মূল পৃষ্ঠা / সমাজ কল্যাণ / বিত্তীয় অন্তৰ্ভূক্তি / মিউচুৱেল ফাণ্ড সম্পৰ্কে বহুতো জানিবলগীয়া কথা
অংশিদাৰী
Views
  • স্থিতি: সম্পাদনাৰ বাবে মুকলি

মিউচুৱেল ফাণ্ড সম্পৰ্কে বহুতো জানিবলগীয়া কথা

 

‘ঘাটি বাজেট’ শব্দ যুগলৰ সৈতে কম বেছি পৰিমাণে আমি সকলোৱেই পৰিচিত। বিশেষকৈ চৰকাৰৰ বাজেট অধিৱেশনৰ আগে পিচে শব্দটোৱে যথেষ্ট গুৰুত্ব পায়। কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ বাজেটত ঘাটিৰ অৰ্থ হ’ল আয়তকৈ ব্যয়ৰ পৰিকল্পনা বেছি। চৰকাৰে ক’ৰ পৰা সেই ধনৰ যোগাৰ কৰিব ? নিশ্চিতভাৱে চৰকাৰে ইয়াৰ বাবে হয় টকা ছপা কৰিব লাগিব, নহয় ধাৰ কৰিব লাগিব। এই যে চৰকাৰে ধাৰলৈ বিচাৰিলে  টকা ধাৰ দিবলৈ সুযোগটো ওলায়, সেয়াই এজন বিনিয়োগকাৰীৰ বাবে ঋণ সম্পদত বিনিয়োগ কৰাৰ বাবে আটাইতকৈ নিৰ্ভৰযোগ্য স্থান বুলি গণ্য কৰা হয়। চৰকাৰৰ হৈ ভাৰতীয় ৰিজাৰ্ভ বেংকে এই ঋণৰ নিলাম তথা সময়ত সুত আৰু মূল ঘূৰাই দিয়া কাম-কাজৰ দায়িত্ব লয়। এই ঋণসমূহ একোটা নিৰ্দিষ্ট কাল দৈৰ্ঘ্যৰ হোৱাৰ বাবে ইহঁতক ‘ডেটেড চিকিউৰিটিজ’ বুলিও কোৱা হয়।‘ডেটেড চিকিউৰিটিজ’ এবছৰৰ পৰা ৩০ বছৰপৰ্যন্ত দীঘলীয়া হ’ব পাৰে। এই ঋণ দ্ৰব্যসমূহকে ভাৰত চৰকাৰৰ বণ্ড  বা জি-চেক বণ্ড হিচাপে জনা যায়। ৰাজ্যিক চৰকাৰবোৰেও নিজৰ নিজৰ ঘাটি বাজেটৰ জোৰা মাৰিবলৈ এই পন্থা ল’ব পাৰে। এইবিলাকক তেতিয়া ষ্টেট ডেভেলপমেণ্ট লোন বোলা হয়। ভাৰতীয় ৰিজাৰ্ভ বেংকৰ যোগেদি পৰিচালিত হোৱা এই ঋণ দ্ৰব্যৰ কাল দৈৰ্ঘ্য ১০ বছৰৰ ভিতৰত হয়।

হ্ৰস্বম্যাদী প্ৰয়োজনবোৰ পূৰণ কৰিবলৈ ভাৰত চৰকাৰে ধাৰ কৰোতে যি বিত্তীয় দ্ৰব্যৰ সৃষ্টি হয় তাক ট্ৰেজাৰী বিল বুলি কোৱা হয়। এবছৰতকৈ কম সময়ৰ হয় এই দ্ৰব্যবোৰৰ কাল দৈৰ্ঘ্য। ৯১ দিনীয়া, ১৮২ দিনীয়া আৰু ৩৬৪ দিনীয়া ট্ৰেজাৰী বিল বৰ্তমান ভাৰতত উপলব্ধ । এই দ্ৰব্যবোৰৰ নিলাম প্ৰক্ৰিয়াও ভাৰতীয় ৰিজাৰ্ভ বেংকে তদাৰক কৰে। ওপৰত উল্লেখ কৰা দীৰ্ঘম্যাদী ঋণ দ্ৰব্যৰ লগত এই ট্ৰেজাৰী বিলৰ এক উল্লেখযোগ্য পাৰ্থক্য হ’ল – সিবোৰত থকাৰ দৰে নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ অন্তৰে অন্তৰে নিৰ্দিষ্ট পৰিমাণৰ সুত দিয়াৰ ব্যৱস্থা  ইয়াত নাথাকে। তাৰ বিপৰীতে কিনোতে ট্ৰেজাৰী বিল ৰেহাই মূল্যত পোৱা যায় আৰু কাল দৈৰ্ঘ্য শেষ হ’লে  ফেচ ভেল্যু বা লিখা মূল্যটো ঘূৰাই পায়। সেইবাবে এই চিকিউৰিটিবোৰক ‘জিৰ’ কুপন চিকিউৰিটিজ’ বুলিও কোৱা হয়। ইয়াৰ বাদেও ‘কেচ মেনেজমেণ্ট বিল’ নামৰ  আন এবিধ ঋণ দ্ৰব্যৰ জৰিয়তে ভাৰত চৰকাৰে কম দিনৰ বাবে লগা টকা যোগাৰ কৰে। যাৰ কাল দৈৰ্ঘ্য ৯১ দিনতকৈ কম হয়। এবাৰ নিলাম হোৱাৰ পাচত এই ঋণ সম্পদবোৰ বজাৰত কিনা-বেচা হয়।  ভাৰতীয় চেকেণ্ডাৰী মাৰ্কেটত আটাইতকৈ বেছি কিনা-বেচা হোৱা দ্ৰব্যই হ’ল ভাৰত চৰকাৰে ইছ্যু কৰা বিভিন্ন ঋণ দ্ৰব্যসমূহ।

ভাৰত চৰকাৰৰ বাদেও দীঘলীয়া সময়ৰ বাবে ধাৰ বিচৰা সংস্থাসমূহ হ’ল ৰাজহুৱা খণ্ড আৰু ব্যক্তিগত খণ্ডৰ প্ৰতিষ্ঠানসমূহ। ৰাজহুৱা খণ্ডৰ প্ৰতিষ্ঠানসমূহক দিয়া ধাৰ ব্যক্তিগত খণ্ডৰ প্ৰতিষ্ঠানসমূহতকৈ কম ৰিস্কৰ বুলি গণ্য কৰা হয়। কাৰণ বিপদৰ সময়ত পিচত থিয় দিবলৈ চৰকাৰ আছে। সেই বাবেই সম-পৰ্যায়ৰ একোটা ব্যক্তিগত খণ্ডৰ প্ৰতিষ্ঠানে ল’ব খোজা  ঋণৰ বিপৰীতে ঘোষণা কৰা  সুতৰ প্ৰতিশ্ৰুতি ৰাজহুৱা খণ্ডৰ প্ৰতিষ্ঠানকৈ বেছি হ’বলৈ বাধ্য।

মুদ্ৰা বজাৰৰ দুবিধ উল্লেখযোগ্য ঋণ দ্ৰব্য হ’ল চাৰ্টিফিকেট অব্ ডিপ’জিট আৰু কমাৰ্চিয়েল পেপাৰ। সাধাৰণতে বেংকবোৰে হ্ৰস্বম্যাদী প্ৰয়োজন পূৰণ কৰিবলৈ চাৰ্টিফিকেট অব্ ডিপ’জিট ইছ্যু কৰে। যেতিয়া বেংকত গ্ৰাহকে  জমা কৰা ধনৰ পৰিমাণৰ  বিপৰীতে ঋণ বিচৰা সংখ্যাটো বেছি হয় তেতিয়া এই পদ্ধতিৰে বেংকে সাময়িকভাৱে প্ৰয়োজন হোৱা ধনৰ জোৰা মাৰে। সৰ্বনিম্ন ৭ দিনৰ পৰা ১ বছৰপৰ্যন্ত হ’ব পাৰে চাৰ্টিফিকেট অব্ ডিপ’জিটৰ কাল দৈৰ্ঘ্য। বেংকৰ বাদেও সৰ্বভাৰতীয় বিত্তীয় সংস্থাবোৰেও ভাৰতীয় ৰিজাৰ্ভ বেংকে নিৰ্ধাৰণ কৰি দিয়া সীমাৰ ভিতৰত চাৰ্টিফিকেট অব্ ডিপ’জিট ইছ্যু কৰিব পাৰে। এইবিলাকৰ কাল দৈৰ্ঘ্য এবছৰৰ পৰা ৩ বছৰপৰ্যন্ত হ’ব পাৰে। কমাৰ্চিয়েল পেপাৰ বা চমুকৈ চি পি হৈছে ব্যৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠান,  অনা-বেংকীয় সৰ্বভাৰতীয় বিত্তীয় প্ৰতিষ্ঠানে কম সময়ৰ বাবে প্ৰয়োজন হোৱা টকা আহৰণ কৰিবলৈ ইছ্যু কৰা ঋণ পত্ৰ। অৱশ্যে যিকোনো ব্যৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠানৰ কমাৰ্চিয়েল পেপাৰ ইছ্যু কৰাৰ অধিকাৰ নাই। নিৰ্দিষ্ট মানবিশিষ্ট হ’লেহে এই পদ্ধতিৰে ঋণ পত্ৰ ইছ্যু কৰি ধন সংগ্ৰহ কৰিব পাৰে। তদুপৰি কোনো প্ৰতিষ্ঠিত ৰেটিং এজেন্সিৰ জৰিয়তে ক্ৰেডিট ৰেটিং কৰোৱাটো বাধ্যতামূলক। সেই ৰেটিঙত প্ৰয়োজনীয় স্থান নাপালেও কমাৰ্চিয়েল পেপাৰ ইছ্যু কৰিব নোৱাৰে।

ক’লেটাৰেলাইজড ব’ৰ’য়িং এণ্ড লেণ্ডিং অবলিগেচনছ (Collateralized Borrowing and Lending Obligations ), চমুকৈ চি বি এল অ’  হৈছে মুদ্ৰা বজাৰৰ অন্য এবিধ বিত্তীয় দ্ৰব্য। ইয়াত চৰকাৰী চিকিউৰিটি বন্ধকৰ বিপৰীতে কম সময়ৰ বাবে ঋণ দিয়া-লোৱা হয়। চি বি এল অ’ দ্ৰব্যৰ সৰ্বোচ্চ কাল দৈৰ্ঘ্য এবছৰ। ক্লিয়েৰিং কৰ্প’ৰেচন অৱ ইণ্ডিয়া লিমিটেড, চমুকৈ চি চি আই এল হৈছে এই দ্ৰব্যবিধৰ প্ৰস্তুতকৰ্তা।

তিনি বছৰ পূৰ্বে ক্ৰয় কৰা বেংক ফিক্সড ডিপ’জিটটোৰ ম্যাদ সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে পুনৰ বিনিয়োগ কৰিবলৈ গৈ  বীৰেন শইকীয়া আচৰিত হ’ল। ২০১৩ চনত বেংকে তিনি বছৰীয়া ফিক্সড ডিপ’জিটৰ বিপৰীতে সুত দিছিল বাৰ্ষিক হিচাপত ৮.৭৫ শতাংশ।কিন্তু বেংকে কৈ আছে বৰ্তমান তিনি বছৰীয়া ফিক্সড ডিপ’জিটৰ বিপৰীতে সুত মাত্ৰ ৭ শতাংশ। শইকীয়া ডাঙৰীয়াই হিচাপ এটা কৰিলে – যিহেতু তেওঁ ৩০ শতাংশ হাৰত আয়কৰ দিব লাগে, আয়কৰ দিয়াৰ পাচত তেওঁৰ হাতত যি সুত ৰ’বগৈ  সেই হাৰ মোটামুটি ৪.৯ শতাংশহে। তেওঁ পঢ়িবলৈ পোৱা এক তথ্যমতে ২০১৬ চনটোত ভাৰতত উপভোক্তা দৰ সূচকাংক অনুসৰি গড মুদ্ৰাস্ফীতি প্ৰায় ৫.৭১ শতাংশ।তাৰ মানে তেওঁৰ হাতলৈ অহা সুতেৰে মুদ্ৰাস্ফীতি ৰুধিব পৰা নাযাব। তেওঁ চিন্তা কৰিবলৈ ধৰিলে- ঋণ সম্পদতে বিনিয়োগ কৰি কিদৰে ইয়াতকৈ অলপ বেছি ৰিটাৰ্ন পোৱা সম্ভৱ? সেইদিনাই ৭ শতাংশ হাৰত পুনৰ তিনি বছৰৰ কাৰণে ফিক্সড ডিপ’জিট কৰাৰ পৰিবৰ্তে আন কিবা বিকল্প আছে নেকি তাক ভালদৰে চাবলৈ অলপ সময় লোৱাটো বেয়া নহ’ব বুলি ভাবি তেওঁ ঘৰলৈ ঘূৰি আহিল।

এই ক্ষেত্ৰত বীৰেন শইকীয়াৰ বাবে এটা বিকল্প হ’ব পাৰে ডেট মিউচুৱেল ফাণ্ড।কিন্তু বেংকে চুক্তিমূলক সুত দিয়াৰ বিপৰীতে মিউচুৱেল ফাণ্ডৰ ৰিটাৰ্ন বজাৰ নিৰ্ভৰ। সুতৰ উত্থান-পতনৰ ওপৰত ডেট মিউচুৱেল ফাণ্ডৰ ৰিটাৰ্ন নিৰ্ভৰশীল। ফিক্সড ডিপ’জিটৰ নিদিৰ্ষ্ট কাল দৈৰ্ঘ্যৰ বিপৰীতে প্ৰায় সমান এভাৰেজ মেচিঅ’ৰিটি থকা ডেট মিউচুৱেল ফাণ্ডত ০.৫ বা ১ শতাংশ বেছি ৰিটাৰ্নৰ সম্ভাৱনা থাকিলেও প্ৰকৃত লাভ কিন্তু আয়কৰৰ দিশৰ পৰাহে হয়।৩ বছৰতকৈ বেছি সময় ডেট মিউচুৱেল ফাণ্ডত বিনিয়োগ কৰিলে দীৰ্ঘম্যাদী মূলধনী লাভৰ ওপৰত যি কৰ দিব লাগে তাত ইনডেক্সেচনৰ সুবিধা ল’ব পাৰি। এই সুবিধা গ্ৰহণ কৰাৰ পাচত বিনিয়োগকাৰীজনে দিবলগা কৰ চকুত লগাকৈ কম হয়।এটা উদাহৰণৰ সহায়ত কথাখিনিৰ অলপ ভিতৰলৈ সোমাও আহকচোন।

২০১৩ চনত কৰা তিনি বছৰীয়া বেংক ফিক্সড ডিপ’জিটত বীৰেন শইকীয়াৰ আয়কৰৰ পাচত ৰৈ যোৱা সুতৰ হাৰ শতাংশৰ হিচাপত ৬.১৩ (৮.৭৫ – ২.৬২)।ধৰক, তেওঁ ইয়াৰ পৰিবৰ্তে যদি মিউচুৱেল ফাণ্ডৰ ডেট ফাণ্ডত তিনি বছৰৰ বাবে বিনিয়োগ কৰিলেহেঁতেন আৰু সেই একেই ৮.৭৫ শতাংশ হিচাপত ৰিটাৰ্ন পাব বুলি ধৰিলেও টেক্সৰ পাচত ৰৈ যোৱা ৰিটাৰ্ন কিন্তু ৮.২৫ শতাংশ হ’লহেঁতেন।কিয়নো ২০১৩-১৪ বিত্তীয় বৰ্ষত বিনিয়োগ কৰা ১০ হেজাৰ টকা বৃদ্ধি হৈ ২০১৬-১৭ চনত ১২,৮৬১ হ’লেও মুদ্ৰাস্ফীতিৰ বাবে থকা ইনডেক্সেচনৰ সুবিধা ল’লে দীৰ্ঘ্যম্যাদী মূলধনী লাভৰ ওপৰত দিবলগা টেক্স হ’লহেঁতেন মাত্ৰ ১৭৬ টকা (কষ্ট অব ইনফ্লেচন ইনডেক্স ২০১৩-১৪ = ৯৩৯ আৰু ২০১৬-১৭ = ১১২৫)।এতেকে এইটো কোৱা ভুল নহ’ব যে ডেট মিউচুৱেল ফাণ্ডত কৰা বিনিয়োগ বীৰেন শইকীয়াৰ বাবে আয়কৰৰ দৃষ্টিকোণৰ পৰা যথেষ্ট উপযোগী।মন কৰিব, মই এইটো কোৱা নাই যে তেওঁ সকলো ফিক্সড ডিপ’জিট ভাঙি ডেট মিউচুৱেল ফাণ্ডত বিনিয়োগ কৰক। কিন্তু তেওঁৰ বিনিয়োগৰ এটা অংশ ডেট মিউচুৱেল ফাণ্ডত থকাটো নিশ্চিতভাৱে ফলদায়ক হ’ব।অৱশ্যে ডেট মিউচুৱেল ফাণ্ডত বিনিয়োগ কৰাৰ পূৰ্বে তলৰ এইকেইটা কথালৈও মন কৰা ভাল –

সুতৰ হাৰ


সামগ্ৰিকভাৱে সুতৰ হাৰ অনাগত দিনবোৰত বঢ়াৰ নে কমাৰ সম্ভাৱনা আছে তাৰ অনুমানে ডেট মিউচুৱেল ফাণ্ডৰ বিনিয়োগত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিব পাৰে।কাৰণ সুতৰ হাৰ কমিলে ডেট মিউচুৱেল ফাণ্ডৰ দাম বাঢ়ে আৰু সুতৰ হাৰ বাঢ়িলে তেনে ফাণ্ডৰ দাম কমে।এই অসমানুপাতিক সম্পৰ্কটোৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি বিনিয়োগকাৰীয়ে কেনেধৰণৰ গড় মেচিঅ’ৰিটি পেপাৰ থকা ডেট মিউচুৱেল ফাণ্ডত বিনিয়োগ কৰিব সেয়া থিৰাং কৰাটো দৰকাৰ।

গড় মেচিঅ’ৰিটি


ডেট মিউচুৱেল ফাণ্ড এটাৰ গড় মেচিঅ’ৰিটি যিমানেই বেছি হ’ব সুতৰ হাৰৰ উত্থান-পতনৰ প্ৰভাৱ সিমানে বাঢ়িব। এতেকে নিজৰ বিনিয়োগৰ বাবে থকা সময়লৈ লক্ষ্য কৰি উপযুক্ত গড় মেচিঅ’ৰিটিৰ ফাণ্ড নিৰ্বাচন কৰা দৰকাৰ। বিশেষকৈ যিসকলে কম ৰিস্ক ল’ব খোজে তেওঁলোকে বিনিয়োগ কৰা ডেট মিউচুৱেল ফাণ্ডটোৰ গড় মেচিঅ’ৰিটি তেওঁলোকৰ নিজা বিনিয়োগৰ সময় দৈৰ্ঘ্যৰ আশে-পাশে থকা উচিত।

ইল্ড টু মেচিঅ’ৰিটি

ফাণ্ডটোৱে যিবোৰ বণ্ড বা পেপাৰত বিনিয়োগ কৰিছে সেইবিলাক ম্যাদ সম্পূৰ্ণ হোৱা দিনটোলৈকে থ’লে কিমান ৰিটাৰ্ন পোৱা যাব তাৰ গাণিতিক প্ৰকাশ হৈছে ইল্ড টু মেচিঅ’ৰিটি। অৱশ্যে এই অংকত দুটা ধৰি লোৱা কথা হ’ল –

১) বণ্ডবোৰ ম্যাদ সম্পূৰ্ণ হোৱা দিনটোলৈকে বিনিয়োগ হৈ থাকিব। অৰ্থাৎ মাজত কিনা-বেচা নহয়।

২) সুত বা কুপন সময়মতে পাব আৰু একেটা হাৰতে পুনৰ বিনিয়োগ হ’ব।

ম’ডিফাইড ডিউৰেচন

কোনো ডেট ফাণ্ডৰ মূল্য সুতৰ হাৰৰ পৰিবৰ্তনৰ লগত কিমান সংবেদনশীল তাক নিৰূপন কৰা এক বিশেষ বিত্তীয় সঁজুলি হৈছে এই ম’ডিফাইড ডিউৰেচন।ধৰক, ফাণ্ড এটাৰ ম’ডিফাইড ডিউৰেচন ৫। তাৰ অৰ্থ হ’ব সুতৰ হাৰ ১ শতাংশ কমিলে, ফাণ্ডটোৰ মূল্য ৫ শতাংশ বাঢ়িব।

ক্ৰেডিট ৰেটিং

চৰকাৰক ধাৰলৈ দিয়া ধন আটাইতকৈ বেছি নিৰাপদ। কিন্তু কোনো প্ৰতিষ্ঠান এটাক দিয়া ধাৰৰ ক্ষেত্ৰত কথাটো একে নহয়।ধাৰ বিচৰা প্ৰতিষ্ঠান একোটা সুতে-মূলে ধন সময়মতে ঘূৰাই দিয়াৰ ক্ষেত্ৰত কিমান বিশ্বাসযোগ্য, সেই যোগ্যতা নিৰ্ধাৰণ কৰি একোটা শ্ৰেনীত স্থান দিয়ে ৰেটিং এজেন্সিবোৰে।

ৰেটিং আৰু ৰেটিং এজেন্সি

আপোনাৰ অঞ্চলৰ দুজন ব্যক্তি। এজন অৱস্থাপন্ন আৰু লেনদেনত ভাল বুলি আপুনি জানে। আনজনক যদিও আপুনি চিনি পায়, তেওঁৰ লেনদেনৰ ইতিহাস আপোনাৰ জ্ঞাত নহয়।আপোনাৰ হাতত ধাৰে দিব পৰা এক লাখ টকা আছে আৰু সেই পৰিমাণৰ টকা দুয়োজনে আপোনাৰ পৰা বিচাৰিছে। কাক ধাৰলৈ দিব ? যদি সুতৰ হাৰ একে হয়, তেন্তে নিশ্চিতভাৱে প্ৰথমজনক নহয়নে ?কিন্তু যেতিয়া হেজাৰ হেজাৰ প্ৰতিষ্ঠানে আপোনাৰ পৰা টকা ধাৰলৈ খুজিব, তেতিয়া কিন্তু তেওঁলোকৰ বিষয়ে জানি-বুজি সিদ্ধান্ত লোৱাটো ইমান সহজ নহয়।প্ৰণালীবদ্ধভাৱে অধ্যয়ন কৰি পৰ্যালোচনা কৰিবলৈ লাগতিয়াল সময় থাকিলেও  নিৰ্ভৰযোগ্য তথ্যই বা ক’ৰ পৰা আপুনি যোগাৰ কৰিব ? এনে সময়ত ক্ৰেডিট ৰেটিং এজেন্সিবোৰ বৰ সহায়ক হৈ উঠে বিনিয়োগকাৰীৰ বাবে।যাৰ কাম হৈছে ধাৰ খোজা প্ৰতিষ্ঠানবোৰক তেওঁলোকৰ লেনেদেনৰ ইতিহাস, বিত্তীয় স্থিতি আদি পৰ্যালোচনা কৰি একোএকোটা স্থান প্ৰদান কৰা। ঠিক একেদৰেই, যিদৰে আমাৰ পৰীক্ষাবোৰত প্ৰথম, দ্বিতীয়, তৃতীয় আদি বিভাগত বিভক্ত কৰি একোজন ছাত্ৰক জ্ঞানৰ একোখন চাৰ্টিফিকেট প্ৰদান কৰে।যেনেকৈ সেই চাৰ্টিফিকেট লৈ এজন ছাত্ৰই উচ্চ শিক্ষা নতুবা চাকৰিৰ বাবে আবেদন কৰে, ঠিক তেনেকৈ ক্ৰেডিট ৰেটিং এজেন্সিয়ে প্ৰদান কৰা চাৰ্টিফিকেট লৈ প্ৰতিষ্ঠান একোটা বিনিয়োগকাৰীৰ ওচৰলৈ আহে টকা ধাৰলৈ বিচাৰি।

এটা নিৰ্দিষ্ট হাৰৰ সুতৰ প্ৰতিশ্ৰুতিৰ বিপৰীতে ধাৰলৈ টকা দিলে সময়মতে বা একেবাৰেই ঘূৰাই নোপোৱাটোৱেই ৰিস্ক।সেয়া দুটা কাৰণত হ’ব পাৰে। প্ৰথম, ধাৰ লওঁতাৰ ঘুৰাবলৈ টকা নাই। দ্বিতীয়, টকা আছে, কিন্তু ঘূৰাই দিয়াৰ সদিচ্ছা নাই। দুয়োটাই চিন্তনীয় বিষয়।ৰেটিং এজেন্সিবোৰে নিজস্ব কৰ্মপদ্ধতিৰে প্ৰতিষ্ঠানবোৰৰ টকা ঘূৰুৱাৰ সামর্থ্য  আৰু সদিচ্ছা এই দুয়োটা দিশলৈ মন কৰে।সেইবাবেই ঋণজাতীয় সম্পদত বিনিয়োগ কৰাৰ প্ৰসংগত আজিৰ তাৰিখত ক্ৰেডিট ৰেটিং এজেন্সিবোৰৰ ভূমিকা অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি বিবেচিত হৈ আহিছে।অৱশ্যে বিগত পৰীক্ষাত প্ৰথম স্থানপ্ৰাপ্ত ছাত্ৰ এজনেও পিচৰ পৰীক্ষাত যিদৰে কৃতকাৰ্য নহ’বও পাৰে, ঠিক একেদৰে বহু সময়ত ভাল ৰেটিং পোৱা প্ৰতিষ্ঠানেও টকা ঘূৰুৱাত খেলিমেলি কৰা উদাহৰণ একেবাৰে নথকা নহয়। কিন্তু এইটো নিশ্চিতভাৱে ক’ব পাৰি যে প্ৰতিষ্ঠান এটা যিমানে উচ্চ স্থানপ্ৰাপ্ত হ’ব, সিমানেই সময়মতে পৰিশোধ কৰিব নোৱৰাৰ সম্ভাৱনা কম হয়।

ভাৰতৰ কেইটামান প্ৰখ্যাত ক্ৰেডিট ৰেটিং এজেন্সি হৈছে-

১) ক্ৰিচিল লিমিটেড (CRISIL),

২) ইক্ৰা লিমিটেড ( ICRA),

৩) ফিটছ ৰেটিং ইণ্ডিয়া প্ৰাইভেট লিমিটেড (Fitch),

৪) ক্ৰেডিট এনালাইছিছ এণ্ড ৰিছাৰ্চ লিমিটেড (CARE)।

৫)ব্ৰিকৱৰ্ক ৰেটিংছ ইণ্ডিয়া প্ৰাইভেট লিমিটেড (Brickwork)।

ছেবিৰ নিৰ্দেশনা অনুসৰি ভাৰতত বৰ্তমান সকলো ৰেটিং এজেন্সিয়েই প্ৰতিটো স্থানক একেবোৰ চিহ্নৰে প্ৰকাশ কৰে। অৰ্থাৎ কোনো কোম্পানীৰ দীৰ্ঘম্যাদী ঋণ সম্পদ(বিনিয়োগকাৰীৰ দৃষ্টিকোণৰ পৰা চোৱা হৈছে)ক যদি ক্ৰিচিলে ‘AAA’ প্ৰদান কৰি সৰ্বোচ্চ স্থান দিছে, ইক্ৰাৰ পৰ্যালোচনাতো সৰ্বোচ্চ স্থান পালে ‘AAA’ ৰ জৰিয়তেই তেওঁলোকে প্ৰকাশ কৰিব। এনে কৰা হৈছে যাতে বিনিয়োগকাৰী বিভ্ৰান্ত নহয়।ৰেটিং চিহ্নবোৰক প্ৰাথমিকভাৱে দুটা ভাগত ভগাব পাৰি।

১) দীৰ্ঘম্যাদী ঋণ সম্পদত প্ৰয়োগ হোৱা আৰু ২) হ্ৰস্বম্যাদী ঋণ সম্পদত প্ৰয়োগ হোৱা।এবছৰৰ কম দৈৰ্ঘ্যৰ ঋণবোৰক হ্ৰস্বম্যাদী আৰু তাতোতকৈ দীঘলবোৰক দীৰ্ঘম্যাদী ঋণ সম্পদ বোলা হয়।যদিওবা প্ৰতিটো বিভাগক তিনিটা উপ-বিভাগত ভাগ কৰিব পাৰি, আমি ইয়াত প্ৰতিষ্ঠান একোটাই সাধাৰণভাৱে খোজা ধাৰকহে আলোচনালৈ আনিম।

দীৰ্ঘম্যাদী ঋণ সম্পদত নিৰাপত্তাৰ দিশৰ পৰা সৰ্বোচ্চ স্থান হ’ল ‘AAA’ আৰু সৰ্বনিম্ন হ’ল ‘D’ । সম্পূৰ্ণ ক্ৰমটো এনে ধৰণৰ – AAA, AA, A, BBB, BB, B, C আৰু D ।ৰেটিং এজেন্সিবোৰে এই ক্ৰমত কিছু পৰিবৰ্তন কৰিব পাৰে ‘+’ আৰু ‘-’ চিহ্ন ব্যৱহাৰ কৰি। যেনে AA+ বা AA- ।এই দুয়োটা স্থান AA ৰ ক্ৰমে ওপৰত আৰু তলত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। মন কৰিবলগীয়া কথা যে AAA আৰু Dত যোগ বা বিয়োগ চিহ্ন সংযোগ নহয়।ভাৰতত BBB লৈকে ইনভেষ্টমেণ্ট গ্ৰেড বুলি ধৰা হয়। তাতকৈ তলৰখিনিক স্পেকুলেটিভ গ্ৰেড বোলা হয়। এতিয়া দীৰ্ঘম্যাদী ডেট মিউচুৱেল ফাণ্ড এটাই ক’ত ক’ত বিনিয়োগ কৰিছে, তাক চাবলৈ যাওঁতে প’ৰ্টফলিঅ’টোত থকা ঋণ সম্পদসমূহক  ৰেটিং এজেন্সিয়ে প্ৰদান কৰা চিহ্নবোৰো চোৱা উচিত।যাতে বিনিয়োগকাৰীয়ে বিনিয়োগত থকা ৰিস্কৰ বিষয়ে অনুমান কৰিব পাৰে।এবছৰতকৈ কম সময়ৰ ঋণ সম্পদৰ ক্ষেত্ৰত সৰ্বোচ্চ নিৰাপত্তা থকা বুলি গণ্য কৰা চিহ্নটোৰ পৰা তললৈ ক্ৰমটো এনেধৰণৰ  A1+, A1, A2+, A2, A3+, A3, A4+, A4 আৰু D ।কোৱা বাহুল্য যে প্ৰতিষ্ঠান একোটাৰ ঋণ সম্পদে পোৱা ৰেটিং স্থিৰ নহয়, ই সময়ৰ লগত সলনি হ’ব পাৰে প্ৰতিষ্ঠানটোৰ বিত্তীয় স্থিতি আৰু কাৰ্যকলাপৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি।

কোনটো স্থানৰ ঋণ সম্পদে আপোনাক বেছি ৰিটাৰ্ন দিয়াৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিব ? আটাইতকৈ তলত স্থান পোৱাকেইটাই নহয়নে ? অৰ্থাৎ ৰিস্ক যিমানে বাঢ়িব, ৰিটাৰ্নৰ প্ৰতিশ্ৰুতি সিমানে দিবলৈ ধাৰ খোজোতা বাধ্য।নহ’লে কোনে ধাৰলৈ দিব? কিন্তু এইক্ষেত্ৰত প্ৰতিটো স্তৰৰ ৰিস্কৰ বিপৰীতে আপুনি কেনেধৰণৰ লাভ-লোকচানৰ সন্মুখীন হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে, তাক জানি-বুজি আগবঢ়া বাঞ্ছনীয়।

কোনো ব্যৱসায়ত বিনিয়োগ কৰি মালিকৰ দৰে লাভৱান্বিত হ’ব খোজে ? কোন কোন প্ৰতিষ্ঠানত বিনিয়োগ কৰিব ? য’ত লাভৰ সম্ভাৱনা থকিব, কিন্তু ক্ষুদ্ৰ বিনিয়োগকাৰী প্ৰতাৰিত নহ’ব।কোম্পানী ভাল হ’ব লাগিব, কিন্তু বিনিয়োগৰ বাবে বহু টকা একেলগে প্ৰয়োজন নহ’ব।বিনিয়োগ কৰিব বিচৰা প্ৰতিষ্ঠান এটাৰ স্থিতি আৰু মতিগতি ভাল হ’ব লাগিব, কিন্তু সূক্ষ্মভাৱে পৰ্যবেক্ষণ কৰি থাকিবলৈ আপোনাৰ হাতত সময় নহ’লেও চলিব। এনেবোৰ পৰিস্থিতিত মিউচুৱেল ফাণ্ডৰ ইকুইটি আঁচনি আপোনাৰ বাবে উত্তৰ হ’ব পাৰে।অতি কম খৰচৰ বিনিময়ত আপোনাৰ টকাক অভিজ্ঞ মানুহৰ হাতেদি, এক সুশৃংখল ব্যৱস্থাপনাৰ মাজেৰে বিনিয়োগ কৰাৰ এক সুযোগ হৈছে ইকুইটি মিউচুৱেল ফাণ্ড।৫ হেজাৰ টকাৰে ৫০ টা কোম্পানীত বিনিয়োগ কৰাৰ সুযোগ মাত্ৰ ইকুইটি মিউচুৱেল ফাণ্ডতহে আপুনি পাব।

ইকুইটি মিউচুৱেল ফাণ্ডবোৰক কেইবা প্ৰকাৰেও শ্ৰেণীবিভাজন কৰিব পৰা যায়। আমি থূলমূলকৈহে ইয়াত সেই ভাগবোৰৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিম।

লাৰ্জ কেপ ফাণ্ড

যিবিলাক কোম্পানীৰ ব্যৱসায়িক মূলধন বেছি সেইবিলাক কোম্পানীতহে মাত্ৰ বিনিয়োগ কৰা মিউচুৱেল ফাণ্ডৰ আঁচনিবোৰক বৃহৎ মূলধনৰ ফাণ্ড বা চমুকৈ লাৰ্জ কেপ ফাণ্ড বোলা হয়।অৱশ্যে কিমান মূলধন থাকিলে এটা কোম্পানী লাৰ্জ কেপ ফাণ্ডৰ আওতালৈ আহিব সেই সম্বন্ধে সকলো মিউচুৱেল ফাণ্ড কোম্পানীৰ বাবে সৰ্বসন্মত সীমা নাই। প্ৰত্যেকে নিজ নিজ সংজ্ঞাৰে এই সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰা দেখা যায়।কিন্তু বুজিবৰ বাবে ক’ব পাৰি যে ৰিলায়েন্স ইণ্ডাষ্ট্ৰীজ লিমিটেড, ভাৰতীয় ষ্টেট বেংক, টাটা কনচালটেন্সি ছাৰ্ভিচেজ আদি ভাৰতৰ বিভিন্ন খণ্ডৰ অতি ডাঙৰ কোম্পানী। সেয়ে এইবোৰৰ স্থান লাৰ্জ কেপ ফাণ্ডত স্বাভাৱিকতেই থাকিব।

মিড কেপ ফাণ্ড

যিবিলাক ফাণ্ডে মধ্যমীয়া মূলধনৰ কোম্পানীক মূল লক্ষ্য কৰি বিনিয়োগৰ কৌশল ৰচনা কৰে, সেইবিলাকক মিড কেপ বা মধ্যমীয়া মূলধনৰ ফাণ্ড বুলি কোৱা হয়।ৰিস্ক আৰু ৰিটাৰ্নৰ দিশৰ পৰা লাৰ্জ কেপ ফাণ্ডবোৰৰ তুলনাত ইহঁতৰ স্থান ওপৰত ৰখা হয়। সেয়ে ৰিস্ক লৈ লাৰ্জ কেপ ফাণ্ডতকৈ বেছি ফল বিচৰা বিনিয়োগকাৰীৰ বাবে এনেজাতীয় ফাণ্ড আকৰ্ষণীয়।

স্মল কেপ ফাণ্ড

নামেই চিহ্নিত কৰে যে সৰু সৰু কোম্পানী, যাৰ মূলধন যথেষ্ট কম, তেনে প্ৰতিষ্ঠানত মূলতঃ বিনিয়োগ কৰা ফাণ্ডবোৰকে স্মল কেপ ফাণ্ড বোলা হয়।উদ্দেশ্য স্পষ্ট, অধিক ৰিস্ক লৈ অধিক ৰিটাৰ্নৰ প্ৰত্যাশা।দোহাৰিছো, কিমান মূলধনৰ কোম্পানীত বিনিয়োগ কৰিলে ফাণ্ড একোটাক স্মল কেপ বোলা হ’ব সেয়া বেলেগ বেলেগ ফাণ্ড হাউছৰ সংজ্ঞাত বেলেগ বেলেগ হোৱা দেখা যায়।

মাল্টি কেপ ফাণ্ড

এই ইকুইটি ফাণ্ডবোৰত কোনো বিশেষ মূলধনৰ কোম্পানীক লক্ষ্য কৰাৰ বিপৰীতে সেই বিশেষ সময়ত যিধৰণৰ কোম্পানীত ফাণ্ড মেনেজাৰে গুৰুত্ব দিয়া উচিত বুলি ভাবে তেনেধৰণেৰে বিনিয়োগ কৰে।কেতিয়াবা যদি লাৰ্জ কেপ ষ্টকত বেছি বিনিয়োগ কৰিছে, কেতিয়াবা মিড কেপ ষ্টকত গুৰুত্ব দিছে অধিক।উদাহৰণস্বৰূপে বৰ্তমান পৰিস্থিতিত বেছিভাগ মাল্টি কেপ ফাণ্ডে ডাঙৰ কোম্পানীত বিনিয়োগ কৰিছে।মিড কেপৰ তুলনাত বৰ্তমান লাৰ্জ কেপ ফাণ্ড সস্তা দৰত বজাৰত উপলব্ধ হোৱাৰ বাবে মাল্টি কেপ ফাণ্ডৰ মেনেজাৰসকলক সেই দিশত আকৰ্ষিত হোৱা পৰিলক্ষিত হৈছে।

ছেক্টৰেল আৰু থিমেটিক ফাণ্ড

ওপৰৰ বিভাগবোৰত থকা আঁচনিসমূহে সাধাৰণতে বিভিন্ন ক্ষেত্ৰৰ কোম্পানীত বিনিয়োগ কৰে। বিভিন্ন অনুপাতত বিনিয়োগ হোৱা সেই খণ্ডবোৰ হ’ব পাৰে অট’মবাইল, বিত্তীয়, অতি গতিশীল উপভোক্তা দ্ৰব্য(FMCG), দৰব বনোৱা কোম্পানী, চফ্টৱেৰ, শক্তি ইত্যাদি।কিন্তু যেতিয়া এটা ফাণ্ডে মাত্ৰ এটা খণ্ডহে বিনিয়োগ কৰে, তেনে ফাণ্ডক চেক্টৰেল ফাণ্ড বোলা হয়। আহিবলগীয়া সময়ত ব্যৱসায়ৰ যিটো খণ্ডই সৰ্বাধিক লাভৱান্বিত হোৱাৰ সম্ভাৱনা থকা বুলি বিনিয়োগকাৰীয়ে বিশ্বাস কৰে এনে আঁচনিৰ যোগেদি বিনিয়োগ কৰে।উল্লেখনীয় যে ইকুইটি ফাণ্ডৰ আটাইতকৈ ৰিস্ক থকা বিভাগ বুলি গণ্য কৰা হয় এই ছেক্টৰেল ফাণ্ডক।থিমেটিক হৈছে কোনো বিশেষ বিষয়ক কেন্দ্ৰ কৰি কৰা আঁচনি।ইয়াত সেই বিশেষ বিষয়টোত প্ৰভাৱ থকা একাধিক খণ্ডত বিনিয়োগ হয়।উদাহৰণ হিচাপে আন্তঃগাঁথনি, গ্ৰাম্য ভাৰত আদি বিষয়ৰ কথা উনুকিয়াব পাৰি।

বিনিয়োগৰ পদ্ধতি অনুসৰিও একোখন মিউচুৱেল ফাণ্ডৰ আঁচনিৰ বিনিয়োগ দৰ্শন বুজিব পাৰি।প্ৰধানকৈ নিম্নোক্ত দুটা কৌশল বা তাৰ সংমিশ্ৰণ লক্ষ্য কৰা যায়।

গ্ৰোথ ষ্টাইল

এই কৌশলত সেইবোৰ কোম্পানীত বিনিয়োগ কৰা হয়, যিবিলাকৰ উপাৰ্জনৰ সম্ভাৱনা অন্যান্য বা সমগোত্ৰীয় কোম্পানীৰ গড়তকৈ বেছি।লাভৰ সম্ভাৱনা থকা কোম্পানীক অতিৰিক্ত দাম দি হ’লেও কিনিবলৈ চেষ্টা কৰা হয় এই কৌশলত।

ভেলু ষ্টাইল

বিনিয়োগ গুৰু ৱাৰেন বাফেটে অনুসৰণ কৰা কৌশল।য’ত বিনিয়োগ কৰিব খোজা কোম্পানী এটাৰ উপাৰ্জনৰ সম্ভাৱনা বেছি হোৱাতকৈ প্ৰাথমিক গুৰুত্ব দিয়া হয় সেই কোম্পানীৰ বজাৰ দৰ তাৰ প্ৰকৃত মূল্যতকৈ কম হৈ থাকিব লাগিব।ভাল কোম্পানীক সস্তাত কিনিবলৈ চেষ্টা কৰা হয় এই কৌশলত।

পিটাৰ লিন্স নামৰ আমেৰিকাৰ বিখ্যাত ফাণ্ড মেনেজাৰজনে এই দুই ষ্টাইলক সংমিশ্ৰণ কৰিছিল।তেওঁৰ কৌশলটোক কোৱা হয় – ন্যায্য দামত বৃদ্ধি।

লিখক: ভাস্কৰজ্যোতি বৰুৱা, অসমীয়া প্ৰতিদিন।

 

3.0
আপোনাৰ পৰামৰ্শ প্ৰদান কৰক

(এই লিখনি সম্পৰ্কে যদি আপোনাৰ কোনো মতামত নাইবা পৰামৰ্শ আছে তেন্তে ইয়াত প্ৰদান কৰক।)

Enter the word
দিক্‌ নিৰ্ণায়ক
Back to top