মূল পৃষ্ঠা / স্বাস্থ্য / ৰোগসমূহ / ক'লেষ্টেৰল, ট্ৰাইগ্লিচাৰাইড, ডিচলিপিডেমিয়া আদিৰ বিষয়ে জানিবলগীয়া লাগতিয়াল কথা
অংশিদাৰী
Views
  • স্থিতি: সম্পাদনাৰ বাবে মুকলি

ক'লেষ্টেৰল, ট্ৰাইগ্লিচাৰাইড, ডিচলিপিডেমিয়া আদিৰ বিষয়ে জানিবলগীয়া লাগতিয়াল কথা

ক'লেষ্টেৰল, ট্ৰাইগ্লিচাৰাইড, ডিচলিপিডেমিয়া আদিৰ বিষয়ে জানিবলগীয়া লাগতিয়াল কথাৰ বিষয়ে লিখা হৈছে ।

 

ওপৰৰ দীঘলীয়া শিৰোনামাটো দেখি পাঠক হয়তো সচকিত হৈ উঠিব৷ কিন্তু আজিৰ যুগত এই বিষয়ৰ আলোচনা অতীব প্ৰয়োজনীয় হৈ পৰিছে৷ সময়,পৰিবেশ আৰু মানুহৰ জীৱন-ধাৰণৰ পদ্ধতি সলনি হোৱাৰ লগে লগে নতুন নতুন শাৰীৰিক সমস্যাই আমাৰ আগত প্ৰত্যাহ্বান স্বৰূপহৈ দেখা দিবহি ধৰিছে৷ তাৰে ভিতৰত এটা হ'ল ডিচলিপিডেমিয়া (Dyslipidemia)৷

ডিচলিপিডেমিয়াৰ অৰ্থ হ'ল আমাৰ তেজত থকা অপকাৰী লিপিডৰ (চৰ্বি) পৰিমান অস্বাভাবিকভাবে বাঢ়ি যোৱা আৰু তাৰ বিপৰীতে উপকাৰী লিপিডৰ পৰিমান হ্ৰাস পোৱা৷ অপকাৰী লিপিড হ'ল Low-density lipoproteins (LDL) আৰু ট্ৰাইগ্লিচাৰাইড (Tryglycerides)৷ উপকাৰী লিপিড হ'ল High-density lipoproteins (HDL)৷ আকৌ ট'টেল ক'লেষ্টেৰল হ'ল তেজত থকা অপকাৰী (Bad cholesterol) আৰু উপকাৰী (Good cholesterol) ক'লেষ্টেৰলৰ যোগফল৷ সঠিককৈ কবলৈ হ'লে ট'টেল ক'লেষ্টেৰল নিৰ্ণায়ক সমীকৰণটো হ'ল: HDLৰ পৰিমান + LDLৰ পৰিমান + Triglycerideৰ পৰিমানৰ কুৰি শতাংশ৷

লাইপোপ্ৰটিন কি?

লাইপোপ্ৰটিন হ'ল চৰ্বি বা লিপিড আৰু প্ৰটিনৰ সংযোগ৷ লিপিড হ'ল পানীত অঘোলনশীল৷ পানীত ঘোলনশীল লাইপোপ্ৰটিনলৈ পৰিবৰ্তন হোৱাৰ পিছত লিপিডৰ তেজত সঞ্চালন সম্ভৱপৰহৈ উঠে৷ লাইপোপ্ৰটিন কেইবাপ্ৰকাৰৰ হব পাৰে৷ ইয়াৰ দুটা প্ৰমুখ উদাহৰণ হ'ল LDL (Low Density Lipoprotein) আৰু HDL (High Density Lipoprotein)৷ উল্লেখযোগ্যযে ক'লেষ্টেৰল আৰু ট্ৰাইগ্লিচাৰাইড দুয়োটাই পানীত অঘোলনশীল৷ লাইপোপ্ৰটিনলৈ ৰূপান্তৰিতহৈহে দুয়োটাই তেজত প্ৰবাহমান হব পাৰে৷

ক'লেষ্টেৰল কি?

ক'লেষ্টেৰলে আমাৰ তেজত থকা চৰ্বিক বুজায়৷ মানৱ দেহৰ লিভাৰে ক'লেষ্টেৰল উৎপাদন কৰে৷ ক'লেষ্টেৰল আমাৰ শৰীৰৰ বাবে অতি প্ৰয়োজনীয় তত্ব৷ ই শৰীৰত হৰমোন, ভিটামিন-ডি আদি উৎপন্ন কৰাত আৰু পাচন ক্ৰিয়াত সহায়কৰ ভূমিকা লয়৷ ক'লেষ্টৰল হ'ল মম জাতীয় পদাৰ্থ৷ শৰীৰৰ প্ৰতিটো কোষত ইয়াৰ অৱস্থিতি দেখা যায়৷ মাংস,কণী,গাখীৰ,মাখন,পনীৰ আদি খাদ্যৰ পৰাও আমি ক'লেষ্টেৰল আহৰণ কৰোঁ৷

ঘাইকৈ ক'লেষ্টেৰল দুই প্ৰকাৰৰ৷ সেয়া হ'ল HDL আৰু LDL - লিভাৰৰ পৰা LDL ক'লেষ্টেৰল আতৰি তেজৰ নলীয়েদি প্ৰবাহিত হওঁতে তাত জমা হৈ (যাক atheroma/atherosclerotic plaque বোলে) তেজৰ প্ৰবাহ বাধাপ্ৰাপ্ত কৰিব পাৰে৷ এই প্ৰক্ৰিয়াটোক Atherosclerosis বোলে৷ গতিকে LDL হ'ল বেয়া বা অপকাৰী ক'লেষ্টৰল৷ আনহাতে উপকাৰী বা ভাল ক'লেষ্টেৰল HDL লিভাৰলৈ প্ৰবাহিত হৈ আহে আৰু ই তেজৰ সঞ্চালন নিয়াৰিকৈ ৰাখে৷ তদুপৰি ই অপকাৰী LDLক শৰীৰৰ পৰা নিষ্কাশনত সহায় কৰে৷

ট্ৰাইগ্লিচাৰাইড কি?

ট্ৰাইগ্লিচাৰাইড আমাৰ শৰীৰৰ চৰ্বিৰ কোষসমূহত সঞ্চিতহৈ থাকে৷ আমি খোৱা খাদ্যৰ অতিৰি ক্ত কেলৰিখিনি শৰীৰে ট্ৰাইগ্লিচাৰাইডলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে৷ পিছত হৰমোনৰ প্ৰভাৱত ট্ৰাইগ্লিচাৰাইডৰ পৰা শক্তি দেহে আহৰণ কৰিব পাৰে৷ আমি যদি আমাৰ প্ৰয়োজনকৈ অধিক চৰ্বি আৰু কাৰ্বোহাইড্ৰেটযুক্ত খাদ্য গ্ৰহণ কৰি থাকোঁ-তেন্তে আমাৰৰ শৰীৰত ট্ৰাইগ্লিচাৰাইডৰ আধিক্য (Hypertriglyceridemia)হোৱাটো খাটাং৷

লিপিড প্ৰফাইল কি?

লিপিড প্ৰফাইল বা লিপিড পেনেল হ'ল তেজৰ সকলো প্ৰকাৰৰ ক'লেষ্টেৰলৰ পৰীক্ষা৷ ইয়াৰ যোগেদি ভাল ক'লেষ্টেৰল আৰু বেয়া ক'লেষ্টেৰলৰ পৰিমান ভাগ ভাগকৈ চিনাক্ত কৰা হয়৷ সঠিক ফলাফল জানিবৰ বাবে তেজ পৰীক্ষা কৰোৱাৰ আগতে ৮৷১০ঘন্টা উপবাস দিয়া ভাল৷
স্বাভাবিক পৰিমান কিমান থকা বাঞ্চনীয়?

*ট'টেল ক'লেষ্টেৰল নৰ্মাল বা স্বাভাবিক পৰিমান ২০০ মিলিগ্ৰাম%ৰ কম হোৱা বাঞ্চনীয়৷ (যিমানে কম ওলায়, সিমানে ফলাফল ভাল৷)

*এলডিএল ক'লেষ্টেৰল নৰ্মাল বা স্বাভাবিক পৰিমান ১৩০ মিলিগ্ৰাম%ৰ কম হোৱা বাঞ্চনীয়৷ (যিমানে কম ওলায়, সিমানে ফলাফল ভাল৷)

*ট্ৰাইগ্লিচাৰাইডৰ নৰ্মাল বা স্বাভাবিক পৰিমান ১৫০ মিলিগ্ৰাম%ৰ কম হোৱা বাঞ্চনীয়৷ (যিমানে কম ওলায়,সিমানে ফলাফল ভাল৷)

*এইডিএল ক'লেষ্টেৰল নৰ্মাল বা স্বাভাবিক পৰিমান ৪০মিলিগ্ৰাম%ৰ পৰা ৬০মিলিগ্ৰাম% হোৱা বাঞ্চনীয়৷ (যিমানে বেচি ওলায়,সিমানে ফলাফল ভাল৷)

জানি থোৱা ভালযে কিশোৰ আৰু বৃদ্ধ অৱস্থাত লিপিডৰ ফলাফল কিছু পৃথক হয়৷

কিমান দিনৰ ব্যৱধানত লিপিড প্ৰফাইল পৰীক্ষা কৰাব?

আমেৰিকান হাৰ্ট এচ'চিয়েচনৰ মতে ২১বছৰ বয়সৰ ওপৰৰ প্ৰতিজন লোকে ৫বছৰৰ ব্যৱধানত লিপিড পেনেল পৰীক্ষা কৰোৱা উচিত৷ এই কথাফাকি ৰোগৰ কোনো লক্ষণ নথকা ব্যক্তিৰ বাবেহে প্ৰযোজ্য৷

আনহাতে হৃদৰোগ, ডায়েবেটিজ, মেদবহুলতা, কিডনিৰ অসুখ থকা লোকে প্ৰতি বছৰে লিপিড পেনেল পৰীক্ষা কৰোৱা মংগল জনক৷

আকৌ এবাৰ ডিচলিপিডেমিয়া চিনাক্ত হ'লে আৰু তাৰ চিকিৎসা আৰম্ভ কৰিলে প্ৰতি মাহত বা দুমাহৰ ব্যৱধানত লিপিড পেনেল স্বাভাবিক নোহোৱালৈ পৰীক্ষা কৰাই যাব লাগিব৷

ডিচলিপিডেমিয়াত সাধাৰণতে দেখা দিয়া কিছুমান লক্ষণ হ'ল -

*ভৰিৰ বিষ বিশেষকৈ খোজ দিওঁতে

*বুকুৰ বিষ বা হেঁচা অনুভৱ কৰা

*উশাহ ছুটি হোৱা

*শীতলতাৰ মাজত ঘমাৰ্ত হোৱা(cold sweats)

*ডিঙি, গলধন, পিঠি বা কান্ধৰ বিষ

*পেট-বুকু জ্বলাপোৰা কৰা আৰু বদহজমি

*ক্লান্তিবোধ 
*মূৰঘূৰণি

*বুকুৰ ধপধপনি

*ওকালি বা বমি হোৱা

*হাত ভৰি মুখমণ্ডল ফুলি যোৱা

*চেতনা হেৰোৱা।

ডিচলিপিডেমিয়াৰ উপযুক্ত বা সঠিক চিকিৎসা নকৰিলে হব পৰা সম্ভাব্য ভয়ংকৰ পৰিনাম দুটা হ'ল-

১)Coronary artery disease(CAD)আৰু

২)Peripheral artery disease (PAD)৷

বৰ্ধিত ট্ৰাইগ্লাইচাইডৰ (Hypertriglyceridemia) পৰা হব পৰা বিপদসমূহ: বহু লোকৰ দেহত লক্ষণ একো দেখা নোযোৱাকৈ থাকে আৰু তেজ পৰীক্ষা কৰাত আকস্মিকভাবে তেজৰ বৰ্ধিত ট্ৰাইগ্লিচৰাইড ধৰা পৰে৷ ইয়াৰ বিপৰীতে আন কিছুমানৰ ছালৰ তলত বা চকুৰ পতাৰ কাষত গোটা বন্ধা Xanthomas, চকুৰ ৰেটিনাত হোৱা Lipemia retinalis, লিভাৰ আৰু প্লীহাৰ আকাৰ ডাঙৰ হোৱা (Hepatosplenomegaly) আদি লক্ষণ ধৰা পৰে৷ এক শতাংশৰ পৰা ৪শতাংশ Hypertriglyceridemia ৰোগীৰ পেনক্ৰিয়াটাইটিচ (pancreatitis) হোৱা পৰিলক্ষিত হয়৷ এনে ৰোগীৰ তেজত ট্ৰাইগ্লাইচেৰাইডৰ পৰিমানে ১০০০ মিলিগ্ৰাম % চেৰাই যাব পাৰে৷ আকৌ উচ্চ ট্ৰাইগ্লাইচেৰাইড ষ্ট্ৰ'ক,হাৰ্ট এটেক আৰু আন হৃদৰোগৰ কাৰক হব পাৰে৷ উচ্চ ট্ৰাইগ্লাইচেৰাইড থকা ৰোগীৰ যৌন অক্ষমতা দেখা দিব পাৰে৷

ট্ৰাইগ্লাইচাইডৰ বৰ্ধিত পৰিমান (Hypertriglyceridemia) হোৱাৰ কিছুমান কাৰক তলত উল্লেখ কৰা হ'ল: -

*মেদবহুলতা

*শাৰীৰিক নিস্ক্ৰিয়তা

*অত্যাধিক ভক্ষণ

*এলক'হল

*ধুম্ৰপাণ

*ডায়েবেটিজ

*অটো-ইমিউনডিজিজ যেনে SLE

*মেটাবলিক চিনড্ৰম

*হাইপ'থাইৰয়েডিজম

*গৰ্ভাৱস্থা - কিছুমানৰ ৩য় ত্ৰিমাসিকৰ সময়ত

*ঔষধৰ সম্ভাব্য পাৰ্শ্বক্ৰিয়া - ষ্টেৰইড, এন্টিচাইক'টিক ড্ৰাগছ, এন্টিহাইপাৰটেচিভ (থায়াজায়েড, বিটা-ব্লকাৰ), এইডৰ চিকিৎসাৰ কিছুমান দৰব, গৰ্ভনিৰোধক পিল

বৰ্ধিত ট্ৰাইগ্লিচাৰাইড হ্ৰাস কৰাৰ উপায় কি?

লাইফ-ষ্টাইল বা জীৱনধাৰণৰ পদ্ধতিত কৰিবলগীয়া সালসলনি সমূহ হ'ল : -

*শৰীৰৰ ওজন হ্ৰাস কৰা -বিজ্ঞানীসকলে পাইছে যে ৫ শতাংশৰ পৰা ১০ শতাংশ দেহৰ ওজন হ্ৰাস পালে ৪০ মিলিগ্ৰাম% পৰ্য্যন্ত ট্ৰাইগ্লিচৰাইডৰ পৰিমান কমিব পাৰে৷

*শাৰীৰিক ব্যায়াম- সপ্তাহত ৫/৬ দিন দৈনিক আধা ঘন্টাৰ কছৰৎ শৰীৰৰ বাবে অতি লাগতিয়াল৷ সি লাগিলে দৌৰা, সাঁতোৰা, চাইকেল চলোৱা, খোজ কঢ়া বাআন ব্যায়াম যিয়েই নহওঁক৷

*মদ্যপান আৰু ধূম্ৰপান ত্যাগ কৰা -ইয়াৰ দ্বাৰা ডিচলিপিডেমিয়াৰ ওপৰিও নানাবিধ কেঞ্চাৰৰ পৰা বাচি থাকিব পাৰিব৷

*মানসিক দু:চিন্তা আৰু ষ্ট্ৰেচ কমাবলৈ ধ্যাণ আৰু মেডিটেচন কৰিব৷

খাদ্যত লবলগীয়া নানাবিধ সতৰ্কতা তলত উল্লেখ কৰা হ'ল : -

*খাদ্যৰ পৰিমান লক্ষ্য ৰখা, কেলৰিৰ পৰিমান হ্ৰাস কৰা- নাপাহৰিব দেহৰ প্ৰয়োজনতকৈ অতিৰিক্ত কেলৰি ট্ৰাইগ্লিচৰাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়৷

*খাদ্যৰ বাচনি- কম চৰ্বিযুক্ত খাদ্য গ্ৰহণ - ডালডা জাতীয় ট্ৰান্সফেটৰ তৈয়াৰী খাদ্য পৰিহাৰ কৰিব৷ তাৰ পৰিবৰ্তে আনচেচুৰেটেড চৰ্বি যেনে অলিভ অইল, ভিজিটেবল অইল, ফিচ অইল ব্যৱহাৰ কৰিব৷ নাৰিকল কমাই খোৱা ভাল কিয়নো ইয়াত চেচুৰেটেড ফেট থাকে৷

*খাদ্যত চুগাৰ আৰু ফ্ৰোক্টজৰ মাত্ৰা হ্ৰাস কৰা - কিছুমান কাৰ্বোহাইড্ৰেট যেনে চেনি, ময়দা আদিৰ পৰা সহজে ট্ৰাইগ্লিচৰাইড উৎপন্ন হয়৷ সেইবিলাকৰ ব্যৱহাৰ কমোৱা উচিত৷ সকলো শীতল পানীয়, এনাৰ্জি ড্ৰিংক, মিঠা কফি, ফলৰ ৰস, মিঠাই পৰিহাৰ কৰিব৷ পেষ্ট্ৰি আৰু বেক কৰা মিঠাই বা খাদ্য এৰাই চলিব৷

*খাদ্যত বেছি ফাইবাৰৰ বাচনি কৰা - ৰাজমাহ জাতীয় শইচ,দাইল,বাদাম আদি বেচি ফাইবাৰ থকা খাদ্যই পাক প্ৰণালীৰ পৰা কাৰ্বোহাইড্ৰেটৰ শোষণ কমকৈ হবলৈ দিয়ে যাৰ ফলত ট্ৰাইগ্লিচৰাইড কমকৈ উৎপন্ন হয়৷

*অমেগা-৩ ফেটি এচিড খাদ্যত সংযোগ কৰা- ঘাইকৈ সাগৰীয় মাছ টুনা, চলমান, চাৰডিন, হেৰিং, মেকৰেল আদিত উপলব্ধ৷

*খাদ্যৰ তালিকাত চয়াবিন জাতীয় প্ৰটিনৰ সংযোগ কৰক৷ ইয়াৰ দ্বাৰা ট্ৰাইগ্লিচাৰাইড আৰু এলডিএল ক'লষ্টেৰল ৭শতাংশলৈকে হ্ৰাস পোৱা প্ৰমাণিত হৈছে৷

*হালধি, মেথি, নহৰু, আভাকাডো, এলমণ্ড আদিৰ উপযুক্ত ব্যৱহাৰে ডিচলিপিডেমিয়া হ্ৰাস কৰে৷

*নিয়মিত একে সময়ত খাদ্যগ্ৰহণ কৰা (Establish a regular meal pattern) - যাৰ দ্বাৰা দেহত থকা ইনচুলিনৰ সক্ৰিয়তা হ্ৰাস নাপায়৷ দেখা গৈছে যে উচ্চ ট্ৰাইগ্লিচাৰাইড হোৱাৰ এটা কাৰণ হ'ল Insulin resistance ৷

উচ্চ ট্ৰাইগ্লিচাৰাইড কমাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা ঔষধ কিছুমান হ'ল -

*অমেগা-৩ ফেটি এচিড কেপচুল

*ফেন’ফিব্ৰেট যেনে ট্ৰাইকৰ, ফেনগ্লাইড, লিপান্থিল, জেমফিব্ৰজিল

*ষ্টেটিন যেনে এট্ৰভাষ্টেটিন, চিমভাষ্টিন, ৰজুভাষ্টটিন৷ ষ্টেটিনৰ সম্ভাব্য পাৰ্শ্বক্ৰিয়া হ'ল মাংসপেশীৰ বিষ হোৱা৷

*নিয়াচিন বা নিকোটিনিক এচিড –সাধাৰণতে ৫০০ মিলিগ্ৰামৰ অধিক ট্ৰাইগ্লাইচেৰাইডত নিয়াচিন ব্যৱহৃত হয়৷ সতৰ্ক নহলে Drug interaction হোৱাৰ বেচ সম্ভাৱনা থাকে৷

এইবিলাক দৰবৰ পাৰ্শ্বক্ৰিয়া হব পৰা হেতুকে কোনেও চিকিৎসকৰ পৰামৰ্শ অবিহনে নিজে কোনোবিধ ঔষধ গ্ৰহণ কৰা উচিত নহয়৷ ফেন’ফিব্ৰেট আৰু ষ্টেটিন একে সময়তে প্ৰয়োগ কৰা নহয়৷
আজিলৈ ইমানেই৷ পৰৱৰ্তী সময়ত সম্ভৱপৰ হলে আৰু নতুন তথ্য যোগ দিম৷ প্ৰবন্ধটো লাগতিয়াল বুলি ভবাসকলে লিখকৰ নাম বাদ নিদিয়াকৈ শ্বেয়াৰ কৰাত আপত্তি নাই৷ সকলোৱে স্বাস্থ্যৰ যত্ন লওঁক আৰু কুশলে থাকক৷

লেখক: ডাঃ ভূপেন শইকীয়া

ফোন নং: ০৯৭৪৩৩৭৩৮৭২২

 

2.0
আপোনাৰ পৰামৰ্শ প্ৰদান কৰক

(এই লিখনি সম্পৰ্কে যদি আপোনাৰ কোনো মতামত নাইবা পৰামৰ্শ আছে তেন্তে ইয়াত প্ৰদান কৰক।)

Enter the word
দিক্‌ নিৰ্ণায়ক
Back to top