অসমীয়া   বাংলা   बोड़ो   डोगरी   ગુજરાતી   ಕನ್ನಡ   كأشُر   कोंकणी   संथाली   মনিপুরি   नेपाली   ଓରିୟା   ਪੰਜਾਬੀ   संस्कृत   தமிழ்  తెలుగు   ردو

শুঁৰ পোক ঘাতক: বতৰ, যান্ত্ৰিকীকৰণ

চমু বিৱৰণ

পৰম্পৰাগত জ্ঞান আৰু কৃষি ব্যৱস্থা পৰিহাৰ কৰা, বতৰৰ পৰিৱৰ্তন, একাংশ কৃষকৰ সচেতনতাৰ অভাৱ, কৃষি বিভাগে কৃষকক সজাগ নকৰা তথা মিত্ৰ পক্ষী, কীট-পতংগ হ্ৰাস পোৱাৰ বাবেই এইবাৰ অসমৰ পথাৰত শুঁৰপোকৰ উপদ্ৰৱ অভাৱনীয়ভাৱে বৃদ্ধি পাইছে| নিশাচৰ এই পোকে নিশাটোৰ ভিতৰতে শালিধানৰ বিস্তীৰ্ণ পথাৰ খাই তহিলং কৰিছে| ইয়াৰ পূৰ্বে ১৯৬৭ চনত শুঁৰপোকে অসমৰ পথাৰত ভয়াবহভাৱে আক্ৰমণ চলাইছিল| ওপৰত উল্লেখিত কাৰক কেইটাৰ বাবে ধানৰ থোক ওলোৱাৰ সময়ত পুনৰ কেঁউকটা পোকে আক্ৰমণ কৰিব পাৰে| প্ৰকৃতিত শুঁৰপোক থাকেই যদিও প্ৰাকৃতিকভাৱে ই নিয়ন্ত্ৰিত হৈ থাকে| এইবাৰ শুঁৰপোকে অসমত জীৱনচক্ৰৰ ষষ্ঠ স্তৰ পাইছে| সাধাৰণতে শুঁৰপোকৰ জীৱন চক্ৰ পাঁচটা স্তৰত যদিও এইবাৰ বতৰৰ বাবেই শুঁৰপোকে ষষ্ঠ স্তৰ পাইছে| এই স্তৰত শুঁৰপোক যথেষ্ট ডাঙৰ দীঘল হয় বাবে যথেষ্ট খাদ্যৰ প্ৰয়োজন হয়| শুঁৰপোকৰ বাবে বতৰ অনুকূল হোৱা বাবে এই পোকবিধৰ বংশবৃদ্ধি সাধাৰণ অৱস্থাৰ তুলনাত বেছি হৈছে| উল্লেখ্য যে নাছাই ২০১৬ ৰ আগষ্ট মাহ ১৩৬ বছৰৰ ভিতৰত বেছি গৰমৰ মাহ বুলি উল্লেখ কৰিছে|

বিভিন্ন কাৰণ আৰু প্ৰতিকাৰ

অসমত এইবাৰ বানপানী সময়তকৈ আগতে আহিছে, বেছি সময়ৰ বাবে আছে| উদ্বেগৰ কথাটো হ’ল এইবাৰৰ বানপানী, বৰষুণৰ সমানুপাতিক নহয়| এই প্ৰাক্‌ মৌচুমী সময়ছোৱাত অসমত ডাঙৰ বৰষুণ আৰু সামগ্ৰিকভাৱে বেছি বৰষুণ হৈছে| কিন্তু মৌচুমী বায়ুৰ সময়ছোৱাত বৰষুণৰ পৰিমাণ কম হৈছে| বৰঝাৰৰ আঞ্চলিক বতৰ বিজ্ঞান কেন্দ্ৰৰ মতে, মাৰ্চ-এপ্ৰিলত অসমত ২১ শতাংশ বেছি বৰষুণ হৈছিল| আনহাতে, ১ জুনৰ পৰা ১৬ আগষ্ট পৰ্যন্ত ২৫ শতাংশ স্বাভাৱিকতকৈ কম বৰষুণ হৈছে| এপ্ৰিলৰ শেষৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা বানপানী এৰা-ধৰাকৈ আগষ্টৰ প্ৰথম সপ্তাহ পৰ্যন্ত আছে| ভাৰতীয় বতৰ বিজ্ঞান বিভাগৰ মতে এইবাৰ অসমত মাত্ৰ জুলাই মাহত ৬টা দিনত অতি বেছি (২৪ ঘণ্টাৰ ভিতৰত ১২৪.৫-২৪৪.৫ মিলিমিটাৰ বৰষুণ হ’লে বতৰ বিজ্ঞানে অতি বেছি বৰষুণ হোৱা বুলি ধৰে) বৰষুণ হৈছে| জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ ৰাজ্যিক কৰ্মসূচীৰ প্ৰতিবেদন মতে অসমত ২০২১-২০৫০ চনৰ ভিতৰত অভাৱনীয় বৰষুণৰ ঘটনা ৫-৩৮ শতাংশ আৰু বানপানীৰ পৰিমাণ ২৫ শতাংশ বৃদ্ধি পাব পাৰে| বতৰৰ পৰিৱৰ্তনে এইবাৰ ৰাজ্যত বানপানীৰ মাত্ৰাই যে বৃদ্ধি কৰিছে এনে নহয়, পোকৰ উপদ্ৰৱো বহুলাংশে বৃদ্ধি কৰিছে| এইবাৰ জুলাই মাহত প্ৰচুৰ বৰষুণ হ’ল, আগষ্টত একেলেথাৰীয়ে বহুদিন ৰ’দ দিলে, গৰম বেছি হ’ল| আগষ্টৰ শেষৰ পৰা কেইদিনমান পাতলীয়া বৰষুণ হ’ল| ২০১৫ চনৰ আগষ্টত ২৪ দিন বৰষুণ হোৱাৰ বিপৰীতে এইবাৰ ৫ দিনহে হ’ল| এই পৰিৱেশত শুঁৰপোকৰ অভাৱনীয় বংশবৃদ্ধিৰ বাবে অনুকূল হ’ল| আনহাতে, পৰম্পৰাগত কৃষি পদ্ধতি পৰিহাৰ কৰি আধুনিক কৃষি পদ্ধতি বা যান্ত্ৰিকীকৰণৰ সহায় লোৱা বাবেও বিভিন্ন পোক-পতংগৰ বংশবৃদ্ধিৰ হাৰ দ্ৰুতগতিত বাঢ়িবলৈ ধৰিছে| উত্তৰ লখিমপুৰৰ আঞ্চলিক কৃষি গৱেষণা কেন্দ্ৰৰ মুখ্য বিজ্ঞানী ড° কিশোৰ শৰ্মাই কয়, ‘আজিকালি হাল বোৱা সংখ্যা কমি গ’ল| ট্ৰেক্টৰ-পাৱাৰ টিলাৰ হোৱা বাবে হাল বোৱাৰ কেইদিনমানৰ ভিতৰতে ৰুই দিয়ে| ফলত মাটিৰ তলত থকা লেটা, কণী আদি মৰি নাযায়| পৰম্পৰাগত কৃষি পদ্ধতিত মাৰ্চ মাহত এচাহ মাৰে| আকৌ এপ্ৰিল মাহত ব’হাগৰ আগে আগে এচাহ মাৰে| এসপ্তাহমানৰ মূৰে মূৰে এচাহ এচাহ মাৰি ৪-৫ চাহ মাৰে| ফলত পোকৰ কণী, লেটা আদি বহু সূৰ্যৰ পোহৰত আহি মৰি যায়| আজিকালি জধে-মধে কীটনাশক মাৰে| ফলত কৃষকৰ মিত্ৰপোক বা প্ৰাকৃতিক শত্ৰু পোক মৰি যায়| ওচৰৰ চাহ বাগিচাৰ কীটনাশকো পথাৰলৈ আহে| মকৰাজাতীয়, জিঞা জাতীয় পোক মাৰি যায়| এইবাৰ শুঁৰপোকৰ বাবে বতৰো অনুকূল হয়| ফলত শুঁৰপোকৰ জীৱন চক্ৰ এইবাৰ ষষ্ঠ স্তৰলৈ গ’ল| এই অৱস্থাত শুঁৰপোকৰ আকাৰ সাধাৰণ অৱস্থাতকৈ ২-৩ গুণ ডাঙৰ হয় আৰু বহু বেছি খাবলৈ লয়| পৰম্পৰাগত কৃষি পদ্ধতিত ছাগলীৰ লাদ, গোবৰ ছটিওৱা হৈছিল| বহু পোক-পৰুৱা প্ৰতিৰোধ হৈছিল| আজিকালি পথাৰৰ আলি ভাঙি নিদিয়ে| আলি বোকাৰে লিপি নিদিয়ে| লিপি দিলে ভিতৰত থকা পোক-পৰুৱাবোৰ বতাহ নাপাই মৰি যায়| আলি ভাঙি নিদিলেও পোক-পৰুৱাবোৰ থাকি যায়| ড° শৰ্মাই আৰু কয় যে আজিকালি বহুতেই অইনৰ দ্বাৰাই খেতি কৰায়| সাধাৰণতে পথাৰলৈ নাযায়| তেওঁ কৃষকক অন্তত: ৪-৫ দিনৰ মূৰে-মূৰে পথাৰখন ভালদৰে পৰ্যবেক্ষণ কৰিবলৈ পৰামৰ্শ দিছে| পথাৰত পোকৰ আক্ৰমণ কম হৈ থকাৰ সময়তে নিয়ন্ত্ৰণ কৰিলেহে    কৃষকৰ খৰচ কম হয়| অন্যথা কীটনাশকৰ নামত বহুত ব্যয় কৰিবলগীয়াত পৰে| কৃষকজন সচেতন হ’লে, পথাৰত অতি কম পৰিমাণে পোক থাকিলে জৈৱ কীটনাশক (নিম তেল, গোমূত্ৰ আদি) ব্যৱহাৰ কৰি পোক নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰি বুলি কয় মুখ্য বিজ্ঞানী ড° শৰ্মাই| অসম কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পতংগবিদ্যা বিভাগৰ বিজ্ঞানী ৰুদ্ৰ নাৰায়ণ বৰকাকতিয়ে কয় যে ১ বৰ্গমিটাৰত এটা পোক-পলু দেখিলেই কৃষকে ব্যৱস্থা ল’ব লাগে| ৪ টা দেখিলে যিমান কীটনাশক ব্যৱহাৰ কৰিব লাগিব কৃষকৰ খৰচ অনুপাতে আয় নহ’ব| কেৰাচিন তেলত ৰচী লগাই এই পোকৰ ওপৰেৰে চোঁচৰাই লৈ গ’লেও সুফল পোৱা যায় বুলি মন্তব্য কৰি বৰকাকতিয়ে কয়, ‘কম পলু থাকিলেহে এই ব্যৱস্থা কাৰ্যকৰী’| বিজ্ঞানী বৰকাকতিয়ে আৰু কয়, ‘বতৰ আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ ফলত খেতিপথাৰৰ গৌণ পোকবোৰ বাঢ়ি মুখ্য পোক হব’লৈ লৈছে| লেটা পোক, শুঁৰ পোক আদিবোৰ বাঢ়িবলৈ লৈছে| মজাখোৱা, চৰহা আদি পোক আদি কমিবলৈ ধৰিছে| বিষয়টো চিন্তনীয়|’ আনহাতে, গেৰুৱাত থকা অঞ্চলিক বৰষুণ নিৰ্ভৰশীল দ ভূমিৰ ধান গৱেষণা কেন্দ্ৰৰ জ্যোষ্ঠ বিজ্ঞানী (পতংগতত্ব) ড° কাঞ্চন শইকীয়াই কয়, ‘চৰহা পোক, মজা খোৱা পোক কমিছে যদিও পাতে মেৰিওৱা পোক, মিলিবাগ বা কপাহী পোক খেতিপথাৰত বতৰৰ পৰিৱৰ্তনৰ বাবেই বাঢ়িবলৈ লৈছে|’ ধুবুৰী কৃষি বিজ্ঞান কেন্দ্ৰৰ বিষয়বস্তু বিশেষজ্ঞ (শস্য সুৰক্ষা) ড° ভৱেশ চন্দ্ৰ ডেকাৰ মন্তব্য, ‘বতৰৰ পৰিৱৰ্তনৰ বাবেই পৌণ পোক মুখ্য পোক হবলৈ গৈ আছে| বতৰৰ পৰিৱৰ্তনে বহু পোকৰ বংশবৃদ্ধিৰ বাবে অনুকূল পৰিৱেশ আনিছে| গৰম বঢ়াৰ লগে লগে পোকৰ এটা জীৱনচক্ৰ বাঢ়িছে| আনহাতে, ৰাসায়নিক কীটনাশকৰ ব্যাপক ব্যৱহাৰৰ বাবে বিভিন্ন, কীট-পতংগৰ প্ৰতিৰোধী ক্ষমতা বাঢ়ি গৈছে|’ বিজ্ঞানী ড° প্ৰবাল শইকীয়াই কয় যে কীটনাশকৰ ব্যৱহাৰ কৰোতে পৰিৱেশত কি বিৰুপ প্ৰভাৱ পৰে তালৈও চকু দিব লাগিব| শুঁৰপোক নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে দিয়া দুবিধ কীটনাশকৰ ভিতৰত কুইনলফচ চৰাই-চিৰিকটি, মাছৰ বাবে তুলনামুলকভাৱে কম বিষাক্ত| কীট-পতংগ নিয়ন্ত্ৰণত অন্যতম ভূমিকা লোৱা চৰাইৰ কথাও ভাবিব লাগিব| সেইবাবে কৃষক সচেতন হৈ প্ৰথম অৱস্থাতে জৈৱিকভাৱে কৃষিক্ষেত্ৰৰ পোক-পতংগ নিয়ন্ত্ৰণৰ কথা ভবা উচিত|

উত্তৰ লখিমপুৰৰ আঞ্চলিক কৃষি গৱেষণা কেন্দ্ৰৰ বিজ্ঞানী তথা কৃষিক্ষেত্ৰত চৰাইৰ ভূমিকা সম্পৰ্কে দীৰ্ঘদিন ধৰি গৱেষণা কৰি থকা ড° প্ৰবাল শইকীয়াই আৰু কয়, ‘শুঁৰপোক জাকৰুৱা পলু জাতীয় পোক| ইহঁতে জাক পাতি আহে| ইহঁতে বেলি ডুবাৰ আগে আগে, সন্ধিয়া খাদ্য খাবলৈ আহে| দিনত মাটিৰ তলত লুকাই থাকে| শুঁৰপোক নিশাচৰ পোক| ডাৱৰীয়া বতৰ হলেও দিনৰ ভাগত ওলাই আহে| গছৰ পাত, ঘাঁহ-বন কমকৈ খায়| জাকৰুৱা এই পোকবিধ স্বাভাৱিক ভাৱেই প্ৰকৃতিত নিয়ন্ত্ৰণ হৈ থাকে| বতৰৰ লগত এই পোকবিধৰ বংশবৃদ্ধিৰ সম্পৰ্ক আছে| অনূকুল বতৰ পালে জাকৰুৱা ৰুপ ধাৰণ কৰে| সাধাৰণতে ইহঁত ধাননি পথাৰলৈ নাহে| যিবোৰ ঘাঁহ জাতীয় বন আছে, ওখ ধাননি পথাৰৰ বননি, অপতৃণত ইহঁত থাকে| ইহঁতক স্বাভাৱিক ভাৱে কেইবিধমান খেতিপথাৰৰ মকৰা, বৰল আৰু মাখি জাতীয় পোকে খাই নিয়ন্ত্ৰণ কৰি থাকে|’ ড° শইকীয়াই আৰু কয়, ‘ইহঁত যিহেতু জাকৰুৱা পোক ইহঁতক জাকৰুৱা চৰায়ে সহজতে নিয়ন্ত্ৰণ কৰে| হাল বোৱা আৰু পথাৰৰ আলি দিয়া সময়ত পোক ওলাই অহাত গো-বগলীয়ে এই পোক ভক্ষণ কৰে| এটা গো-বগলীয়ে প্ৰতি মিনিটত ৬-৮টা লেটা, পলু খাব পাৰে| এতেকে জাকৰুৱা গো-বগলীয়ে কম সময়তে পথাৰত বহু পোক খাব পাৰে| অন্য তিনিবিধ জাকৰুৱা চৰাই কাণকুৰিকা, চুতিয়া শালিকা, ঘৰ শালিকাই শুঁৰপোক স্বাভাৱিক অৱস্থাত বা কম থকাত প্ৰধান ভূমিকা লৈ আহিছে|’ শালিকাই সন্ধিয়া বা নিচেই পুৱা পোক খাবলৈ ওলাই আহে, শুঁৰপোকো তেতিয়াই ওলায়| মহামাৰী অৱস্থাতো জাকৰুৱা শালিকাই ৫০ শতাংশ এই পোক নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰে| ফেচু, দহিকতৰা, ভদৰকলিয়েও কম পৰিমাণে হ’লেও শুঁৰপোক খায়| অসমৰ পথাৰত কাণকুৰিকা আৰু চুতিয়া শালিকা সাংঘাতিকধৰণে কমি যোৱাটো আমি লক্ষ্য কৰিছোঁ| কাৰণ আজিকালি পথাৰৰ মাজত আগৰ দৰে ইহঁতে আশ্ৰয় ল’ব পৰা গছ নাই| বাঁহ সাজিব পৰা বগৰী, ঔটেঙা, যমলাখুটি, সৌৰা, শিমলু আদি গছ নাই| কাণকুৰিকাই বগৰী গছত বাঁহ সাজে| সেয়ে ধোন্দত বাহ সজা এই চৰাই নোহোৱা হবলৈ ধৰিছে| প্ৰকৃতিত থকা অন্য কেইবিধমান শত্ৰু বা কৃষকৰ মিত্ৰপোক পতংগৰ এইবাৰ (বৰল, মাখিজাতীয় পোক) আগষ্টত তাপমাত্ৰা ২০-২৫ দিন একেলেঠাৰীয়ে বেছি হোৱা বাবে বোধকৰো মৃত্যু হৈছে| এইবাৰ আগষ্ট মাহত ২৫ দিন ধৰি প্ৰখৰ ৰ’দ আৰু গৰম তথা তাপমাত্ৰা ৩০° ছেণ্টিগ্ৰেডৰ ওপৰত আছে| ড° শইকীয়াই কয় যে যদিহে জুলাই মাহত একেলেঠাৰীয়ে সাংঘাতিকভাৱে বৰষুণ হয়, আগষ্ট মাহত ২০-২৫ দিন প্ৰখৰ ৰ’দ হয় আৰু দিনৰ তাপমান গড় হিচাপত ৩০° ছেণ্টিগ্ৰেডৰ ওপৰত থাকে, তেনে পৰিস্থিত উপকাৰী কৃষকৰ মিত্ৰপোকবোৰৰ বহুলাংশে মৃত্যু ঘটে| যিবোৰে শুঁৰজাতীয় পোকৰ লেটা পলু খাই পোক নিয়ন্ত্ৰণত ৰাখে| তাৰ পিছত যদি আকৌ একেলেঠাৰীয়ে এসপ্তাহমান পাতলীয়া বৰষুণ হয়, সাধাৰণ ঠাণ্ডা নামি আহে, তেতিয়া শুঁৰপোকৰ সাংঘাতিক বংশ বৃদ্ধি হয়| এইবাৰ জুলাইত বানপানী হ’ল, আগষ্টত প্ৰখৰ ৰ’দ হ’ল, আগষ্টৰ শেষত পাতলীয়া বৰষুণ আৰম্ভ হ’ল; গতিকে শুঁৰপোকৰ অস্বাভাৱিকধৰণে বংশবৃদ্ধি হ’ল| গতিকে ছেপ্তেম্বৰৰ ৪-৫ তাৰিখৰ পৰা উপদ্ৰৱ আৰম্ভ হ’ল|’ অসম কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কীট বিজ্ঞান বিভাগৰ প্ৰাক্তন মুৰব্বী অধ্যাপক ড° মুনীন্দ্ৰ নাথ বৰঠাকুৰে এটা প্ৰবন্ধৰ (‘ধাননিয়ে কথা কয়’ কিতাপখনত) শস্য সংৰক্ষণৰ থলুৱা কাৰিকৰী জ্ঞান অংশত লিখিছে (শুঁৰ পোক নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে): ১০০ গ্ৰাম নহৰু ভালকৈ খুন্দি ২ চামুচ কেৰাচিন তেলৰ লগত মিহলাই ২৪ ঘণ্টা ৰাখিব লাগে| ৫ লিটাৰ পানীত ১০ গ্ৰাম চাবোন গুলি চাবোনপানীখিনিত উক্ত নহৰুখিনি ভালকৈ চেকি ল’ব লাগে| চোকা নহৰু পানীখিনি পুনৰ ২০ লিটাৰ পানীত মিহলাই পথাৰত স্প্ৰে কৰিব লাগে|

কৃষকসকলৰ প্ৰতি ড° প্ৰবাল শইকীয়াৰ পৰামৰ্শ

‘ধান নকৰা ওখক কঠীয়া তলীবোৰ হাল বাই পেলাওক| যাতে পলু লেটা ওলাই আহে আৰু চৰায়ে ইহঁতক খাব পাৰে| চৰাইক আশ্ৰয় দিবলৈ পথাৰৰ মাজত T আকাৰৰ খুঁটি, জেং, পুৰণা কামি, তাঁৰ বান্ধি দিয়ক, যাতে পথাৰৰ মাজত পোক খাবলৈ চৰাই আহিব পাৰে| আঘোণ মাহত ক্ষতিগ্ৰস্থ অঞ্চল ভালদৰে হাল বাই দিয়া উচিত যাতে মাটিত লুকাই থকা লেটা-পলু আদি গো-বগলী, শালিকা জাতীয় চৰায়ে খাব পাৰে| ভালকৈ মাটিয়ে ৰ’দ পায়| অক্টোবৰত পোকবোৰে মাটিৰ তললৈ সোমাই যাব আৰু অহা ব’হাগ মাহলৈ মাটিৰ তলতে থাকিব| সেয়ে ভালদৰে হাল বোৱা উচিত| আনহাতে, বতৰ ক্ৰমান্বয়ে গৰম হ’বলৈ ধৰিছে| জাকৰুৱা হোৱাত বতৰৰ সম্পূৰ্ণ প্ৰভাৱ আছে| চৰাইক পোক নিয়ন্ত্ৰণত পৰিকল্পিতভাৱে, সহজে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰো| আমি সংহত নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থা ল’ব লাগিব| ইয়াৰ পিছত ধানৰ থোক ওলোৱাৰ সময়ত যদিহে বতৰ অনূকুল হয় কেউঁকটা পোক ওলাই ধানৰ থোক কাটি খেতিয়কক ক্ষতি কৰাৰ আশংকা আছে| স্বভাৱ-চৰিত্ৰ শুঁৰপোকৰ দৰেই|’ সেয়ে কৃষক সকল আৰু কৃষিবিভাগ এতিয়াৰ পৰাই সচেতন হ’ব লাগিব|

লেখক:- অৰুপ শাণ্ডিল্য

উৎস:-দৈনিক অসম



© 2006–2019 C–DAC.All content appearing on the vikaspedia portal is through collaborative effort of vikaspedia and its partners.We encourage you to use and share the content in a respectful and fair manner. Please leave all source links intact and adhere to applicable copyright and intellectual property guidelines and laws.
English to Hindi Transliterate