অসমীয়া   বাংলা   बोड़ो   डोगरी   ગુજરાતી   ಕನ್ನಡ   كأشُر   कोंकणी   संथाली   মনিপুরি   नेपाली   ଓରିୟା   ਪੰਜਾਬੀ   संस्कृत   தமிழ்  తెలుగు   ردو

তাহানিৰ অসমৰ গৌৰৱ তাম শিল্প

তাহানিৰ অসমৰ গৌৰৱ তাম শিল্প

শদিয়াৰ বিখ্যাত তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ| হয়, শদিয়াৰ বিখ্যাত তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ আৰু কামাখ্যাৰ নাট মন্দিৰ আছিল তামেৰে নিৰ্মান কৰা| তাহানিতে তামেৰে নিৰ্মাণ কৰা বা তৈয়াৰী অনেক বস্তুৰ ব্যৱহাৰ আমাৰ সমাজত এতিয়াও আছে| পুৰুষানুক্ৰমে কিছুমান পৰিয়ালত ব্যৱহৃত এনে বস্তুবোৰ একোটা বংশৰ সম্পত্তি ৰুপে পৰিগণিত হয়| তাহানি অসমত তামৰ খনি থকাৰ কথা তাম্ৰপত্ৰত উল্লেখ আছে| তামৰ পাত্ৰত সোনপানী আৰু ৰুপপানী চৰাই দেখিবলৈ অতি সুন্দৰ কৰা হয়| তাহানিৰ ৰজা মহাৰজা সকলৰ মাজত তামৰ নানা পাত্ৰই বিশেষ সমাদৰ লাভ কৰিছিল| তলত এনেবোৰ নানা কথাই আলোচনা কৰিবলৈ লৈছো-

তাম ধাতু আৰু ইয়াৰ ইতিহাস

দিলীপ কুমাৰ বুঢ়াগোহাঞিৰ গ্ৰন্থ ‘বুৰঞ্জীৰ পৰশ’ত আছে এনেদৰে-‘তাম এবিধ প্ৰাচীন ধাতু| ইংৰাজী ভাষাত তামক কপাৰ বুলি কোৱা হয়| ইয়াৰ পৰমাণু ক্ৰমাংক ২৯ আৰু পাৰমাণৱিক ভৰ ৬৩.৫| ৰোমান আৰু গ্ৰীকসকলে ইয়াক ‘কিউ গ্ৰাম’ বুলি কৈছিল| এই ধাতু ১০৮°c ত গলে ইয়াক মুদ্ৰা ধাতু বুলিও কোৱা হয়|

পশ্চিমীয়া বিজ্ঞানীসকলৰ মতে খ্ৰী:পূ: প্ৰায় আঠ হাজাৰ বছৰৰ পূৰ্বে নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ আদিম মানুহে তামৰ সন্ধান পাইছিল| সেই সময়ত খনিজ তামৰ আকাৰৰ পৰা জুইৰ সহায়ত তাম ধাতুৰ পৰা নিত্য ব্যৱহাৰ্য বিভিন্ন সামগ্ৰী তৈয়াৰ কৰি লৈছিল| খ্ৰী:পূ: ছয় হাজাৰ বছৰৰ পূৰ্বে মধ্যপ্ৰাচ্যৰ টাইগ্ৰিছ আৰু ইউফ্ৰেটিছ নদীৰ মাজৰ উপত্যকাত তাম ধাতুৰ দ্বাৰা প্ৰস্তুত কৰা সামগ্ৰীৰ ব্যাপক প্ৰচলন আছিল বুলি জনা যায়| তামৰ সামগ্ৰীৰ উত্তৰণ ঘটিছিল মিছৰ দেশত|

খ্ৰী:পূ: ৬০০০ বছৰৰ পূৰ্বে তাম ধাতুৰ নিস্কাশন প্ৰণালী মিছৰৰ ক্ৰিট দ্বীপলৈ আৰু ২৫০০ খ্ৰী:পূ: ত ছিছিলি দ্বীপলৈ বিয়পি পৰিছিল| ৩০০০ খ্ৰী:পূ: ত তাম ধাতু চাইপ্ৰাছ দ্বীপৰ পৰা বেছিকৈ ৰপ্তানি হৈছিল| সেই সময়ত তাম ধাতুক লেটিন ভাষাত ‘কিউপ্ৰিয়াম’ বুলি কোৱা হৈছিল| এই কিউপ্ৰিয়াম শব্দৰ পৰাই তাম ধাতুক ‘কপাৰ’ বুলি কয়| তাম ধাতুক সাধাৰণতে ছালফইড, কপাৰ পাইৰিটিছ, অক্সাইড, মেলাকনাইট আৰু ৰুপত মুক্ত অৱস্থাত পোৱা যায়| প্ৰাকৃতিক কপাৰ বিশেষকৈ যোজিত অৱস্থাতহে পোৱা যায়| প্ৰাকৃতিক কপাৰ বিশেষকৈ যোজিত অৱস্থাতহে পোৱা যায়| বৰ্তমান পৃথিৱীত কপাৰ উৎপাদনকাৰী দেশবোৰৰ ভিতৰত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ চিলি, আফ্ৰিকা আৰু কানাডাৰ স্থান শীৰ্ষত আছে|

ভাৰতত তামৰ ব্যৱহাৰৰ ইতিহাস

ভাৰতত তামৰ ব্যৱহাৰ কেতিয়াৰে পৰা হল ইয়াক সঠিক ভাৱে নিৰুপণ কৰা টান| হয়তো মিছৰ আদি মধ্যপ্ৰাচ্যৰ দেশবোৰৰ লগে লগে ভাৰততো তামৰ প্ৰচলন আৰম্ভ হৈছিল| মহেঞ্জোদাৰোত আৱিস্কাৰ হোৱা তামৰ নৰ্তকীৰ মুৰ্ত্তি পাঁচ হেজাৰ বছৰ পুৰণি, তামিলনাডুৰ চান্নালুৰত থকা তামৰ দেৱী মূৰ্তি প্ৰায় তিনি হেজাৰ বছৰ পুৰণি| হিন্দু উপত্যকাৰ মহেঞ্জাদাৰো, চাহনুদাৰো, হৰাপ্পা আদি ঠাইত যি তামৰ সামগ্ৰী পোৱা গৈছে, সেয়া হয়তো প্ৰাক্‌ ঐতিহাসিক যুগৰ| অথৰ্ব বেদত তাম্ৰ শব্দ থকাৰ পৰা সেই সময়ত তামৰ ব্যৱহাৰ হোৱাৰ কথা ধাৰনা কৰিব পাৰি| শুক্ল যজুৰ্বেদত তামৰ উল্লেখ আছে|

অসমত তামৰ প্ৰচলনৰ ইতিহাস

ভাস্কৰ বৰ্মাৰ অধ:স্তন ৰজা ত্যাগ সিংহৰ দিনত এটা তামৰ মুদ্ৰা আৱিস্কাৰ হৈছে| কামৰুপৰ ৰজা ৰত্নপালৰ তামৰ ফলিৰ এটি বাক্যত তেওঁৰ ৰাজ্যত খনি থকাৰ উল্লেখ আছে| আহোম যুগত অসমত ব্যাপকভাৱে তামৰ প্ৰচলন হৈছিল| অসমৰ উত্তৰফালে থকা পৰ্বতীয়া জাতি-জনজাতিসকলৰ যোগেদি অসমলৈ তামৰ আমদানি হৈছিল| আহোম স্বৰ্গদেউ সকলে সঁজাতী পথিয়াই ভোট, চীন আৰু তিব্বতৰ পৰা অন্য বস্তুৰ সলনি তাম আনিছিল| ছশবছৰীয়া আহোম ৰাজত্বৰ প্ৰতিষ্ঠাতা চাওলুং চুকাফা স্বৰ্গদেৱে সমলৈ আহোতে ধাতুৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত খাদ্য ৰন্ধা তামৰ পাত্ৰও আনিছিল|

তামৰ সঁজুলি গঢ়াৰ পদ্ধতি

তাম ধাতু গলাই মাটিৰে সজা সাঁচত ঢালি তামৰ মূৰ্তি অথবা অন্য সামগ্ৰী প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল| এইদৰে সাঁচত ঢালি তৈয়াৰ কৰা সামগ্ৰীক কোৱা হয় ঢলুৱা সামগ্ৰী| কেঁচা তাম বেছি উত্তাপত তাও দিলে গলি জুলীয়া হয়| পুৰণি অসমত ভাতীৰ সহায়েৰে ইকৰা-খৰিৰ জুইত তাও দি তাম গলাই মাটিৰ সাঁচত ঢালি তামৰ পাত্ৰ তৈয়াৰ কৰা হৈছিল| এই সাঁচবোৰ নিৰ্দ্দিষ্ট পৰিমাণত বালি মিহলাই মাটিৰে কৰি লৈছিল| প্ৰসংগক্ৰমে উল্লেখযোগ্য যে নলবাৰী জিলাৰ আমাৰ জন্মস্থান গন্ধিয়া গাঁৱত ভাস্কৰ্য শিল্পী সত্য পালে পূজাৰ দেৱ-দেৱীৰ মাটিৰ মূৰ্তিৰ লগতে চিমেণ্ট-বালিৰেহে মূৰ্তি গঢ়ে| পালে চিমেণ্ট, বালিৰ মূৰ্তি গঢ়িবলৈ প্ৰথমতে মাটিৰে মূৰ্তিটো গঢ়ি লয়| তাৰ ওপৰত পেৰিছ পানীৰে সানি লৈ অলপ ডাঠকৈ মাটিৰ মুৰ্তিৰ ওপৰত লেপ দি সেয়া শুকুৱাই মুৰ্তিৰ সাঁচ কৰি লয়| শুকালে মাটিৰ মুৰ্তিবোৰ আঁতৰাই সাঁচত চিমেণ্ট, বালি, পানী মিহলাই কৰা থেপথেপীয়া সামগ্ৰী ৰাখি শুকুৱাই লয়| শুকালে সাঁচটো ভাঙি মূৰ্তিটো উলিয়ায়| পুনৰ আহিছো তামৰ সঁজুলি গঢ়া পদ্ধতিলৈ| কলহ, টৌ, চৰিয়া, গাগৰি, আদি গোটা সঁজুলিবোৰ গঢ়িবলৈ বেলেগ বেলেগ অংশৰ কেইবাটাও টুকুৰা গঢ়ি শেষত জুলীয়া তামেৰে জোৰা লগাই একোটা সঁজুলি সাজিছিল| পিছত ধেকা বা চাতলিৰ ওপৰত থৈ ঘুৰাই ঘুৰাই নানা গঢ়ৰ হাতুৰীৰে খুন্দি খুন্দি নিৰ্দ্দিষ্ট আকাৰৰ পাত্ৰ গঢ়িছিল|

তামৰ কাম কৰা শিল্পী সকলক মৰিয়া আৰু কমাৰ বুলিছিল| প্ৰকৃততে আহোম যুগৰ মৰিয়াসকলে পিতলৰ কাম কৰিছিল| আকৌ কমাৰ সকলে লোৰ কাম কৰিছিল| ৰজাৰ ৰুপত মোহৰ মৰা শিল্পী সকলক “ৰুপ মৰা কমাৰ” বোলা হৈছিল|তেওঁলোকে আৱশ্যক অনুসৰি তামৰ কাম কৰিছিল| এওঁলোকৰ মাজত দলৈ, বৰদলৈ আদি কেইবাটাও খেলো আছিল| অসমৰ মৰিয়াসকলে তাম ধাতুৰ সহায়ত বহুতো ব্যৱহাৰৰ উপযোগী বাচন-বৰ্তন, সঁজুলি নিৰ্মাণ কৰিছিল|

তামৰ সঁজুলিৰ ওপৰত সোণৰ পানী চৰোৱা

আহোম যুগত বহুতো দৌল- দেৱালয় নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল| সেইবোৰৰ ওপৰ অংশত থকা কলচী, ত্ৰিশূল বা চক্ৰ বোৰ সোণৰ দৰে জিলিকি থাকিলেও সৰহসংখ্যক মন্দিৰ বিশুদ্ধ সোণৰ নাছিল| এইবিলাক আছিল তামধাতুৰ| এনেবিলাক অংশত তামৰ ওপৰত সোণ চৰোৱাহে হৈছিল| এই সঁজুলিবোৰত কিছু পদ্ধতিৰে তামৰ ওপৰত সোণৰ লেপন দিয়া হৈছিল|

তামৰ সঁজুলিৰ ওপৰত সোণ চৰোৱা পদ্ধতি

প্ৰথমতে তাম ধাতুৰে তৈয়াৰী সামগ্ৰীবিধ ভালদৰে ধুই নিকা কৰি লয়| থেকেৰা টেঙাৰে সিজোৱা গৰম পানীৰে ইয়াক পিছত ধোৱে| সামগ্ৰীবিধ কিছু গৰম হৈ থকা অৱস্থাত তাৰ ওপৰত পাৰা বা ৰসেৰে ভালকৈ সানি লয় আৰু পিছত অতি পাতলকৈ গঢ়া কেঁচা সোণৰ পাতেৰে গোটেই সামগ্ৰীবিধ ভালকৈ ঢাকি লয়| পকা মালভোগ কল ভালকৈ ফেনেকি কৰি আঠা কৰি তাৰে সোণৰ পাতত আঠা লগাই থয়, যাতে কেঁচা সোণৰ পাত সামগ্ৰীবিধৰ পৰা খহি নপৰে| যেতিয়া সোণৰ পাতেৰে সামগ্ৰীবিধ ভালকৈ ঢাক খায়, তেতিয়া তাক জুইশালত ভালকৈ তাও দিয়ে|জুইৰ ভাপত সামগ্ৰীবিধৰ গাত লাগি থকা ৰস বা পাৰা বোৰ ভাপ হৈ উৰি যায় আৰু সোণৰ পাতবোৰ গলি সামগ্ৰীবিধৰ গাত ভালকৈ লাগি ধৰে|

তামৰ সঁজুলিত ৰুপ চৰোৱা

তাহানি তামৰ পাত্ৰত ৰুপ খটুৱাই ফুল বাছিছিল| এনে কাম কৰা পাত্ৰটো দেখিবলৈ অতি সুন্দৰ হয়| সেয়েহে আহোম যুগৰ আঢ্যৱন্ত সম্ভ্ৰান্ত লোকৰ ঘৰত এনে ৰুপৰ ফুল বছা মিহি কামৰ চাহিদা অতি বেচি আছিল|

লেখক: মৃগেন শৰ্মা

উৎস: অসমীয়া প্ৰতিদিন, সম্ভাৰ



© 2006–2019 C–DAC.All content appearing on the vikaspedia portal is through collaborative effort of vikaspedia and its partners.We encourage you to use and share the content in a respectful and fair manner. Please leave all source links intact and adhere to applicable copyright and intellectual property guidelines and laws.
English to Hindi Transliterate