অংশিদাৰী
Views
  • স্থিতি: সম্পাদনাৰ বাবে মুকলি

চিপিআৰ

 

চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ প্ৰবল অগ্রগতি সত্ত্বেও হঠাতে হোৱা cardiac arrest মৃত্যুৰ এটা মুখ্য কাৰণ হৈ ৰৈছে। পৃথিৱীত হোৱা কার্ডিয়াক এৰেষ্টৰ সমূহ ঘটনাৰ প্ৰায় ৭০ শতাংশই ঘৰত হয়। ইয়াৰ বেছিভাগেই হাস্পতাল গৈ পোৱাৰ আগতেই মৃত্যুমুখত পৰিবলগীয়া হয়। কার্ডিয়াক এৰেষ্টৰ বলি হৈ মৃত্যু হোৱাৰ এটা প্রধান কাৰণ হ’ল সাধাৰণ CPR (Cardio Pulmonary Resucsitation) সম্পৰ্কত জ্ঞান তথা দক্ষতাৰ অভাৱ।

CPR জীৱনৰক্ষক এনে এটা পদ্ধতি, যাৰ দ্বাৰা কার্ডিয়াক এৰেষ্টত (যেনে অসাধাৰণ শ্বাস-প্ৰশ্বাস, নাড়ী স্পন্দনৰ অভাৱ তথা প্ৰতিক্ৰিয়াৰ অভাৱ) আক্রান্ত ৰোগীৰ জীৱন ৰক্ষা কৰিব পৰা যায়।

অজ্ঞান হৈ যোৱা অথবা ধমনীৰ স্পন্দন বন্ধ হৈ যোৱা যিকোনো ব্যক্তিক অনতিপলমে চিপিআৰ দিব লাগে। হৃদস্পন্দন বিচাৰি পোৱাৰ আগতেই চি পি আৰ আৰম্ভ কৰিব লাগে। আৰু ইয়াক তেতিয়ালৈকে বন্ধ কৰিব নালাগে, যেতিয়ালৈ সাধাৰণ হৃদস্পন্দন আৰম্ভ নহয় অথবা যেতিয়ালৈকে ডিফিব্রিলেটৰ তথা অন্যান্য অত্যাধুনিক সা-সঁজুলিৰে সমৃদ্ধ পেৰামেডিকৰ দল ঘটনাস্থল আহি নাপায়।

CPR সাধাৰণতে যিকোনো ঠাইতে প্রয়োগ কৰিব পাৰি, কাৰণ ইয়াত কোনো ধৰণৰ সা-সঁজুলিৰ প্রয়োজন নহয়। যদিও ইয়াত প্রয়োগ কৰাৰ সময়ত মৌলিক সাৱধানতা যেনে গ্লাভ্‌চ, মাস্ক, গাউন ইত্যাদি সাৱধানতা অৱলম্বন কৰিব লাগে। যিহেতু এজন ব্যক্তিৰ হাৰ্টৰ অসুখত আক্রান্ত হোৱাৰ পৰা ১০ ছেকেণ্ডৰ ভিতৰত CPR আৰম্ভ হাতত কোনো ধৰণৰ সাৱধানতা লোৱাৰ সময় নাথাকে। অৱশ্যে এনেধৰণে কৰা CPRৰ দ্বাৰা কোনো ৰোগৰ সংক্রমণ হোৱাৰ দৃষ্টান্ত নাই।

সাধাৰণতে CPR তলত উল্লিখিত পদ্ধতিৰে (একদিক্ৰমে) প্রয়োগ কৰা হয়।

১) বুকুত হেঁচা প্রয়োগ কৰা।

২) বায়ু চলাচল কৰা পথ।

৩) শ্বাস-প্রশ্বাস।

অবিশেষজ্ঞ লোকৰ বাবে Compression only CPR (হেঁচা) প্রয়োগ কৰিবলৈ উপদেশ দিয়া হয়।

সাধাৰণতে নিম্নোলিখিত অৱস্থানত চি পি আৰ প্রয়োগ কৰা হয়।

  • চি পি আৰ প্রয়োগ কৰিবলৈ ব্যক্তিজনক এখন কঠিন মজিয়াত শুৱাই ল’ব লাগে যাতে বুকুৰ ওপৰত সঠিক হেঁচা প্রয়োগ কৰিব পৰা যায়। কোমল তুলীৰ ওপৰত শুৱাই লৈ কৰা চি পি আৰৰ সফলতা নিচেই কম।
  • বুকুত হেঁচা প্রয়োগ কৰা ব্যক্তিজনে নিজকে এটা স্থানত অৱস্থান কৰিব লাগে যাতে ৰোগীৰ বুকুত নির্ণয়ক হেঁচা প্রয়োগ কৰিব পৰা যায়।

অজ্ঞান পূৰ্ণবয়স্ক ব্যক্তিক তলত উল্লেখ কৰা ধৰণে CPR প্রয়োগ কৰিব লাগে।

  • ৩০ বাৰ বুকুত হেঁচা প্রয়োগ কৰক।
  • ৰোগীৰ মূৰটো বেঁকা কৰি থুতৰিটো ওপৰলৈ উঠাই ৰোগীয়ে উশাহ লৈ আছেনে নাই পৰীক্ষা কৰক।
  • বায়ু সঞ্চালন প্রক্রিয়া আৰম্ভ কৰাৰ আগতে ৰোগীৰ মুখৰ ভিতৰত বাহিৰৰ পৰা প্রৱেশ কৰা কিবা পদার্থ আছে নেকি পৰীক্ষা কৰি লওক।
  • প্রয়োগ কৰি থকা ব্যক্তিজনে তলত উল্লিখিত কার্যসমূহ কৰিব লাগে।

বুকুত হেঁচা প্রয়োগ কৰা

  • হাতৰ তলুৱাৰ গুৰি অংশ ৰোগীৰ বুকুৰ ঠিক মাজভাগত লৈ আনখন হাত তাৰ ওপৰত থওক। মন কৰিব যাতে দুয়োখন হাতৰ আঙুলিবোৰ এটা আনটোৰ মাজত দৃঢ়ভাৱে খাপ খাই ধৰিছে।
  • নিজক ৰোগীৰ বুকুৰ ঠিক ওপৰত অৱস্থান কৰক। আপোনাৰ হাতৰ কিলাকুটি ৰোগীৰ বুকুৰ ওপৰত ঠিক লম্বভাৱে থাকিব।
  • ৰোগীৰ বুকুত এনেকৈ হেঁচা প্রয়োগ কৰক যাতে ৰোগীৰ বুকুখন ২ ইঞ্চি সোমাই যায়।
  • বুকুখনৰ পৰা হাতখন এৰি দি সম্পূর্ণভাৱে বুকুখন ওপৰলৈ উঠি আহিবলৈ দিয়ক।
  • প্রতি মিনিটত অতি কমেও ১০০ বাৰ এনে হেঁচা প্রয়োগ কৰক।
  • এনে কৰোতে মনত ৰাখিবলগীয়া কথাটো হ’ল এই যে “দৃঢ়ভাৱে হেঁচা দিয়ক আৰু দ্রুতগতিত হেঁচা দিয়ক”।
  • ৩০ বাৰ হেঁচা দিয়াৰ পিছত ২ বাৰ উশাহ দিয়ক।
  • এই পদ্ধতিটো তেতিয়ালৈকে কৰি থাকক যেতিয়ালৈকে ৰোগীজনৰ ধমনীৰ স্পন্দন পুনৰ ঘূৰি নাহে।

বায়ু সঞ্চালন

ৰোগীয়ে যদি উশাহ লৈ থকা নাই, চি পি আৰ প্রয়োগ কৰি থকা ব্যক্তিজনে নিজৰ মুখৰ সহায়ত অথবা ‘Bag musk Device’ ৰ সহায়ত ২ বাৰকৈ বায়ু সঞ্চালন কৰিব।

নিজৰ মুখৰ সহায়ত বায়ু সঞ্চালন (Bag mask device) কৰিবলৈ নিম্নোলিখিত প্ৰথা অৱলম্বন কৰিব লাগে।

  • ৰোগীৰ নাকলৈ বায়ু ওলোৱা-সোমোৱা কৰিব নোৱাৰাকৈ বন্ধ কৰিব।
  • নিজৰ মুখখন ৰোগীৰ মুখত লগাই ল’ব।
  • ৩০ বাৰ বুকুত হেঁচা প্রয়োগ কৰাৰ পিছত ২ বাৰ মুখেৰে বায়ু সঞ্চালন কৰিব।
  • এটা উশাহ ১ ছেকেণ্ডৰ বাবে দিব আৰু নিশ্চিত কৰিব যাতে ৰোগীৰ বুকুখন ফুলি উঠে।
  • ২ বাৰ বায়ু সঞ্চালনৰ পিছত পুনৰ বুকুত ৩০ বাৰ হেঁচা প্রয়োগ কৰিব আৰু পুনৰ ২ বাৰ বায়ু সঞ্চালন কৰিব।

BMD প্রয়োগ কৰিবলৈ তলত উল্লেখ কৰা পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে।

  • নিশ্চিত কৰক যাতে ৰোগীৰ মুখ আৰু BMDৰ মাজেৰে বতাহ নিগৰি নাযায়।
  • বেগটো এখন হাতেৰে মুচৰি দিয়ক প্রায় ১ চেকেণ্ডৰ বাবে, যাতে প্রায় ৫০০ মিঃ লিঃ বতাহ ৰোগীৰ হাঁওফাওঁত সোমাই যায়।

CPRৰ পৰা হ’ব পৰা সমস্যা (Complications)।

  • বুকুত হেঁচা দিয়া সময়ত বুকুৰ কামিহাড় ভঙা (যিটো অত্যন্তই কম)।
  • মুখ বা BMD ৰ সহায়ত দিয়া কৃত্রিম শ্বাস-প্ৰশ্বাসৰ বাবে হোৱা Gastric insufflations এনে হোৱাৰ বাবে ৰোগীৰ বমি হ’ব পাৰে।

CPRৰ সঠিক জ্ঞান থাকিলে বহু ৰোগীৰ জীৱন ৰক্ষা কৰিব পৰা যায়। আমাৰ দেশত CPRৰ যদিও যথেষ্ট প্রচাৰ তথা শিক্ষা দিয়া হয়, সঠিক সময়ত ইয়াৰ প্রকৃত প্রয়োগ কৰা দেখা নাযায়। ইয়াৰ মুখ্য কাৰণ কার্ডিয়াক এৰেষ্টৰ লক্ষণসমূহ চিনাক্তকৰণৰ ব্যর্থতা বুলি মই ভাবো। সেয়েহে চি পি আৰৰ লগতে কার্ডিয়াক এৰেষ্ট তথা এনে ৰোগসমূহ য’ত চি পি আৰৰ প্রয়োগ ফলপ্ৰসূ হয়, তেনে ৰোগসমূহৰ লক্ষণসমূহো সমানেই প্ৰচাৰ কৰাটো আৱশ্যক।

লেখিকা: কৃষ্ণা ভাগৱতী।

2.94736842105
আপোনাৰ পৰামৰ্শ প্ৰদান কৰক

(এই লিখনি সম্পৰ্কে যদি আপোনাৰ কোনো মতামত নাইবা পৰামৰ্শ আছে তেন্তে ইয়াত প্ৰদান কৰক।)

Enter the word
দিক্‌ নিৰ্ণায়ক
Back to top