভিন্ন ৰোগ ইত্যাদিৰ নিয়ন্ত্ৰণত বৰড’ মিশ্ৰণে আশানুৰুপ ফল দেখুৱায়।

৬) বৰড’ মলম

এই মলম প্ৰস্তুত কৰিবৰ বাবে ১০০ গ্ৰাম তুতিয়া আৰু ১০০ গ্ৰাম চুণ দুটা বেলেগ প্লাষ্টিকৰ পাত্ৰত লৈ দুয়োটা পাত্ৰতে আধালিটাৰ পানী দি ভালদৰে ঘুঁটি ল’ব লাগে। দুয়োবিধ মিশ্ৰণ এতিয়া অন্য এটি ডাঙৰ প্লাষ্টিকৰ পাত্ৰত একেলগে ঢালি দিব লাগে। এতিয়া এই মিশ্ৰণবিধ ভালদৰে ঘুঁটি ল’লেই এক লিটাৰ পৰিমাণৰ বৰড’ মলম প্ৰস্তুত হ’ব। বৰড’ মলমে নেমুগছৰ আঠা ওলোৱা বেমাৰ, তামোল আৰু নাৰিকলৰ কাণ্ডশ্ৰাৱ আদিত বিশেষ কাম দিয়ে। এনেক্ষেত্ৰত গছৰ আক্ৰান্ত অংশ ভালদৰে পৰিষ্কাৰ কৰি বৰড’ মলমৰ প্ৰলেপ ব্যৱহাৰ কৰিলে গছৰ সুস্থ অংশলৈ বেমাৰ বিয়পিব নোৱাৰে আৰু গছজোপাৰো আৰোগ্য সাধন হয়।

গতিকে উপৰিউক্ত আলোচনাৰ পৰা দেখা গ’ল যে কৃষিৰ অনিষ্টকাৰী একাধিক পোক- পতংগ আৰু বেমাৰ-আজাৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ ব্যৱস্থা কৰিবলৈ ঘৰতে ঔসধ তৈয়াৰ কৰি ল’ব পাৰি। বজাৰৰ ঔষধসমুহ বিভিন্ন কাৰণত সঠিক সময়ত উপলব্ধ নহ’লে অথবা ঔষধ কিনা অন্যান্য অসুবিধাৰ সময়ত আলোচিত ঔষধকেইবিধৰ জ্ঞানে কৃষকক যথেষ্ট সকাহ দিয়াৰ লগতে খেতিডৰাকো সাম্ভাব্য ক্ষতিৰ পৰা ৰক্ষা কৰিব।

লেখক: ৰক্তিম ৰঞ্জন ভাগৱতী

উৎস : আধুনিক কৃষিকথা (শস্য সুৰক্ষা)

 

 

3.14285714286
আপোনাৰ পৰামৰ্শ প্ৰদান কৰক

(এই লিখনি সম্পৰ্কে যদি আপোনাৰ কোনো মতামত নাইবা পৰামৰ্শ আছে তেন্তে ইয়াত প্ৰদান কৰক।)

Enter the word
দিক্‌ নিৰ্ণায়ক
Back to top