অসমীয়া   বাংলা   बोड़ो   डोगरी   ગુજરાતી   ಕನ್ನಡ   كأشُر   कोंकणी   संथाली   মনিপুরি   नेपाली   ଓରିୟା   ਪੰਜਾਬੀ   संस्कृत   தமிழ்  తెలుగు   ردو

লোকবাদ্য আৰু চাহ জনগোষ্ঠী

লোকবাদ্য আৰু চাহ জনগোষ্ঠী

মানসিক প্ৰশান্তিৰ সৰ্বোত্‍কৃষ্ঠ উপাদান হৈছে সঙ্গীত | সঙীত শ্ৰৱণৰ যোগেদি লাভ কৰা আনন্দ অতুলণীয় | সঙ্গীত মানুহৰ হৃদয়ৰ স্বত:স্ফুৰ্ত প্ৰকাশ | কৰ্মব্যস্ত মুহুৰ্তৰ অৱসৰত গানৰ কলি গুণ-গুণাই নোপোৱা মানুহ আছেনে কোনোবা ? মানৱ মনৰ অন্তৰ্ভাগৰ বিভিন্ন অনুভুতি আৰু ভাৱধাৰাৰ প্ৰত্যক্ষ প্ৰতিফলন ঘটে এই গান বোৰৰ মাজেদি | আত্মাত আত্মানন্দ নাথাকিলে জীৱন যাপনো বিষময়তাত ডুব যায় | আনহাতে সঙ্গীতৰ মূৰ্চ্চনাই দাঙি ধৰে অপৰিমেয় জীৱনৰ অনাবিল সুধা | এই সঙ্গীতৰ তালে তালে বাদ্যযন্ত্ৰৰ সঙ্গতেও সঙ্গীতক অধিক গুৰুত্ব দান কৰে | কেৱল সঙ্গীতে অকলশৰীয়াকৈ পূৰণ কৰিব নোৱাৰা অপূৰণীয় মাদকতাক বাদ্যযন্ত্ৰৰ সুৰৰ তাঁৰডালে সুললিত ঝংকাৰত ঝংকৃত কৰি মূৰ্চ্চনাৰ আলোড়ন সৃষ্টি কৰে | ভাৰতৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ পৰা অসমলৈ অহা এই চাহ-গোষ্ঠীৰ লোক সকলে তেওঁলোকৰ জীৱনত ৰেখাপাত কৰা কিছুমান লোকবাদ্য যিয়ে যত পাৰিলে লগত লৈ আহিছিল | যেতিয়া সিবিলাকৰ মনত দুখৰ নিৰাদৰ মাত্ৰা অথবা সুখৰ আনন্দৰ প্ৰকাশ ঘটাই সেই বাদ্যযন্ত্ৰবোৰৰ মাজেদি | এই জনগোষ্ঠীয়ে অসমৰ মাটিকেই নিজৰ মাতৃভূমি ৰূপে সাৱটিলৈ লুপ্তপ্ৰায় এই বাদ্যযন্ত্ৰবোৰৰ মাজেৰে নিজৰ লোকসংস্কৃতিক জীয়াই ৰাখিছে |

চাহ জন-জীৱনত অপৰিবৰ্তত কলাৰূপে অহা বাদ্যযন্ত্ৰ সমুহৰ ভিতৰত বিশেষ লেখত ল’বলগীয়া বাদ্যযন্ত্ৰসমুহ হ’ল

  • ঢ়াঁক
  • ঢ়ল
  • মাদল
  • মদন ভেঁড়ী
  • ধুমচা বা ধম‍চা
  • চাহনাই
  • চিঙ্গা
  • ঝাঁঝ
  • বাঁশী বা বাঁচৰী
  • ঘন্টা
  • তুমডী
  • ছমছমী
  • ঢুলকি
  • চেৰঙ্গী

 

ঢ়াঁক

চাহ জনগোষ্ঠীৰ মাজত এই বাদ্যযন্ত্ৰটিৰ ব্যৱহাৰ অতিবেছি | এই ঢ়াঁক বাদ্যটি নহলে চাহ জনগোষ্ঠীয়লোক সকলৰ পূজা-পাৰ্বন, বিবাহ কাৰ্য্য আদি শুভানুষ্ঠান কোনো কাৰণে সামাধা কৰিব নোৱাৰি | ঢাঁক-ঢলৰ মাতে দেৱী আৰাধানাতো অৰিহনা যোগায় | এই ঢ়াঁকৰ ছেওত বিবাহৰ মাঙ্গলিক কাৰ্য্যত সুৰৰ জোৱাৰ উঠে | এই ঢ়াঁকটোৰ আকাৰ জয়ঢোলৰ দৰে আৰু লগতে দুডাল মাৰিও থাকে বজাবৰ বাবে, তাৰে এডালৰ আকাৰ অলপ শকত আৰু আনডাল ক্ষীণ | ঢ়াঁকত এডাল ৰছীও থাকে যাতে কান্ধত উলোমাই লৈ বজাবলৈ সুচল হয় |

ঢল

গানৰ তাল ৰক্ষা কৰিবৰ বাবে মানুহে কোনো টান বস্ত্ত বা উদং কলহত বা ঢলত হাতৰ চাপৰ মাৰি সুৱদি শব্দৰ সৃষ্টি কৰে | ভাৰতৰ বিভিন্ন কোনৰ পৰা অহা এই চাহ জনগোষ্টীয় লোকৰ মাজত “ঢল” বাদ্যযন্ত্ৰটিৰ প্ৰচলন আছিল | এতিয়াও ঠাই বিশেষে কম বেচি পৰিমানে ঢলৰ প্ৰচলন আছে | এই ঢলৰ ব্যৱহাৰ চাহগোষ্ঠীয়লোক সকলে বিবাহ আৰু পূজা পাৰ্বণত হয় | ঝুমুইৰ নাচতো ইয়াৰ ব্যৱহাৰ পূৰাদমে চলে | সাধাৰণতে ঢল বজাবলৈ দুডাল মাৰি থাকে, তাৰে এডাল শকত আনডাল ক্ষীণ | এই বাদ্যযন্ত্ৰটি চাহ জনগোষ্ঠীৰ প্ৰায় বিলাক সম্প্ৰদায় মাজত ব্যৱহৃত আৰু প্ৰচলিত |

মাদল

এই মাদল নামৰ বাদ্যযন্ত্ৰটি চাহ সম্প্ৰদায়ৰ উল্লেখযোগ্য বাদ্যযন্ত্ৰ | বিশেষ কৈ মুণ্ডা আৰু চাওতাল সম্প্ৰদায় লোক সকলে এই বাদ্যযন্ত্ৰ বেছিকৈ ব্যৱহাৰ কৰে | এই সম্প্ৰদায়ৰ লোকে ঝুমুইৰ নাচৰ লগত সংহতি ৰাখি মাদল বাদ্যটি বিশেষ ৰূপে ব্যৱহাৰ কৰে | চাহ গোষ্ঠীয় আন সম্প্ৰদায়ৰ মাজতো ইয়াৰ ব্যৱহাৰ মন কৰিব লগিয়া | চাহ-গোষ্ঠীয় বাউৰী সম্প্ৰদায়ৰ বিবাহ গীতৰ লগত এই মাদল ব্যৱহাৰ কৰে |

মদন ভেঁড়ী

মদন ভেঁড়ী চাহ জনগোষ্ঠীৰ অতি পুৰণিকলীয়া বাদ্যযন্ত্ৰ | আন বাদ্যযন্ত্ৰতকৈ ইয়াৰ গুৰুত্ব বেছি | প্ৰবাদ মতে এই বাদ্যৰ জৰিয়তে স্বৰ্গৰ দেৱতায়ো মৰ্ত্যৰ বিবাহৰ মাঙ্গলিক কাৰ্য্যৰ সংঙ্কেত পায় | ইয়াক বিশেষ ৰূপে ভূমিজ সম্প্ৰদায়লোকে ব্যৱহাৰ কৰিছিল | তদুপৰি আন চাহ সম্প্ৰদায়ৰ মাজত এই বাদ্যটিৰ ব্যৱহাৰ নাছিল তেনে নহয় | বৰ্তমান এই বাদ্যটিৰ ব্যৱহাৰ চাহ সমাজৰ পৰা সম্পূৰ্ণৰূপে লুপ্ত হৈ গ’ল যেন লাগিছে | এই বাদ্যক মুখেৰে ফুঁ মাৰি কন্ঠনলীৰ দ্বাৰা সুৰৰ লহৰ তোলা প্ৰক্ৰিয়া মন কৰিব লগীয়া |

ধুমচা বা ধমচা

ধমচাৰ আকৃতি প্ৰায় ঢলৰ দৰে হ’লেও, ঢলতকৈ অলপ শকত আৰু মোটা বিধৰ | ইয়াকো বজাবৰ বাবে দুডাল মাৰি থাকে | ধমচা সাধাৰণতে বিবাহ আদি কাৰ্যত ব্যৱহাৰ কৰা হয় | পূজা-পাৰ্বনত ইয়াৰ ব্যৱহাৰ সাধাৰণতে নহয় বুলি জনাযায় | ঝুমুই গীতৰ লগতো কেতিয়াবা ইয়াক সংগত কৰা হয় |

চাহনাই

চাহ সমাজত ব্যৱহিত হোৱা আন এটি উল্লেখযোগ্য অথচ লুপ্তপ্ৰায় বাদ্যযন্ত্ৰটি হ’ল চাহনাই | ইয়াৰ সুৰ বৰ মিঠা, আৰু হৃদয় বিদাৰক | চাহ জনগোষ্ঠীৰ প্ৰাচীনতম বাদ্যযন্ত্ৰৰ ভিতৰত এই বাদ্যটি অন্যতম | এই বাদ্যক বিবাহ কায্যত বিশেষ ৰূপে ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায় | ভূমিজ সম্প্ৰদায় লোকে চাহনাইক বিশেষ ৰূপে ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায় |

চিঙ্গা বা শিঙা

চাহ সমাজত এইবিধ বাদ্যৰ ব্যৱহাৰ কম যেন অনুমান হয় | জনা মতে চাহ সম্প্ৰদায়ৰ চম্বলপুৰীয়া সমাজৰ হে এই বিশেষ বাদ্যযন্ত্ৰ | এই বাদ্যযন্ত্ৰটি কিছু অংশ পহুৰ শিঙেৰে তৈয়াৰ কৰা হয় | বজাবৰ বাবে মাৰি দুডালো থাকে | এইবিধ যন্ত্ৰক ডিঙিত ওলোমাই লৈ বিবাহ আদি মাঙ্গলিক অনুষ্ঠানত বজোৱা হয় |

ঝাঁঝ

এই বিধ ডাঙৰ তাল অথাত্‍ থলুৱা বৰতাল | ইয়াক চাহ জনগোষ্ঠী সমাজত কীৰ্ত্তন, নামগোৱা আদিত ব্যৱহাৰ কৰা হয় | এই বাদ্যৰ প্ৰচীনতম ৰূপ আজি লুপ্তপ্ৰায় |

বাঁশী

এই বাদ্যযন্ত্ৰত মুখেৰে ফুঁদি ভিতৰত থকা বায়ুৰ কম্পনৰ ফলত ধ্বনি নিৰ্গত হয় | সেয়ে এনে ধ্বনিত সুৰৰ লালিত্য বিদ্যমান | অসমৰ চাহ বাগিছা অঞ্চলত জনজীৱনৰ লোকসংগীত , লোকবাদ্য সকলোৰে লগত বাঁশী বহুলভাৱে প্ৰচলিত | এই বিধ বাদ্য বাঁহেৰে নিৰ্মিত |

ঘন্টা

এই ঘন্টা বাদ্যটি খুব সম্ভৱ ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানত অৰ্থাত্‍ দেৱ-দেৱীৰ পূজা -গৃহাদিতহে মাত্ৰ ব্যৱহাৰ হয়| বৰ্তমান এই ঘন্টাৰ প্ৰচলন চাহ সমাজত বৰকৈ দেখা পোৱা নাজায় যদিও প্ৰাচীন কালত ইয়াৰ বহল প্ৰচাৰ আছিল |

তুমড়ী

তুমড়ী সাধাৰণতে একশ্ৰেণীৰ লাও টোকাৰী সদৃশ বাদ্য | এই বাদ্যযন্ত্ৰ জনপ্ৰিয় নহ’লেও ই কিন্ত এতিয়া প্ৰচলিত বাদ্য | ইয়াক জাতিলাওৰ শুকান খোলাৰে গুঁই ছালৰ দ্বাৰা কিছু টান সূতা দি বান্ধি তৈয়াৰ কৰা হয় | বীন-বৰাগীৰ দৰে এই চাহ জনগোষ্ঠীয় তুমড়ীধাৰীয়ে জীৱনৰ ঘাত-প্ৰতিঘাত্ক অকলেই বহন কৰি এইদৰে ডাৱৰীয়া বতৰকো ফৰকাল কৰাৰ মানস কৰে |

ছমছমী

ই এবিধ সৰু বাদ্যযন্ত্ৰ | এই জনগোষ্ঠীয় সমাজে এই বাদ্যযন্ত্ৰটিক কৰতাল বুলি আখ্যা দিছে | ইয়াক হাতৰ পৰশতেই বজোৱা হয় | ইয়াৰ আকাৰ থলুৱা খুটিতাল সদৃশ | ইয়াক বিশেষকৈ নামগোৱা, কীৰ্ত্তন আদিত ব্যৱহাৰ কৰা হয় | ই বিশেষকৈ ধৰ্মীয় পৌৰাণিক নৃত্য-গীতত ব্যৱহৃত বাদ্যযন্ত্ৰ |

ঢুলকি

এই ঢুলকিও চাহ সমাজৰ একশ্ৰেণী বাদ্য | এই বাদ্যটি চাহ সমাজৰ ছাদী আৰু কেচুঁৱাৰ জন্মোপলকক্ষ্যে “ছট্টী” নামৰ শুদ্ধি অনুষ্ঠানতো বজোৱা হয় | অৱশ্যে কিছুৱে এই বাদ্য নাম-কীৰ্ত্তন, সংকীৰ্তন বা ভকতীয়া সমাজত বজোৱা নিয়ম আছে বুলি কয় | ইয়াৰ আন এটি নাম “বিচম ভাঁকি” | আন কিছুমানে বাদ্যটি “মনসা” পূজাতো ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায় |

চেৰঙ্গী

এই চেৰেঙ্গীও চাহ জনগোষ্ঠীৰ এটি উল্লেখযোগ্য বাদ্যযন্ত্ৰ | ইয়াক গুঁই ছালেৰে তৈয়াৰ কৰা হয় | ইয়াক সাধাৰনতে ধেমেলীয়া গীতৰ লগত সংগত কৰা হয় |

লিখক: দুলাল বৰুৱা



© 2006–2019 C–DAC.All content appearing on the vikaspedia portal is through collaborative effort of vikaspedia and its partners.We encourage you to use and share the content in a respectful and fair manner. Please leave all source links intact and adhere to applicable copyright and intellectual property guidelines and laws.
English to Hindi Transliterate