মূল পৃষ্ঠা / স্বাস্থ্য / ৰোগসমূহ / অষ্টিঅ’প’ৰ’ছিছ:
অংশিদাৰী
Views
  • স্থিতি: সম্পাদনাৰ বাবে মুকলি

অষ্টিঅ’প’ৰ’ছিছ:

অষ্টিঅ’প’ৰ’ছিছৰ বিষয়ে লিখা হৈছে

 

অষ্টিঅ’প’ৰ’ছিছ শব্দটো চিকিৎসা বিজ্ঞানত ব্যৱহৃত হোৱা এটা ইংৰাজী শব্দ। হাড়ৰ এবিধ বিশেষ উপসৰ্গৰ নাম অষ্টিঅ’প’ৰ’ছিছ। অষ্টিঅ’প’ৰ’ছিছ হ’লে হাড়ৰ কোষ দুৰ্বল হয়। ফলত হাড়ৰ ভিতৰখন ক্ষুদ্ৰাতিক্ষুদ্ৰ ছিদ্ৰৰে পৰিপূৰ্ণ হৈ পৰে আৰু সামগ্ৰিকভাৱে হাড় ঠুনুকা হয়, অস্থি ক্ষয় যায় আৰু ভংগুৰতা বৃদ্ধি হয়। হাড়ৰ কোষ দুৰ্বল হোৱাৰ কাৰণ- হাড়ৰ পৰা যেতিয়া কেলচিয়ামবোৰ ওলাই যায়, আকৌ খোৱা খাদ্যত কেলচিয়ামৰ অভাৱ অভাৱ হয়, তেনে ক্ষেত্ৰতে তেজত কেলচিয়ামৰ মাত্ৰা কমি আহে। আকৌ মহিলাৰ ক্ষেত্ৰত ৰজোনিবৃত্তিপ্ৰাপ্ত হোৱাৰ লগে লগে, অৰ্থাৎ মেনপ’জ হোৱাৰ লগে লগে তেজত ইষ্ট্ৰ’জেন হৰম’নৰ মাত্ৰা কমি আহে আৰু হাড়ত কেলচিয়ামৰ গঠন কমি আহিবলৈ ধৰে। যিকোনো সময়তে কিঞ্চিত আঘাতৰ ফলতো হাড় ভাগি যাব পাৰে। এনে ভংগুৰতা অধিক মাত্ৰাত দেখা যায় উৰুৰ হাড় দুডাল(Femur), ৰাজহাড়ৰ মাধ্যম আৰু নিম্ন খণ্ডবোৰত(Thoracic & Lumbar vertebrae) আৰু হাড়ৰ সৰু গাঁঠিৰ লগত জড়িত দুয়োডাল হাড়ৰ ক্ষেত্ৰত। উল্লেখযোগ্য যে আদহীয়া মহিলাসকল, বিশেষকৈ ৰজোনিবৃত্তিপ্ৰাপ্ত ৪০-৪৫ বছৰৰ ওপৰৰ মহিলাসকল বেছিকৈ অষ্টিঅ’প’ৰ’ছিছৰ চিকাৰ হয়।

আগতীয়া সংকেতসমূহ:

 

ক)আপোনাৰ পৰিয়ালত সঘনাই হাড় ভগাৰ উদাহৰণ যদি আছে, বিশেষকৈ আপোনাৰ মাতৃ যদি কঁকাল ভাগি বিচনাত পৰি আছে, তেনে বয়সত অথন্তৰৰ চিকাৰ হোৱাৰ সম্ভাৱনা আপোনাৰো আছে। কিন্তু কেনেবাকৈ হাত বা ভৰিৰ যিকোনো এডাল হাড় হঠাতে ভাগি গ’ল মানে এইটো নুবুজায় যে আপুনি অষ্টিঅ’প’ৰ’ছিছ উপসৰ্গত ভুগিছে। কিন্তু ভগা আঘাতৰ ঘটনাটোৱে আপোনাক এটা অগ্ৰিম সংকেত দি গ’ল যে আপোনাৰ হাড়ৰ কোষ আপেক্ষিকভাৱে দুৰ্বল হৈ গৈ আছে।

খ)আপুনি খোৱা আহাৰত কেলচিয়ামৰ মাত্ৰা যদি কম –হয়, অৰ্থাৎ গাখীৰ বা গাখীৰজাতীয় সামগ্ৰীসমূহ আপুনি কমকৈ খায় বা পান কৰে, তেনেহ’লে আপুনি অষ্টিঅ’প’ৰ’ছিছত ভোগাৰ প্ৰৱণতা বিদ্যমান।

গ)আপুনি যথেষ্ট পৰিমাণে ধূমপান কৰে, চাদা বা খৈনী খায় বা অত্যধিক সুৰাপান কৰে।

ঘ)আপোনাৰ দেহত কিছু পৰিমাণে হ’লেও পুষ্টিৰ অভাৱ আছে।

ঙ)দেহৰ স্বাভাৱিক ওজন আৰু উচ্চতা আপেক্ষিকভাৱে কম।

চ)আপুনি ৰুগীয়া দেহৰ অধিকাৰী, যেনে- ৰিউমেইটড আৰ্থ্ৰাইটিছ(বাত বিষ), থাইৰয়ড বা পেৰাথাইৰয়ড গ্ৰন্থিৰ হৰম’ন ক্ষৰণ মাত্ৰাধিক হয়, মধুমেহ বা যকৃতৰ বেমাৰত বহু দিনৰপৰা ভুগি আছে, তেনেহ’লে এইবোৰ উপৰ্যুক্ত কাৰণত আপোনাৰ অষ্টিঅ’প’ৰ’ছিছ হোৱাৰ প্ৰৱণতা বেছি।

ছ)আপুনি কঁকালৰ বিষত বহু দিন ভুগি থাকিলে স্পাইনেল ফ্ৰেকচাৰ হোৱাৰ সম্ভাৱনাও অধিক।

জ)অধিকপ সন্তানৰ মাতৃ হ’লে, শৰীৰ চৰ্চাৰ অভাৱ বিশ্ৰামৰ অভাৱ আদিয়ে অষ্টিঅ’প’ৰ’ছিছৰ উপসৰ্গক ত্বৰান্বিত কৰে।

ৰোগৰ লক্ষণসমূহ:

 

ক)অষ্টিঅ’প’ৰ’ছিছ বা অস্থি ক্ষয় ৰোগত সচৰাচৰ দেখা পোৱা আৰম্ভণিৰ লক্ষণ হ’ল পিঠি আৰু কঁকালৰ বিষ হোৱা।

খ)ক্ষীণ গতিত ৰাজহাড়ত ভাঁজ লগা হয়।

গ)লাহে লাহে ৰোগীগৰাকী কুঁজা হ’বলৈ ধৰে, গলধনৰ পাছফালটো ওখ হৈ আহিবলৈ ধৰে উচ্চতা কমি আহে।

ঘ)ৰাজহাড় বা মেৰুদণ্ডৰ খণ্ডবোৰৰপৰা কেলচিয়াম ক্ষয় হোৱাৰ লগে লগে হাড় ঠুনুকা হৈ পৰে আৰু কোনো আগলি সংকেত নিদিয়াকৈ সামান্যতম আঘাততে সি ভাগি যাব পাৰে।

এইদৰে সহজে আঘাতৰ সন্মুখীন হ’ব পৰা ৰাজহাড়ৰ খণ্ডবোৰ হ’ল পিঠি ফালৰ(থোৰাচিক খণ্ডৰ) T ১২ নম্বৰ আৰু কঁকালৰ ফালৰ(লাম্বাৰ) প্ৰথম তিনিটা খণ্ড(L….১,২,৩)। ৰজোনিবৃত্তি হোৱাৰ পিছত ৬৫ বছৰৰ ওপৰৰ ৫০ শতাংশ মহিলাই স্পাইনেল কমপ্ৰেছন ফ্ৰেকচাৰত ভোগে। ইয়াৰে ২/৩ অংশ ৰোগীৰ ক্ষেত্ৰত ঘটনাটো গম নোপোৱাকৈ ঘটি যায়। ৰজোনিবৃত্তি হোৱা যিসকল মহিলাই কেলচিয়ামৰ অভাৱগ্ৰস্ত হৈ কঁকালত ভাঁজ লগায়ে কাম-বন কৰি থাকে, তেওঁলোকৰ ৰাজহাড় বা মেৰুদণ্ডৰ দৈৰ্ঘ্য ৬ ইঞ্চিমানলৈ টুটি যাব পাৰে, যাৰ ফলত কুঁজা হৈয়ে খোজকাঢ়ি থাকিবলগীয়া হয়।

ঙ)৩৫-৬০ শতাংশ ৰোগীৰ ক্ষেত্ৰত হাড়ৰ সৰু গাঁঠি আধিক্য ১০ গুণে বৃদ্ধি হয়। এই হাড় ভগা উপসৰ্গবিধৰ নাম colle’s fracture বুলি কোৱা হয়।

চ)ভাৰতবৰ্ষত কঁকাল ভাগি(Fracture Femur) বিচনাত পৰি থকা ৪৫-৮৫ বছৰৰ পুৰুষ-মহিলাৰ ভিতৰত ৩ৰ পৰা ২০ শতাংশ ৰোগী অষ্টিঅ’প’ৰ’ছিছত ভোগা ৰোগী। কিন্তু বয়স ভেদে হাড় ভগাৰ পৰিসংখ্যা বেলেগ বেলেগ হয়। আনকি আমেৰিকাৰ দৰে উন্নত দেশতো প্ৰতি বছৰে প্ৰায় তিনি লাখজন সাধাৰণ কঁকাল ভগাৰ সন্মুখীন হয় আৰু তাৰে ৪০ হেজাৰ ৰোগী স্থায়ীভাৱে ঘুণীয়া হৈ পৰে।

ৰোগ নিৰ্ণয়:

 

ৰোগী এগৰাকী সাধাৰণভাৱে ডাক্তৰী পৰীক্ষা কৰিয়েই(General clinical examination) অষ্টিঅ’প’ৰ’ছিছত ভুগিছে নেকি- সাউৎকৈ ধাৰণা ল’ব নোৱাৰি। কিন্তু এগৰাকী কুঁজা মহিলা ৰোগী- যাৰ ৰাজহাড়ত খণ্ডবোৰ চাপ খাই গৈছে(Vertabral Compression), পিঠি ফাললৈ দোঁ খাই গৈছে, তেনে ক্ষেত্ৰত এখন এক্স-ৰেৰ সহায়ত উপসৰ্গবিধৰ উপস্থিতি সম্পৰ্কে অতি সহজেই ধাৰণা ল’ব পৰা হ’লেও চিকিৎসাৰ ক্ষেত্ৰত সি বৰ সঁহাৰিদায়ক নহয়। কিয়নো এনে ক্ষেত্ৰত ৪০ শতাংশ কেলচিয়াম হাড়ৰপৰা ক্ষয় হৈ যোৱাৰ বিনিময়ত এই অৱস্থাৰ সৃষ্টি হৈছে। ই আমাক কোনোধৰণৰ মতামত বা লক্ষ্যত উপনীত কৰাব নোৱাৰে। সেয়েহে আমাক এনে এক যন্ত্ৰৰ প্ৰয়োজন, যিয়ে হাড়ৰ ঘনত্ব(Density) সম্পৰ্কত অগ্ৰিম বতৰা দিব পাৰে আৰু অষ্টিঅ’প’ৰ’ছিছ সম্পৰ্কত এটা সিদ্ধান্ত লোৱাত সহায় কৰিব পাৰে। প্ৰকৃততে ষাঠিৰ দশকলৈ ৰোগ নিৰ্ণয়ৰ ব্যৱস্থাটো ঠিক এক অচল বা চালুকীয়া অৱস্থাতেই আছিল। ১৯৬৩ চনত, অৰ্থাৎ সত্তৰৰ দশকৰ আৰম্ভণিতে আৱিষ্কাৰ হোৱা Photo Densitometry কৌশলৰ সহায়েৰে Dexa-scan পদ্ধতিৰদ্বাৰা সমগ্ৰ বিশ্বতে চিকিৎসা বিজ্ঞানত অষ্টিঅ’প’ৰ’ছিছ সম্বন্ধে অগ্ৰিম সংকেত দিব পৰা হ’ল- হাড়ৰ কোষৰ দুৰ্বলতাৰপৰা(osteopenia) আৰম্ভ কৰি হাড়ৰ ক্ষয়(osteoporosis) কিমান মাত্ৰালৈকে গৈছে, তাক এটা সংখ্যাৰে প্ৰকাশ কৰিব পৰা পৰিমাণবোধক ইংগিত (Quantitative Index) প্ৰতিষ্ঠা হ’ল।

বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা(WHO) ই ঠাৱৰ কৰি দিয়া অষ্টিঅ’প’ৰ’ছিছ নিৰ্ণয় কৰি অস্থি ঘনত্বৰ সূচক(WHO criteria for diagnosis of osteoporosis) সমূহৰপৰা হাড়ৰ স্বাভাৱিকতা, দুৰ্বলতা(osteopenia) বা অস্থিক্ষয় সংক্ৰান্তত স্থিৰ সিদ্ধান্ত ল’ব পাৰি। পৰৱৰ্তী লেখাত আমি হাড়ৰ সুৰক্ষা বিষয়ে কৰিবলগীয়া সম্পৰ্কে আলোচনা কৰিম।

লেখক:ডাঃ দীনেশ শৰ্মা(দৈনিক অসম)

 

3.15789473684
আপোনাৰ পৰামৰ্শ প্ৰদান কৰক

(এই লিখনি সম্পৰ্কে যদি আপোনাৰ কোনো মতামত নাইবা পৰামৰ্শ আছে তেন্তে ইয়াত প্ৰদান কৰক।)

Enter the word
দিক্‌ নিৰ্ণায়ক
Back to top