মূল পৃষ্ঠা / স্বাস্থ্য / ৰোগসমূহ / স্পণ্ডিলাইটিছ :
অংশিদাৰী
Views
  • স্থিতি: সম্পাদনাৰ বাবে মুকলি

স্পণ্ডিলাইটিছ :

স্পণ্ডিলাইটিছৰ বিষয়ে লিখা হৈছে ।

এদিনাখন চেম্বাৰত বহি থাকোতে এজন ২০ বছৰীয়া যুৱক সোমাই আহিল । লগত আহিছে মাক-দেউতাক । যুৱকজন মেট্ৰিক পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হ’ব । দীৰ্ঘ সময় টেবুলৰ ওচৰত বহি থকাৰ ফলত মাজে-সময়ে মূৰটো ঘূৰায় । ডিঙিৰ পিচফালে খুব বিষায় । এনেদৰে সমস্যাৰ সৃষ্টি হোৱা বাবে প্ৰথমতে মাক-দেউতাকে ল’ৰাটোৰ ডিঙিত মালিচ কৰি উপশম লাভৰ চেষ্টা কৰিলে । কিন্তু মালিচ দিয়াৰ পিচত উপশম লাভ কৰাটো দূৰৈৰ কথা, ৰোগ দুগুণ বৃদ্ধিহে পাইছে । ল’ৰাজনে মাক-দেউতাকক যিমানে সমস্যাৰ বিষয়ে অৱগত কৰে, সিমানে তেওঁলোক চিন্তাম্বিত হৈ পৰিল । সন্মুখত পৰীক্ষা । কি কৰা যায় ? এনেদৰে ভৱা-চিন্তা কৰি থাকোতে এজনে তেওঁক চিকিৎসকৰ ওচৰলৈ নিবলৈ পৰামৰ্শ আগবঢ়ায় । যুৱকজনক ৰোগৰ লক্ষণৰ বিষয়ে সুধিলে । যুৱকজনে সকলো কথা বিৱৰি কোৱাত নিশ্চিত হ’লো যে তেওঁ স্পণ্ডিলাইটিছত আক্ৰান্ত হৈছে । ডিঙিৰ বিষ বা স্পণ্ডিলাইটিছ কোনো নতুন ৰোগ নহয় । সাধাৰণতে দৈনন্দিন জীৱন-যাপন ক্ষেত্ৰত যেতিয়া কোনো এজন ব্যক্তিয়ে অত্যধিক পৰিশ্ৰম অথব একেলেথাৰিয়ে দীৰ্ঘদিন ধৰি বহি থকাৰ ফলত যিবোৰ সমস্যাৰ সৃষ্টি হয়, সেইবোৰৰ ভিতৰত অন্যতম স্পণ্ডিলাইটিছ । জীৱনত সকলোৰে এবাৰ নহয় এবাৰ স্পণ্ডিলাইটিছ হয় । সাধাৰণতে শিশু অৱস্থাত এনেধৰণৰ সমস্যাৰ সৃষ্টি নহয় যদিও বয়স বৃদ্ধিৰ লগে লগে হোৱা দেখা যায় । স্পণ্ডিলাইটিছ স্নায়ুজনিত ৰোগ । অৱশ্যে বহুতে হাড়ত হোৱা ৰোগ বুলিহে ভাৱে । যিকোনো বয়সতে এই ৰোগ হ’ব পাৰে যদিও তুলনামূলকভাৱে বয়স বৃদ্ধিৰ লগে লগে স্পণ্ডিলাইটিছৰ প্ৰকোপ বৃদ্ধি পায় । সাধাৰণতে বয়স বৃদ্ধিৰ লগে লগে আমাৰ হাড়ৰ মাজত থকা গাঁঠিসমূহৰ শেষৰ ফালে ক্ষয় যাবলৈ আৰম্ভ কৰে । যেতিয়া দুডাল হাড়ৰ মাজত ঘঁহনি আৰম্ভ হয়, তেতিয়াই নতুনকৈ ওচৰা-উচৰিকৈ হাড় প্ৰস্তুত হ’বলৈ আৰম্ভ কৰে । এনেদৰে নতুনকৈ প্ৰস্তুত হ’বলৈ ধৰা হাড়ক ‘অষ্টিঅ’পিথ’ বুলি কোৱা হয় । এনেহ’লে সাধাৰণতে মেৰুদণ্ডৰ স্নায়ু আৰু মেৰুদণ্ডৰ পৰা ওলোৱা শাখা স্নায়ুসমূহত হেঁচা পৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে । এনেদৰে হেঁচা পৰাৰ ফলত স্নায়ুসমূহত যেতিয়া এই প্ৰভাৱ পৰে , তেতিয়া ডিঙিটো লৰচৰ কৰোতে অসুবিধা হয় । এইটো সকলোৰে জ্ঞাত যে ৰাজহাড়ডাল ৩৩ টুকুৰা হাড়েৰে গঠিত । সহজ অৰ্থত ক’বলৈ হ’লে ই হ’ল হাড়ৰ এডাল দীঘল মালা । ই লাওখোলাটোৰ ঠিক তলৰ পৰা আৰম্ভ হৈ ডিঙি, বুকু আৰু পেটৰ পিচফালে সাতটা, বুকুৰ পিচফালে ১২ টা, পেটৰ পিচফালে পাঁচটা আৰু নিতম্বৰ পিচফালে থকা ন টুকুৰা হাড়েৰে গঠিত । ৰাজহাড়ৰ মাজেদি পোনে পোনে থকা ফুটাটোৱেদি মস্তিষ্কৰ পৰা স্নায়ুৰজ্জুডাল তললৈ নামি আহে । স্নায়ুৰজ্জুডাল হ’ল মস্তিষ্কত থকা স্নায়ুকোষবোৰৰ পৰা ওলাই অহা স্নায়ুসমূহৰ সমষ্টি । এই স্নায়ুৰজ্জুৰ পৰা ওলাই ৰাজহাড়ৰ কাষৰ ফুটাৰে ওলাই যোৱা স্নায়ুবোৰ শৰীৰৰ বিভিন্ন অংশলৈ যায় । এনেদৰে বিভিন্ন অংশলৈ যোৱা বাবে শাৰীৰিক ভাৰসাম্য ৰক্ষা হয় । স্নায়ুবোৰে শৰীৰৰ বিভিন্ন অনুভূতি নিয়ন্ত্ৰণ কৰে । দৰাচলতে সকলো অনুভূতিৰ মূলতে হ’ল স্নায়ুতন্ত্ৰ । স্নায়ুৰজ্জুডালে মস্তিষ্ক আৰু শৰীৰৰ বিভিন্ন অংশৰ স’তে সংযোগ ৰক্ষা কৰে বাবেই বিভিন্ন অংগ-প্ৰত্যংগই কাৰ্য সম্পাদন কৰিব পাৰে । যদি কোনো কাৰণত এই কাৰ্যত ব্যাঘাত জন্মে, তেতিয়া হ’লে বিভিন্ন ধৰণৰ সমস্যাই গা কৰি উঠা দেখা যায় । ৰাজহাড়ত হোৱা বিভিন্ন ৰোগৰ ভিতৰত হ’ল স্পণ্ডিলাইটিছ  । সাধাৰণতে স্পণ্ডিলাইটিছে ডিঙি আৰু কঁকালৰ ৰাজহাড়ৰ দুয়োফালে আক্ৰমণ কৰে ।

এংকাইলোজিং স্পণ্ডিলাইটিছ

তুলনামূলকভাৱে মহিলাসকলতকৈ পুৰুষসকল এই ৰোগত বেছিকৈ আক্ৰান্ত হয় । এনেহ’লে প্ৰথমতে বিষ পিঠিৰ তলফালে আৰম্ভ হয় । কঁকাল সামান্য লৰচৰ কৰিলেই বিষাবলৈ ধৰে । লাহে লাহে ডিঙিৰ ফালে বিয়পিবলৈ আৰম্ভ কৰে । কান্ধত জঠৰতা হয় ।

ৰিউমেটয়েড স্পণ্ডিলাইটিছ : এইবিধ সততে হোৱা স্পণ্ডিলাইটিছ  । তুলনামূলকভাৱে মহিলাসকল তিনিগুণ অধিক আক্ৰান্ত হয় । সাধাৰণতে শৰীৰৰ দুয়োফালে এই ৰোগ আৰম্ভ হয় ।

লক্ষণসমূহ

স্পণ্ডিলাইটিছ হোৱাৰ বিষয়ে কিছুমান লক্ষণৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি জানিব পাৰি । সাধাৰণতে এনেধৰণৰ লক্ষণ ফুটি উঠাৰ পিচতো প্ৰায়ভাগ লোকে গুৰুত্ব প্ৰদান কৰিব নোখোজে বাবে পৰৱৰ্তী সময়ত এনেধৰণৰ সমস্যাই জটিল ৰুপ ধাৰণ কৰা দেখা যায় । কেনেধৰণৰ লক্ষণ ফুটি উঠে-

  • স্পণ্ডিলাইটিছৰ প্ৰধান লক্ষণ হ’ল ডিঙিৰ বিষ । ডিঙিৰ বিষ হ’লে ইকাতি-সিকাতি কৰিব নোৱাৰে । অৱশ্যে এনেয়ে বিষোৱা আৰু স্পণ্ডিলাইটিছ হ’লে বিষোৱাৰ মাজত কিছু পাৰ্থক্য দেখা যায় ।
  • বিষৰ লগে লগে ডিঙিৰ মাংসপেশী টানি ধৰে । ফলত অস্বস্তিৰে সময় অতিবাহিত কৰিবলগীয়া হয় ।
  • ডিঙিটো ইকাতি-সিকাতি কৰিলেও খুব বিষায় । সাধাৰণতে স্পণ্ডিলাইটিছত আক্ৰান্তজনে পিচফালে চাবলগীয়া হ’লে ঘূৰিবলগীয়া হয় । ইকাতি-সিকাতি কৰিলে ডিঙিৰ হাড় ছিগি যোৱাৰ নিচিনা অনুভৱ হয় ।
  • ডিঙিৰ পৰা বিষ হাতলৈ আহে । সেইবাবে হাত বিষাবলৈ ধৰে । হাতখন জিনজিন কৰে । আনকি হাতৰ স্নায়ু দুৰ্বল হোৱাও দেখা যায় ।
  • স্পণ্ডিলাইটিছৰ আন এক উল্লেখযোগ্য লক্ষণ হ’ল মূৰ ঘূৰণি । যিমানেই বেছি সময় ৰোগবিধ হৈ থাকে, সিমানে মূৰ ঘূৰণি বেছি হ’বলৈ ধৰে ।
  • ডিঙিৰ লগতে পিচফালেও বিষাবলৈ আৰম্ভ কৰাটো এই ৰোগৰ আন এক লক্ষণ ।
  • কাহ বা হাঁচি মাৰিলেও ডিঙিৰ বিষ হোৱা পৰিলক্ষিত হয় । সেইবাবেই এই ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ থকাৰ সময়ত কাহোতে বা হাঁচি মাৰোতে সাৱধান হোৱা উচিত ।
  • যেতিয়া ৰোগৰ জটিলতা বৃদ্ধি পায়, তেতিয়া হাতৰ লগতে ভৰিও দুৰ্বল হৈ পৰে । এইখিনিতে উল্লেখ কৰিব পাৰি যে স্পণ্ডিলাইটিছৰ প্ৰাৰম্ভিক অৱস্থাত এনে লক্ষন ফুটি নুঠে । একেবাৰে জটিল পৰ্যায়ত উপনীত হ’লেহে এনে হোৱাৰ শংকা থাকে ।
  • স্পণ্ডিলাইটিছে জটিল ৰুপ ধাৰণ কৰিলে আক্ৰান্তজনৰ শৌচ-প্ৰস্ৰাৱো নিয়মীয়াকৈ নহ’ব পাৰে ।

কাৰ বেছিকৈ হয়

সকলো লোকৰে এনে ৰোগ হ’ব পাৰে যদিও কিছুমানৰ বেছিকৈ হোৱা দেখা যায় । যিসকলৰ বেছিকৈ হয়, সেইসকলৰ ভিতৰত অন্যতম-

  • শাৰীৰিক শ্ৰম কৰা লোকসকলৰ এনে সমস্যাই গা কৰি উঠে । যদিও কিছুমান লোক দিনটোৰ অধিকাংশ সময় ব্যস্ত হৈ থাকে , তথাপি তেওঁলোকৰ শাৰীৰিক শ্ৰম কম হয় । বিশেষকৈ শীতাতপ নিয়ন্ত্ৰিত কোঠাত বহি দীৰ্ঘ সময় কাম কৰা লোকসকলৰ এনে হ’ব পাৰে । কিন্তু পথাৰত কাম কৰা লোক এজনৰ এনে ৰোগ হোৱাৰ শংকা কম । অৱশ্যে শাৰীৰিক পৰিশ্ৰম সীমিত হ’ব লাগিব । যদিহে প্ৰয়োজনতকৈ অধিক সময় পৰিশ্ৰম কৰে , তেতিয়াহ’লে হিতে বিপৰীত হ’ব । কিয়নো শাৰীৰিক শ্ৰম নকৰিলে ডিঙিৰ লৰচৰ কমকৈ হয় ।
  • কিছুমান বিশেষ ৰোগ যেনে- ডায়েবেটিছ, কিডনীৰ সমস্যা থাকিলেও স্পণ্ডিলাইটিছ  হোৱাৰ শংকা অধিক ।
  • পুষ্টিহীনতাৰ বাবে এনে সমস্যাই গা কৰি উঠিব পাৰে । বিশেষকৈ ভিটামিন ‘ডি’ ৰ অভাৱৰ বাবে এনে হোৱা দেখা যায় ।
  • ক্ৰনিক এলক’হলিক ৰোগৰ বাবেও স্পণ্ডিলাইটিছ হ’ব পাৰে । এই বিষয়ে বহুতেই জ্ঞাত নহয় ।
  • যিবোৰ লোকে মূৰত গধুৰ বস্তু লৈ দীৰ্ঘ সময় কাম কৰে, তেওঁলোকৰ বেছি হ’ব পাৰে ।
  • একেৰাহে দীৰ্ঘ সময় কম্পিউটাৰৰ সন্মুখত বহি থাকিলে এনে হোৱাৰ শংকা থাকে।
  • দীৰ্ঘ সময় আগৰ ফালে হাউলি কাম কৰি থাকিলেও স্পণ্ডিলাইটিছ  হ’ব পাৰে ।

কি কি পৰীক্ষা কৰিব

এনেধৰণৰ ৰোগ নিৰ্ণয় কৰিবলৈ বিভিন্ন পৰীক্ষা-নিৰীক্ষাৰ প্ৰয়োজন । প্ৰথমতে এই ৰোগ নিৰ্ণয়ৰ বাবে এক্স-ৰে’ কৰিব পাৰে । তদুপৰি ৰুটিন তেজ পৰীক্ষাও কৰিব লাগে । তদুপৰি এম আৰ আই কৰিও নিশ্চিত হ’ব পাৰি । অৱশ্যে চি টি স্কেন আদি কৰিও ৰোগ নিৰ্ণয় কৰিব পাৰি । কিন্তু তুলনামূলকভাৱে এইক্ষেত্ৰত এম আৰ আই কৰিলে অধিক সুফল পোৱা যায় ।

ব্যায়াম

স্পণ্ডিলাইটিছ ৰোগ নিয়ন্ত্ৰন ক্ষেত্ৰত ব্যায়ামৰ ভূমিকা যথেষ্ট গুৰুত্বপূৰ্ণ । অৱশ্যে এদিন বা দুদিন ব্যায়াম কৰিলে এনেধৰণৰ সমস্যাৰ পৰা হাত সাৰিব নোৱাৰি । নিয়মীয়াকৈ ব্যায়াম কৰিলে ৰোগবিধ নিয়ন্ত্ৰন হৈ থাকে । প্ৰথমতে, দুই হাতৰ আঙুলিবোৰ ফাঁকে ফাঁকে সুমুৱাই দি হাতৰ তলুৱাৰে মূৰৰ পিচফালৰ পৰা সন্মুখৰ ফালে হেঁচা দিব লাগে । এইক্ষেত্ৰত মূৰটোৰ পিচফালে হেঁচি দিব লাগিব । এনেদৰে কিছু সময় কৰাৰ লগতে দীঘলকৈ উশাহ ল’লেও সুফল পোৱা যায় । দ্বিতীয়তে, আগৰ দৰে হাত দুখন লগ লগাই সোঁহাতৰ পৰা পিচফালে কপালত লগাই হাতেৰে পিচলৈ ঠেলি দিব লাগে । এইবাৰ মূৰটো আগৰফালে হেঁচি দিয়ক । একেদৰে সোঁহাতৰ তলুৱা কাণৰ সন্মুখত লগাই মূৰটো ঠেলি দিব লাগে । এনেদৰে ঠেলি দিয়াৰ পিচত আনটো ফালেৰেও একেধৰণে কৰিব লাগে । থিয় হৈ মূৰটো লাহে লাহে ঘড়ীৰ কাঁটাৰ দৰে প্ৰথমে বিপৰীতফালে ঘূৰাওক । তাৰ পিচত ঘড়ীৰ কাঁটাৰ দিশত মূৰটো ঘূৰাওক । এইদৰে কিছু সময় কৰিলে সুফল পোৱা যায় ।

চিকিৎসা

ব্যায়াম আৰু ঔষধৰ দ্বাৰা চিকিৎসা কৰিব পাৰি । কিছু কিছু ক্ষেত্ৰ্ত অস্ত্ৰোপচাৰৰ প্ৰয়োজন হয় । চিকিৎসাৰ দ্বাৰা ৰোগবিধ নিৰাময় কৰা হয় যদিও সতৰ্কতা অৱলম্বন নকৰিলে পৰৱৰ্তী সময়ত্ হোৱাৰ শংকা থাকে । দৰাচলতে ব্যায়াম বা ঔষধৰ দ্বাৰা ৰোগবিধ নিয়ন্ত্ৰনহে কৰা হয় । এই ৰোগ হোৱা- নোহোৱাটো ভালেখিনি নিৰ্ভৰ কৰে আক্ৰান্তজনৰ সাৱধানতাৰ ওপৰত । আগলৈ যাতে ৰোগবিধে জটিল ৰুপ ধাৰণ কৰিব নোৱাৰে, সেই ক্ষেত্ৰতহে অধিক সতৰ্কতা অৱলম্বন কৰা হয় । বিষ নিৰাময় কৰিব পাৰি ঔষধৰ দ্বাৰা । তদুপৰি মাংসপেশী টানি ধৰিলে সেয়া যাতে স্বাভাৱিক অৱস্থালৈ আহে, তাৰ বাবে ঔষধ প্ৰয়োগ কৰা হয় । অৱশ্যে কিছুসংখ্যকৰ ক্ষেত্ৰতহে অস্ত্ৰোপচাৰৰ প্ৰয়োজন হয় ।

সাৱধানতা

১) শাৰীৰিক পৰিশ্ৰম কৰিব লাগিব । আধুনিক জীৱন যাপনৰ নামত আজিকালি বহুতে কাম কৰে যদিও সেই কামত শাৰীৰিক শ্ৰম কম হয় । শীতাতপ নিয়ন্ত্ৰিত কোঠাত অথবা লিখা-পঢ়া কামতেই ব্যস্ত থাকে বাবে এনে ৰোগত আক্ৰান্তৰ সংখ্যা দিনক দিনে অভাৱনীয়ভাৱে বৃদ্ধি পাবলৈ ধৰিছে । শাৰীৰিক শ্ৰম অবিহনে স্পণ্ডিলাইটিছৰ পৰা উপশম কৰাটো অসম্ভৱ ।

  • ডিঙিৰ মাংসপেশী শক্তিশালী কৰিবলৈ নিয়মীয়াকৈ ব্যায়াম কৰিব লাগিব । ডিঙিৰ মাংসপেশী শক্তিশালী নহ’লে শাৰীৰিক ভাৰসাম্যহীন অৱস্থাৰ সৃষ্টি হয় ।
  • সদায় এটা কাম কৰি থাকোতে একেদৰে বহি অথবা থিয় হৈ বা হালি কৰিব নালাগে । সময়ে সময়ে অৱস্থানৰ পৰিবৰ্তন কৰিলেও এনে ধৰনৰ সমস্যাৰ পৰা বহুলাংশে হাত সাৰিব পাৰি । ডিঙিৰ ব্যায়াম কৰিলেও এনে সমস্যাৰ পৰা হাত সৰাটো সম্ভৱ ।
  • যিকোনো কাম দীৰ্ঘ সময় কৰি থাকিলে মাংসপেশীবোৰ জঠৰ হৈ পৰে । সেইবাবে এক নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ অন্তৰালত জিৰণি ল’লে স্পণ্ডিলাইটিছ হোৱাৰ শংকা নাথাকে ।
  • যিবোৰ ৰোগৰ বাবে এনে ধৰনৰ সমস্যাই গা কৰি উঠাৰ শংকা থাকে, তেনে ৰোগৰ চিকিৎসা কৰিলে স্পণ্ডিলাইটিছৰ পৰা হাত সৰাটো সম্ভৱ ।
  • সদায় পুষ্টিকৰ খাদ্য গ্ৰহন কৰিব লাগে । মনত ৰখা উচিত যে পুষ্টিহীনতাৰ বাবে স্পণ্ডিলাইটিছ হোৱাৰ শংকা থাকে । সেইবাবে পুষ্টিকৰ আহাৰ গ্ৰহনৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্ব প্ৰদান কৰা উচিত ।
  • ব্যায়াম কৰাৰ পূৰ্বে চিকিৎসকৰ পৰামৰ্শ গ্ৰহন কৰা উচিত । কিয়নো যিকোনো ব্যায়াম কৰিলে এনে সমস্যাৰ পৰা হাত সাৰিব নোৱাৰি ।
  • মালিচ দিব নালাগে । বহুতে গাৰ বিষ হ’লে অথবা ডিঙিৰ বিষ হ’লে মালিচ কৰে । আনকি বহু সময় ধৰি মালিচ কৰি ৰোগৰ পৰা উপশম লাভ কৰিবলৈ চেষ্টা চলায় । কিন্তু এনে কৰিলে হিতে বিপৰীত হ’ব । কেতিয়াও মালিচ কৰিব নালাগে । শোৱাৰ সময়ত ওখ গাৰু ব্যৱহাৰ নকৰিব । পৰাপক্ষত কোনো ধৰনৰ ওখ বস্তু ব্যৱহাৰ নকৰাটোৱে মংগলজনক । যিসকলৰ লাম্বাৰ স্পণ্ডিলাইটিছ  আছে, তেওঁলোকে কঁকালত চাপ পৰা বেছি বস্তু দাঙিব নালাগে ।
  • স্কুলীয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে ব্যৱহাৰ কৰা বেগটোৰ ওজন যাতে শিশুটিয়ে বহন কৰিব পাৰে, তাৰ ওপৰত গুৰুত্ব প্ৰদান কৰিব লাগে ।

লেখক : ডা: বসন্ত কুমাৰ বৈশ্য

উৎস – দেওবৰীয়া সম্ভাৰ

2.625
তৰাসমূহৰ ওপৰত ক্লীক কৰি মান প্ৰদান কৰক।
আপোনাৰ পৰামৰ্শ প্ৰদান কৰক

(এই লিখনি সম্পৰ্কে যদি আপোনাৰ কোনো মতামত নাইবা পৰামৰ্শ আছে তেন্তে ইয়াত প্ৰদান কৰক।)

Enter the word
দিক্‌ নিৰ্ণায়ক
Back to top