মূল পৃষ্ঠা / স্বাস্থ্য / অনাময় আৰু স্বাস্থ্যবিধি / এন্টিঅক্সিডেন্ট, স্বাস্থ্য আৰু আয়ুৰ্বেদ
অংশিদাৰী
Views
  • স্থিতি: সম্পাদনাৰ বাবে মুকলি

এন্টিঅক্সিডেন্ট, স্বাস্থ্য আৰু আয়ুৰ্বেদ

এন্টিঅক্সিডেন্ট, স্বাস্থ্য আৰু আয়ুৰ্বেদৰ বিষয়ে লিখা হৈছে ।

শৈশৱ, কৌশোৰ, যৌৱন আৰু বৃদ্ধাৱস্থা হৈছে মানৱ জীৱনৰ স্বাভাৱিক প্ৰক্ৰিয়া৷ মানুহৰ জন্মৰ পৰা মৃত্যুলৈ দেহত বিভিন্ন শাৰীৰিক আৰু মানসিক পৰিৱৰ্তন ঘটে৷ এই পৰিৱৰ্তন সমূহ কিছুমান বাহ্যিক আৰু কিছুমান আভ্যন্তৰীণ৷ বাহ্যিকভাৱে চাল শোতোঁৰা শোঁতোৰ পৰা, চুলি দাৰি পকা, কথা পাহৰি যোৱা, স্বভাৱ বা চাল- চালনৰ পৰিৱৰ্তন আদি দেখা পালে আমি মানুহৰ দেহত বয়সৰ চাপ পৰা বুলি কওঁ৷ ইয়াৰ উপৰিও বয়স বঢ়াৰ লগে লগে দেহত বিভিন্ন ৰোগে দেখা দিবলৈ আৰম্ভ কৰে৷ ইয়াৰে অধিকাংশ ৰোগে ক্ষয়জনিত(Degenarative Diseases) যাক বাৰ্ধক্যজনিত ৰোগ বুলিও ক’ব পাৰো৷ এই বাৰ্ধক্যজনিত ৰোগ বা লক্ষণৰ অন্যতম কাৰন হ’ল দেহত উৎপন্ন হোৱা ‘ফ্ৰি ৰেডিকেল’৷

এই ফ্ৰি ৰেডিকেল সমূহ হ’ল বিযোৰ বা অযুগ্ম ইলেকট্ৰন যুক্ত পৰমাণু(যেনে superoxide anion O2-, Peroxide H2O2)৷ এই ৰেডিকেলবোৰ আমাৰ দেহৰ কোষত ঘটা বিভিন্ন জৈৱ ৰাসায়নিক প্ৰক্ৰিয়াৰ পৰিণিতি স্বৰূপে সৃষ্টি হয়৷ সাধাৰনতে এই ৰেডিকেলসমূহ এটা নিৰ্দ্দিষ্ট হাৰত উৎপন্ন হয় যদিও কিছুমান বাহ্যিক কাৰকে এই প্ৰক্ৰিয়া খৰটকীয়া কৰে আৰু প্ৰয়োজনতকৈ অধিক ফ্ৰি ৰেডিকেল সৃষ্টি কৰে৷ এই বাহ্যিক কাৰন সমূহ মূখ্যতঃ

  • চিগাৰেট আৰু এলকহ’ল সেৱন
  • উচ্চক্ষমতাসম্পন্ন ৰশ্মি বা তেজস্ক্ৰিয় ৰশ্মিৰ প্ৰভাৱ(সূৰ্য্যৰ ৰশ্মিত থকা UV ray, চিকিৎসাত ব্যৱহৃত X ray)
  • বায়ু প্ৰদূষণৰ বাবে দুষিত বায়ু গ্ৰহণ
  • Pesticide বা কীটনাষক যুক্ত খাদ্যৰ অধিক ব্যাৱহাৰ
  • কল কাৰখানাৰ পৰা নিৰ্গত বিভিন্ন গেছ বা উষ্ণতাৰ প্ৰত্যক্ষ প্ৰভাৱ
  • মানসিক চাপ(stress)

দেহত উৎপন্ন এই ফ্ৰি ৰেডিকেলসমূহ অন্য ইলেক্ট্ৰনৰ লগত যোৰ পতিবলৈ যথেষ্ট অস্হিৰ অৱস্থাত থাকে৷ ইহঁতে দেহৰ কোষ সমূহৰ পৰা ইলেক্ট্ৰন সংগ্ৰহ কৰি যুগ্ম অৱস্হালৈ আহিব বিচাৰে আৰু দেহৰ কোষসমূহক আক্ৰমন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে৷ এই আক্ৰমনক প্ৰতিহত কৰিবলৈ দেহত কিছুমান এন্টিঅক্সিডেন্ট থাকে (যেনে superoxide dismutase, glutathione peroxidase আদি)৷

কিন্তু ফ্ৰিৰেডিকেলবোৰৰ পৰিমান অত্যাধিক হ’লে এই এন্টিঅক্সিডেন্ট বোৰে প্ৰতিহত কৰিবলৈ যথেষ্ট নহয়গৈ৷ তেতিয়া ফ্ৰি ৰেডিকেল আৰু এন্টিঅক্সিডেন্টবোৰৰ মাজত এক ভাৰাসাম্যহীনতাৰ সৃষ্টি হয় যাক অক্সিডেটিভ ষ্ট্ৰেচ(Oxidative stress) বোলা হয়। এনে পৰিস্থিতিত দেহৰ কোষসমূহ ধ্বংস হ’বলৈ আৰম্ভ কৰে৷

তেতিয়া এই ফ্ৰি ৰেডিকেলসমূহক বাধা দিবলৈ বাহিৰৰ পৰা এন্টিঅক্সিডেন্ট ল’বলগীয়া হয়গৈ৷ এন্টিঅক্সিডেন্ট সমূহ আমি খোৱা খাদ্য বা ঔষধি হিচাপে ল’ব পাৰো৷ ভিটামিন A, C, E আদিয়ে উৎকৃষ্ট এন্টিঅক্সিডেন্ট হিচাপে কাম কৰে৷ ইয়াৰ উপৰিও Alpha lipoic acid, Flavonoid, lutein, lycopene,beta carotene বা অন্যান্য Carotenoid ইত্যাদি কৃত্ৰিম উপায়ে এন্টিঅক্সিডেন্ট হিচাপে ব্যাৱহাৰ কৰা হয়৷ সেউজীয়া শাক পাচলি, ফলমূল, মাহজাতীয় শস্য, ড্ৰাই ফ্ৰুইটছ আদিতো যথেষ্ট পৰিমানে এইবোৰ এন্টিঅক্সিদেন্ট পোৱা যায়৷

পোনপ্ৰথমে Dr Denham Harman নামৰ এজন চিকিৎসা বিজ্ঞানীয়ে ১৯৫০ চনত ’ফ্ৰি ৰেডিকেল তত্ব’ উদ্ভাৱন কৰে৷ কিন্তু এন্টিঅক্সিডেন্টৰ ব্যাৱহাৰ বহু হাজাৰ বছৰ আগতেই যে ভাৰতবৰ্ষত আৰম্ভ হৈছিল তাৰ স্পষ্ট উমান পোৱা যায়৷

জীৱনৰ জ্ঞান সমৃদ্ধ আয়ুৰ্বেদ ত উল্লেখ থকা অনুসৰি অশ্বিনীকুমাৰ নামৰ চিকিৎসাবিদে পোনপ্ৰথমে স্যাৱন নামৰ এজন ঋষিৰ চিকিৎসা কৰি তেখেতৰ যৌৱনৱস্থা পুনৰবাৰ ঘুৰাই আনিবলৈ সক্ষম হৈছিল৷ পিছত স্যাৱন ঋষিৰ নামেৰেই "স্যাৱনপ্ৰাস" নামাকৰণ কৰা হয়৷আয়ু্ৰ্বেদত ‘স্যাৱনপ্ৰাস’ ৰ ব্যৱহাৰ বৰ্তমানো চলি আছে৷ ইয়াত যথেষ্ট পৰিমানে আমলখি থাকে আৰু আমলখিত অধিক পৰিমাণে vitamin C থাকে বাবে খুব ভাল এন্টিঅক্সিডেন্ট হিচাপে কাম কৰে৷

ইয়াৰ উপৰিও প্ৰায় পাঁচ হাজাৰ বছৰ পুৰণি আয়ুৰ্বেদত "ৰসায়ন" নামৰ এক নিৰ্দ্দিষ্ট বিভাগ আছে যাৰ প্ৰধাণ উদ্দেশ্য হৈছে জ্বৰাৰূপী ব্যাধিক বাধা দি মানুহৰ আয়ুসকাল বৃদ্ধি কৰা আৰু বয়স হ্ৰাস কৰা৷ ইয়াত যথেষ্ট সংখ্যক ঔষধি গছৰ বৰ্ণনা আছে যিবোৰত এন্টঅক্সিডেন্টৰ পয়োভৰ দেখা যায়৷ যেনে-

  • ত্ৰিফলা(আমলখি, ভোমোৰা আৰু শিলিখা),
  • অশ্বগন্ধা,
  • গুৰুচী বা গিলয়,
  • মন্দুকপৰ্নী বা মানিমুনি,
  • শতাবৰী বা শতমূল,
  • অপৰাজিতা,
  • পুনৰ্নভা,
  • জীৱন্তী আদি৷

সাৰাংশঃ

উপৰোক্ত আলোচনাৰ পৰা এইটো কথা স্পষ্ট হয় যে আমাৰ দেহত উৎপন্ন ফ্ৰীৰেডিকেল সমূহ দেহৰ বাবে অপকাৰী আৰু এন্টিঅক্সিদেন্ট সমূহ দেহৰ বাবে আবশ্যকীয়৷ ফ্ৰীৰেডিকেল উৎপত্তি এক স্বাভাৱিক প্ৰক্ৰিয়া যদিও এইবোৰৰ উৎপত্তিৰ বাহ্যিক কাৰক সমূহৰ পৰা বিৰত থাকি ফ্ৰিৰেডিকেল উৎপত্তি হ্ৰাস কৰিব পাৰো (কাৰকসমূহ ওপৰত উল্লেখ কৰা হৈছে)৷

আনহাতে আমি প্ৰকৃতিৰ পৰা পোৱা বিভিন্ন এন্টিঅক্সিদেন্ট যুক্ত খাদ্যৰ অভ্যাস গঢ়ি তুলি সুস্বাস্হ্য আৰু দীৰ্ঘায়ু লাভ কৰিব পাৰো৷ আমি সহজতে প্ৰকৃতিৰ পৰা পাব পৰা এন্টিঅক্সিডেন্টযুক্ত খাদ্য সমূহ তলত উল্লেখ কৰা হ’লঃ

  • ফলমূলঃ আম, আঙুৰ, সুমথিৰা, নেমুটেঙা, মধুৰী, মৌচম্বী, ডালিম আদি
  • শাক-পাচলিঃ লাই, পালেং শাক, গাজৰ, বিলাহী, আলু, পিঁয়াজ, বন্ধাকবি, ফুলকবি, ব্ৰকলি, বীট, অমিতা, ৰঙালাউ, বেঙেনা আদি
  • মাহজাতীয় শস্যঃ মটৰ, মচুৰ আৰু মগু দাইল, বাদাম, বিন, ৰাজমাহ, চয়াবিন আদি
  • ড্ৰাই ফ্ৰুইটছঃ কাজুবাদাম, আলমন্ড, শেজুৰ, কিশমিশ আদি
  • ঔ ষধি গছ লতাঃ ত্ৰিফলা(আমলখী, ভোমোৰা, শিলিখা), আদা, হালধী, লং, জীৰা, ধনীয়া, তুলসী, মানিমুনি, চালকুৱৰী, চজিনা, শতাবৰী, অপৰাজিতা, অশ্বগন্ধা, গিলয়, নহৰু, গ্ৰীণ টী ইত্যাদি।

লেখক: ডাঃ ইন্দুভূষণ শৰ্মা

উৎস: স্বাস্থ্য দ্য হেলথ ছলিউশ্যনছ

ফোন নং: 8638883236

4.0
আপোনাৰ পৰামৰ্শ প্ৰদান কৰক

(এই লিখনি সম্পৰ্কে যদি আপোনাৰ কোনো মতামত নাইবা পৰামৰ্শ আছে তেন্তে ইয়াত প্ৰদান কৰক।)

Enter the word
দিক্‌ নিৰ্ণায়ক
Back to top