মূল পৃষ্ঠা / স্বাস্থ্য / ৰোগসমূহ / মধুমেহ ৰোগ শৰীৰ চৰ্চা বা ব্যায়ামৰ প্ৰয়োজনীয়তা
অংশিদাৰী
Views
  • স্থিতি: সম্পাদনাৰ বাবে মুকলি

মধুমেহ ৰোগ শৰীৰ চৰ্চা বা ব্যায়ামৰ প্ৰয়োজনীয়তা

মধুমেহ ৰোগ শৰীৰ চৰ্চা বা ব্যায়ামৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ বিষয়ে লিখা হৈছে ।

 

মধুমেহ ৰোগৰ সামগ্ৰিক চিকিৎসাৰ ক্ষেত্ৰত শৰীৰ চৰ্চা বা ব্যায়ামৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনস্বীকাৰ্য । ব্যায়ামে তলত উল্লেখ কৰা ধৰণে মধুমেহ ৰোগ নিয়ন্ত্ৰণ কৰাত সহায় কৰে-

*শাৰীৰিক ব্যায়ামে ৰোগীৰ কেলৰি ব্যৱহাৰ কৰি শৰীৰৰ ওজন কম কৰাত সহায় কৰে । শকত মানুহ সহজে ক্ষীণাই যায় । ওজন কমি গ’লে তেজত শৰ্কৰাৰ পৰিমাণ নিয়ন্ত্ৰিত কৰিবলৈ সুবিধা হয় ।

*ৰোগীয়ে নিয়মিত আৰু  কিছু কষ্টসাধ্য ব্যায়াম বা আসন কৰিলে, শৰীৰৰ ভিতৰত ইনছুলিনে কাম কৰিব পৰা লক্ষ্যস্থানৰ সংখ্যা বাঢ়ি যায় । ফলত ইনছুলিনে ফলপ্ৰসূভাৱে কাম কৰিব পাৰে ।

*ব্যায়াম বা আসনে শৰীৰৰ দ্বাৰা গ্লুকোজ ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা ক্ষমতা বঢ়ায়, সেয়েহে দৰবৰ প্ৰয়োজনীয়তা কমাই দিয়ে ।

*ব্যায়াম বা আসনে ৰক্ত সঞ্চালন আৰু শ্বাস-প্ৰশ্বাসৰ ক্ৰিয়াৰ উন্নতি সাধন কৰে । তদুপৰি ই শৰীৰত চৰ্বি আৰু কলেষ্টৰেল কমোৱাতো সহায় কৰে । ফলত মধুমেহ ৰোগীৰ হৃদপিণ্ড আৰু ৰক্তসঞ্চালন তন্ত্ৰৰ বিভিন্ন জটিলতা ৰোধ কৰাত সহায়ক হয় ।

*ব্যায়াম বা আসনে মানুহৰ শৰীৰ পাতল কৰে আৰু মনত এক অনাবিল আনন্দৰ জোৱাৰ আনে । ইয়াৰ ফলত মানুহৰ মনৰ পৰা উদ্বিগ্নতা, বিষণ্ণতা আৰু মানসিক চাপ আঁতৰি যায় । ইয়ে ৰোগ উপশম কৰাত সহায় কৰে ।

শৰীৰ চৰ্চা বা ব্যায়াম কৰাৰ আগতে মধুমেহ ৰোগীয়ে চিকিতসকৰ লগত তেওঁ কেনেধৰণৰ ব্যায়াম কৰা উচিত হ’ব, এই বিষয়ে আলোচনা কৰা উচিত । যিসকল ৰোগীৰ স্নায়ুতন্ত্ৰ আক্ৰান্ত হৈছে বা ভৰিত বিষ অনুভৱ হৈছে তেওঁলোকে বেছিকৈ খোজকঢ়া উচিত নহয় । কিন্তু যাৰ এনেধৰণৰ কোনো সমস্যা হোৱা নাই, খোজকঢ়াটো মধুমেহ ৰোগীৰ বাবে উত্তম ব্যায়াম । শকত মানুহে খোজকাঢ়ি ওজন কমাবলৈ চেষ্টা কৰা উচিত । যিসকল ৰোগীয়ে খোজকাঢ়িবলৈ টান পায়, তেওঁলোকে লিফট ব্যৱহাৰ নকৰি ছিৰিৰে উঠা-নমা কৰা, নিজৰ দৈনন্দিন কামবোৰ যেনে ঘৰ পৰিষ্কাৰ কৰা, কাপোৰ ধোৱা আদি সকলো নিজে কৰা আৰু কিছুমান সূক্ষ্ম ব্যায়াম নিয়মিতভাৱে কৰা উচিত ।

আন এবিধ অতি ফলপ্ৰসূ শৰীৰ চৰ্চা হ’ল যোগ আৰু প্ৰাণায়াম । ঘৰতে বহি মুকলি বতাহ লৈ কৰিব পৰা এইবিধ শৰীৰ চৰ্চাই এতিয়া সমগ্ৰ বিশ্বতে জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছে । যোগ- প্ৰাণায়ামে স্নায়ুতন্ত্ৰ, ৰক্তসঞ্চালন তন্ত্ৰ আৰু শ্বাসতন্ত্ৰৰ কাৰ্যকলাপৰ প্ৰভূত উন্নতি সাধন কৰে । দ্বিতীয় প্ৰকাৰৰ মধুমেহ ৰোগ, যি সাধাৰণতে জীৱন শৈলী ধাৰণৰ ওপৰতে ঘাইকৈ নিৰ্ভৰ কৰে, যোগ- প্ৰাণায়ামৰ নিয়মিত চৰ্চাৰ দ্বাৰা ইয়াক নিয়ন্ত্ৰিত কৰিব পৰা হয় ।

প্ৰাণায়াম -

আমি যেতিয়া সজ্ঞানে, নিয়ন্ত্ৰিত হাৰত আৰু বিশেষ পদ্ধতিৰে উশাহ-নিশাহ লওঁ, সেয়েই প্ৰাণায়াম । প্ৰাণায়ামত শৰীৰে কৰি যোৱা কামখিনিক মনে অনুধাৱন কৰে । অৰ্থাৎ প্ৰাণায়াম কৰোঁতে অতি মনোযোগেৰে উশাহ-নিশাহ লোৱাটো অপৰিহাৰ্য । যদিও সকলো ধৰণৰ প্ৰাণায়ামে মধুমেহ ৰোগৰ নিৰাময়ত অৰিহণা যোগায়, তলত উল্লেখ কৰা প্ৰাণায়ামকেইটা এইক্ষেত্ৰত বিশেষভাৱে উপযোগী-

ভস্ত্ৰিকা প্ৰাণায়াম :-

এই প্ৰাণায়ামত ৰাজহাড় পোণ কৰি আসনত বহি লৈ হাত দুখন মুদ্ৰাত ৰাখি দীঘলকৈ উশাহ লোৱা আৰু দীঘলকৈ নিশাহ এৰা হয় । এই প্ৰক্ৰিয়াত হাওঁফাওঁৰ কোষবোৰ সক্ৰিয় আৰু অক্সিজেনেৰে পৰিপূৰ্ণ হয় । এই অক্সিজেন তেজলৈ যোৱাত তেজত অক্সিজেনৰ পৰিমাণ বৃদ্ধি হয় আৰু কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইডৰ পৰিমাণ কমি যায় । ইয়ে মন-মগজু আৰু স্নায়ুতন্ত্ৰ শান্ত আৰু শীতল কৰে । ফলত মানসিক ছাপ বৃদ্ধি কৰাৰ হৰমনৰ নি:সৰণ কমি যায় আৰু তেজত শৰ্কৰাৰ পৰিমাণো কমে । তদুপৰি ভস্ক্ৰিকা প্ৰাণায়ামত উশাহ-নিশাহ লোৱাৰ সময়ত পেটৰ মাংসপেশী আৰু ডায়েফ্ৰামেৰে পেটৰ অংগসমূহত হেঁচা দিয়াৰ বাবে অগ্ন্যাশয় গ্ৰন্থিও হয় আৰু ইনছুলিন হৰমনৰ নি:সৰণ উন্নত হয় ।

অনুলোম-বিলোম প্ৰাণায়াম :-

এই প্ৰাণায়ামত বাওঁ নাকেৰে উশাহ টানি লৈ সোঁ নাকেৰে এৰি দিয়া আৰু পাছত সোঁ নাকেৰে উশাহ লৈ বাওঁ নাকেৰে এৰা হয় । এনেদৰে দীঘলকৈ এটা নাকেৰে উশাহ লৈ আন এটা নাকেৰে এৰা প্ৰক্ৰিয়াই তেজত অক্সিজেনৰ পৰিমাণ বৃদ্ধি কৰে আৰু মগজুকে ধৰি বিভিন্ন কোষবোৰে সম্পূৰ্ণ পৰিপুষ্টি লাভ কৰে । ইয়াৰ ফলত মগজু আৰু স্নায়ু তন্ত্ৰ শান্ত আৰু শীতল আৰু মানসিক ছাপ যথেষ্ট পৰিমাণে কমি যায় আৰু তেজত শৰ্কৰাৰ পৰিমাণ কমোৱাত সহায় কৰে ।

ভ্ৰামৰি আৰু উদগীথ প্ৰাণায়াম :-

চকু, কাণ আৰু মুখ বন্ধ কৰি একান্ত চিত্তেৰে, নাকেৰে ওম ধ্বনি তিনি বা পাঁচবাৰ উচ্ছাৰণ কৰি ভ্ৰামৰি প্ৰাণায়াম কৰা হয় । তাৰ পাছত মুখ খুলি পুনৰ সম্পূৰ্ণ একাগ্ৰতাৰে তিনি বা পাঁচবাৰ ওম ধ্বনি উচ্ছাৰণ কৰি উদগীথ প্ৰাণায়ম কৰা হয় । দুয়োবিধ প্ৰাণায়ামে সৃষ্টি কৰা কঁপনিয়ে মগজুৰ কোষবোৰ সক্ৰিয় কৰে । তদুপৰি এই প্ৰাণায়ামে স্নায়ুতন্ত্ৰ শীতলীকৰণ কৰে বুলি ইতিমধ্যে চিকিৎসা বিজ্ঞানীসকলেও প্ৰমাণ কৰিছে । সেয়েহে এই প্ৰাণায়ামেও তেজত শৰ্কৰাৰ পৰিমাণ কমাই মধুমেহ ৰোগ নিৰাময়ত সহায় কৰে ।

ধ্যান বা প্ৰণব প্ৰাণায়াম :-

মন আৰু শৰীৰ সম্পূৰ্ণৰুপে শিথিল আৰু ভাবনামুক্ত কৰি একান্তমনে বহি থকাই প্ৰণব প্ৰাণায়াম বা ধ্যান । এই প্ৰাণায়ামে মগজু শীতল কৰাৰ উপৰি স্বনিয়ন্ত্ৰিত স্নায়ুতন্ত্ৰৰ (Auto-nomic Nerveous System) স্নায়ুবোৰক নিয়ন্ত্ৰণ কৰে । মধুমেহ ৰোগৰ ৰোগীয়ে যদি ধ্যান কৰাৰ সময়ত অগ্ন্যাশয় গ্ৰন্থিৰ ওপৰত মনোনিৱেশ কৰে তেতিয়াহ'লে তেজত শৰ্কৰাৰ পৰিমাণ নিয়ন্ত্ৰণ কৰাত সহায়ক হয় ।

যোগাসন :-

বিভিন্ন ধৰণৰ যোগাসনে শৰীৰৰ মাংসপেশী আৰু ভিতৰৰ অংগবোৰ টানি-টুনি, পকাই ধৰি সক্ৰিয় কৰি তোলে । এনেকৈয়ে অংগ-প্ৰত্যংগবোৰৰ কৰ্মক্ষমতা বৃদ্ধি কৰা হয় । কিছুমান বিশেষ আসনৰ দ্বাৰা পেটৰ ওপৰভাগত ভিতৰলৈ পথালিকৈ থকা অগ্ন্যাশয় গ্ৰন্থিক টানি-টুনি বা পকাই ধৰি ইয়ালৈ তেজৰ চলাচল বৃদ্ধি কৰা হয় । ফলত ইয়াৰ কৰ্মক্ষমতা বৃদ্ধি হৈ ইনছুলিন হৰমনৰ নি:সৰণ বৃদ্ধি কৰে । এনেকৈয়ে মধুমেহ ৰোগ নিৰাময়ত সহায় কৰে । তলত কেইটামান উপকাৰী আসনৰ উল্লেখ কৰা হ’ল-

মণ্ডুকাসন :-

বজ্ৰাসনত বহি লৈ হাত দুখন মুঠি মাৰি, বুঢ়া আঙুলি থকা ফালটো নাভিৰ দুয়োকাষে পেটৰ বেৰত লগাই ল’ব । দীঘলকৈ উশাহ লৈ পাছত উশাহ এৰি দি লাহে লাহে আগলৈ হাউলি যাব । শেষত মূৰটো তুলি সন্মুখলৈ চাব আৰু এনেকৈয়ে দহ-বাৰ ছেকেণ্ডমান সময় ৰৈ থাকিব । পাছত উশাহ লৈ লাহে লাহে উঠিব । মণ্ডুকাসনৰ দ্বিতীয় পদ্ধতিত বাওঁহাতখনৰ তলুৱা পথালিকৈ পেটৰ বেৰত লগাই তাৰ ওপৰত সোঁহাতখন থৈ একেধৰণে কৰক । দুয়োটা পদ্ধতিতে পেটৰ ভিতৰত থকা অগ্ন্যাশয় গ্ৰন্থিত হেঁচা পৰে আৰু ই সক্ৰিয় হৈ উঠে ।

শশকাসন :-

বজ্ৰাসনত বহি, উশাহ লৈ হাত দুখন লগ লগাই মূৰৰ ওপৰলৈ তুলি যিমান পাৰি পিছলৈ নিব । পাছত উশাহ এৰি লাহে লাহে আগলৈ হাউলি কপালখন মাটিত লগাই হাত দুখন আগলৈ থেলি দিব । আঠ-দহ ছেকেণ্ড সময় ৰৈ থাকি পুনৰ উশাহ লৈ ওপৰলৈ উঠিব । এনেকৈ তিনি-চাৰিবাৰ কৰিব ।

বক্ৰাসন :-

ৰাজহাড় পোন কৰি দণ্ডাসৱত বহি লৈ সোঁভৰিখন কোঁচাই আনি আঁঠুটো ওপৰলৈ কৰক । এইবাৰ উশাহ লৈ বাওঁহাতখন মূৰৰ ওপৰলৈ উঠাওক, উশাহ এৰি দি বাওঁহাতৰ বাহুটো সোঁ-আঠুৰ সোঁফালে লগাই হাতেৰে বাওঁ ভৰিখনত ধৰক । সোঁহাতখন পিছলৈ নি হাতৰ তলুৱাৰে মাটিত ধৰি মূৰটো সোঁফাললৈ ঘূৰাই যিমান পাৰে পিছলৈ চাওক । এই ধৰণে দহ-বাৰ ছেকেণ্ড সময় ৰৈ থাকক । পাছত একে ধৰণে বাওঁ আঁঠুটো তুলি সোঁহাতেৰে সোঁভৰিত ধৰি বাওঁফালে মুখ ঘূৰাই পিছলৈ চাব । এনেকৈ দুই- তিনি বাৰ কৰিব ।

অৰ্ধমৎস্যেন্দ্ৰাসন:-

দণ্ডাসনত বহি লৈ বাওঁআঠু ভাঁজ কৰি গোৰোহা তপিনাৰ সোঁফাললৈ নিয়ক । সোঁ-আঁঠু ভাঁজ কৰি সোঁভৰি বাওঁ আঁঠুৰ সোঁফালে লগাই হাতেৰে বাওঁ আঁঠুৰ বাহিৰেদি সোঁভৰি স্পৰ্শ কৰক । সোঁহাতখন পিঠিৰ পিছফালে ভাঁজ কৰি লগাই থওক আৰু যিমান পাৰে মুখ ঘূৰাই সোঁফালে চাওক । এনেকৈ আঠ-দহ ছেকেণ্ড সময় ৰৈ থাকক ।

গোমুখাসন :-

দণ্ডাসনত বহি লৈ বাওঁ আঁঠু ভাঁজ কৰি গোৰোহা সোঁ আঁঠুৰ তলেদি সোঁ তপিনাৰ ওচৰলৈ নিয়ক অথবা বাওঁ গোৰোহাৰ ওপৰত বহি ল’ব পাৰে । এইবোৰ সোঁ আঁঠু ভাঁজ কৰি সোঁ ভৰি বাওঁ আঁঠুৰ ওপৰেদি বাওঁ তপিনাৰ ওচৰলৈ নিয়ক, যাতে সোঁ আঁঠু বাওঁ আঁঠুৰ ঠিক ওপৰতে থাকে । এইবাৰ সোঁহাতখন সোঁ কান্ধৰ ওপৰেদি কিলাকুটিত ভাঁজ কৰি পিঠিৰে তললৈ নিয়ক আৰু বাওঁহাতখন কিলাকুটিত ভাঁজ কৰি পিঠিৰ ফালে তলৰ পৰা ওপৰলৈ নি সোঁহাতৰ আঙুলিত স্পৰ্শ কৰক অথবা ধৰি লওক । সন্মুখলৈ পোণে পোণে চাই থাকিব । এনেকৈ আঠ-বাৰ ছেকেণ্ড থাকক । পাছত বিপৰীত ফালে একেধৰণে কৰক ।

পশ্চিমোত্তনাসন:-

দণ্ডাসনত বহি লৈ দীঘলকৈ উশাহ লৈ হাত দুখন মূৰৰ ওপৰলৈ উঠাওক । উশাহ লাহে লাহে এৰি দি আগলৈ হাউলি গৈ থুঁতৰিটো আঁঠুত লগাবলৈ চেষ্টা কৰক আৰু হাত দুখনেৰে ভৰিৰ আঙুলিত এনেকৈ আঠ-দহ ছেকেণ্ড সময় ৰৈ থাকক । এনেকৈ চাৰি-পাঁচ বাৰ কৰক ।

সৰ্বাংগাসন :-

ওপৰলৈ মুখ কৰি শুই লওক । উশাহ লৈ দুয়োখন ভৰি একেলগে নব্বৈ ডিগ্ৰী কোণ কৰি ওপৰলৈ উঠাওক । পাছত লাহে লাহে কঁকাল, পেট আৰু বুকুখনো যিমান পাৰে ওপৰলৈ উঠাওক, যাতে মূৰ আৰু ডিঙিৰ লগত বুকু, পেট আৰু ভৰি দুখনে সমকোণ তৈয়াৰ কৰে । এনে কৰোঁতে দুয়োখন হাতেৰে কঁকাল আৰু পিঠিত ভেজা দিব ।

পূৰ্ণহলাসন :-

সৰ্বাংগাসন কৰা প’জৰ পৰা ভৰি দুখন লাহে লাহে মূৰৰ ফালে হাওলাই নি মূৰৰ আগফালে মাটিত লগাওক । এনেদৰে দহ-বাৰ ছেকেণ্ড সময় থাকিব ।

ওপৰত উল্লেখ কৰা প্ৰতিটো আসনতে পেটৰ ওপৰত যথেষ্ট হেঁচা পৰে আৰু অগ্ন্যাশয় গ্ৰন্থিতো যথেষ্ট টান পৰে বা পাক খায় । ফলত অগ্ন্যাশয় গ্ৰন্থি সক্ৰিয় হয় আৰু ইনছুলিন হৰমনৰ নি:সৰণ নিয়মীয়া হয় ।

শংখ প্ৰক্ষালন :-

বহুতে আকৌ মধুমেহ ৰোগৰ নিৰাময়ৰ বাবে আমাৰ পাচন তন্ত্ৰৰ (Digestive System) অংগসমূহ সম্পূৰ্ণৰুপে ধুই- পখালি লোৱাটো ভাল বুলি ক’ব খোজে । যোগবিদ্যাৰ এক কঠিন প্ৰক্ৰিয়া শংখ প্ৰক্ষালন কৰি এই কাম কৰিব পাৰি । মধুমেহ ৰোগীয়ে ছমাহত এবাৰ সম্পূৰ্ণ শংক প্ৰক্ষালণ কৰি আৰু দুই-তিনি মাহৰ মূৰত সংক্ষেপে এই প্ৰক্ৰিয়া কৰিবলৈ হ’লে চিকিৎসকৰ পৰামৰ্শ লোৱাৰ উপৰি অভিজ্ঞ যোগ প্ৰশিক্ষকৰ তত্ত্বাৱধানতহে কৰা উচিত ।

শংখ প্ৰক্ষালণ প্ৰক্ৰিয়াত ৰোগীয়ে দুগিলাচ নিমখীয়া পানীত নেমুৰ ৰস ঢালি একেবাৰতে খাই ছয়বিধ বিশেষ আসন কৰিব লাগে । এনে কৰিলে ক্ষুদ্ৰান্ত আৰু বৃহদান্ত্ৰৰ চলন প্ৰক্ৰিয়া দ্ৰুত হয় আৰু ৰোগীয়ে দুঘণ্টাৰ ভিতৰতে সাত-আঠবাৰমান পনীয়া শৌচ কৰে । এই প্ৰক্ৰিয়া, যেতিয়ালৈকে শৌচত একেবাৰে পৰিষ্কাৰ পানী ওলাই নাহে, তেতিয়ালৈ কৰি থাকিব লাগে ।

মধুমেহ ৰোগীয়ে ওপৰত উল্লেখ কৰা যোগ প্ৰাণায়ামসমূহত নিয়মিতভাৱে আৰু দিনটোত কমেও দুবাৰকৈ কৰা আৱশ্যক । পিছে এইবোৰ কৰা আৰম্ভ কৰিয়েই কোনোৱে যাতে ইতিমধ্যে খাই থকা দৰববোৰ বন্ধ নকৰে তাৰ প্ৰতি সজাগ হ’ব লাগে । কাৰণ যোগ প্ৰাণায়ামৰ সুফল পাবলৈ কিছু সময়ৰ প্ৰয়োজন । তদুপৰি প্ৰত্যেকজন লোকৰে দৰব বা যোগ প্ৰাণায়ামৰ প্ৰতি সঁহাৰি একে নহয় । সেয়েহে  এইবোৰ কৰি থাকোঁতে বাৰে বাৰে তেজত শৰ্কৰাৰ পৰিমাণ নিয়ন্ত্ৰিত হৈছে নে নাই চাইহে আৰু চিকিৎসকৰ পৰামৰ্শ লৈহে দৰব বন্ধ কৰা-নকৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা উচিত ।

মধুমেহ ৰোগীৰ স্বাস্থ্য বিষয়ক শিক্ষা -

মধুমেহ ৰোগীয়ে ৰোগৰ বিষয়ে কিছুমান কথা ভালদৰে জনা উচিত । যেনে-

*তেওঁ কোন প্ৰকাৰৰ মধুমেহ ৰোগত ভুগিছে, ইয়াৰ চিকিৎসাৰ ধৰণ কেনে হ’ব , ইয়াৰ কিবা বিকল্প চিকিৎসা পদ্ধতি আছে নেকি আৰু এই ৰোগৰ পৰা অন্য কোনো ধৰণৰ জটিলতাৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে নেকি? জটিলতা নোহোৱাকৈ ৰাখিবলৈ কিবা উপায় আছেনে ?

*অবিবাহিত ৰোগীয়ে বিয়া কৰিব পাৰিবনে, বিবাহিতা মহিলা ৰোগীয়ে গৰ্ভধাৰন কৰিব পাৰিবনে?

*ৰোগৰ চিকিৎসা কিমান দীঘলীয়া হ’ব আৰু ইয়াৰ খৰচ কেনেকুৱা হ’ব ?

*ৰোগীয়ে কেনেধৰণে ইনছুলিন বেজী ল’ব, বেজী লোৱাৰ নিয়ম কি?

*ঘৰতে কেনেকৈ তেজত শৰ্কৰাৰ পৰিমাণ জুখিব পাৰি ?

*কেনে খাদ্য খাব পাৰি ? কি খাব নোৱাৰি/

*চিকিৎসা লৈ থাকোঁতে অন্য ৰোগ হ’লে কি কৰিব লাগিব ?

এবে ধৰণৰ বহুতো প্ৰশ্নৰ উত্তৰ ৰোগীক চিকিৎসকে দিয়া উচিত ।

লেখক :- ডা: ভূপেন্দ্ৰ প্ৰসাদ শৰ্মা

উৎস :- দৈনিক জনমভূমি

 

 

1.5
আপোনাৰ পৰামৰ্শ প্ৰদান কৰক

(এই লিখনি সম্পৰ্কে যদি আপোনাৰ কোনো মতামত নাইবা পৰামৰ্শ আছে তেন্তে ইয়াত প্ৰদান কৰক।)

Enter the word
দিক্‌ নিৰ্ণায়ক
Back to top