কৃষি

মীণ পালন

সংমিশ্ৰিত মীন পালন

খাদ্যাভ্যাস আৰু খাদ্যস্থানৰ ভিন্নতা অনুসৰি বিভিন্ন সঙ্গত প্ৰজাতিৰ কাৰ্পজাতীয় মাছ নিয়ন্ত্ৰিত নিৰিখত একেটা পুখুৰীত পালন কৰা পদ্ধতিকেই সংমিশ্ৰিত মীন পালন পদ্ধতি বোলা হয় ৷ পুখুৰীৰ উৰ্দ্ধ, মধ্য আৰু নিম্ন স্তৰৰ খাদ্য প্ৰাচুৰ্য্যতাৰ সম্পূৰ্ণ ব্যৱহাৰ কৰি মাছৰ উৎপাদন কৰাটোৱেই এই পদ্ধতিৰ মূল উদ্দেশ্য ৷
<div id="MiddleColumn_internal">
<h3>সংমিশ্ৰণৰ উপযোগী মাছ</h3>
পুখুৰী নিৰ্মাণ
১)     নিম্নতম:                  ২ বিঘা
২)     উচ্চতম:                  ১৫ বিঘা
পানীৰ গুণাগুণৰ অনুকূল পৰিসৰ
</div>
<table class="plain">
<tbody>
<tr>
<td>
উষ্ণতা
</td>
<td>
২৬০ – ৩২০ চেলচিয়াচ
</td>
</tr>
<tr>
<td>
পিএইচ (pH)
</td>
<td>
৭.৫ – ৮.৫
</td>
</tr>
<tr>
<td>
মুঠ ক্ষাৰকতা
</td>
<td>
৭৫ – ১৫০ পিপিএম
</td>
</tr>
<tr>
<td>
দ্ৰৱীভূত অম্লজান
</td>
<td>
৫-১০ পিপিএম
</td>
</tr>
<tr>
<td>
নাইট্ৰেট
</td>
<td>
০০০
</td>
</tr>
<tr>
<td>
ফচফেট
</td>
<td>
০০০
</td>
</tr>
<tr>
<td>
মুক্ত এঙাৰ
</td>
<td>
০.১ – ১.০ পিপিএম
</td>
</tr>
<tr>
<td>
আৱিলতা
</td>
<td>
২০ পিপিএমতকৈ কম
</td>
</tr>
<tr>
<td>
কঠিনতা
</td>
<td>
২০ পিপিএমতকৈ বেছি
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
 
<div id="MiddleColumn_internal">
পুখুৰীৰ প্ৰস্তুতি
১)জানুৱাৰী-ফেব্ৰুৱাৰী মাহত পানী সিঁচি পুখুৰীৰ তলিখন শুকুৱাই লব লাগে ৷
২)তলিখন শুকাই ফাটিলে তলিৰ বোকা খান্দি এতৰপ উঠাই দিব লাগে ৷
৩)তাৰ পিচত প্ৰতি হেক্টৰত ৫২৫ কি: গ্ৰা: হাৰত কৃষিত ব্যৱহৃত চূণ পুখুৰৰি তলিত চতিয়াই দিব লাগে ৷
৪)পুখুৰীত পানী জমা হোৱাৰ পিচত প্ৰতি হেক্টৰত ২০০০ কি: গ্ৰা: হাৰত কেঁচা গোৱৰ প্ৰয়োগ কৰিব লাগে ৷
৫)গোৱৰ প্ৰয়োগৰ অতি কমেও ৭ দিন পিচত হেক্টৰত ২৫ কি: গ্ৰা: হাৰত ইউৰীয়া প্ৰয়োগ কৰিব লাগে ৷
৬)ইউৰীয়া প্ৰয়োগৰ  দিনাই প্ৰতি হেক্টৰত ২০ কি: গ্ৰা: হাৰত চিঙ্গল চুপাৰ ফচফেট (SSF) প্ৰয়োগ কৰিব লাগে ৷
৭)ৰাসায়নিক সাৰ প্ৰয়োগৰ ১৫ দিন পিচত পুখুৰীটো পোণা মোলাৰ বাবে প্ৰস্তুত হৈ উঠে ৷
<h3>পুখুৰীত মেলাৰ উপযোগী পোণা</h3>
১)আগৰ বছৰৰ পোণাহে মূল পুখুৰীত মেলা উচিত ৷
২)চিলভাৰ কাৰ্পৰ ক্ষেত্ৰত নতুন পোণাও মূল পুখুৰীত মেলাৰ উপযোগী ৷
৩)পুখুৰীত মেলাৰ সময়ত পোণাৰ ওজন অতি কমেও ৫০ গ্ৰা: হোৱাটো বাঞ্চনীয় ৷
<h3>মাছ পোণাৰ সংমিশ্ৰণ</h3>
এই পদ্ধতিত হেক্টৰে প্ৰতি সৰ্বমুঠ ৫০০০ পোণা মেলিব লাগে ৷ পুখুৰীৰ উৰ্দ্ধ, মধ্য আৰু নিম্ন স্তৰৰ সম্পূৰ্ণ ব্যৱহাৰৰ উদ্দেশ্যে তলত দিয়া ধৰণে পোণাৰ সংমিশ্ৰণ কৰিব পাৰি ৷
১)    তিনি প্ৰজাতিৰ সংমিশ্ৰণ:
</div>
 
<table class="plain">
<tbody>
<tr>
<td>
প্ৰজাতি
</td>
<td>
শতকৰা হাৰ
</td>
</tr>
<tr>
<td>
ৰৌ
</td>
<td>
৪০
</td>
</tr>
<tr>
<td>
বাহু
</td>
<td>
৩০
</td>
</tr>
<tr>
<td>
মিৰিকা
</td>
<td>
৩০
</td>
</tr>
<tr>
<td>
মুঠ
</td>
<td>
১০০
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
 
<div id="MiddleColumn_internal">
২)    চাৰি প্ৰজাতিৰ সংমিশ্ৰণ:
</div>
 
<table class="plain">
<tbody>
<tr>
<td>
প্ৰজাতি
</td>
<td>
শতকৰা হাৰ
</td>
</tr>
<tr>
<td>
ৰৌ
</td>
<td>
৩৫
</td>
</tr>
<tr>
<td>
বাহু
</td>
<td>
২৫
</td>
</tr>
<tr>
<td>
মিৰিকা
</td>
<td>
২০
</td>
</tr>
<tr>
<td>
কমন কাৰ্প
</td>
<td>
২০
</td>
</tr>
<tr>
<td>
মুঠ
</td>
<td>
১০০
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
 
<div id="MiddleColumn_internal">
৩)  ছয় প্ৰজাতিৰ সংমিশ্ৰণ:
</div>
 
<table class="plain">
<tbody>
<tr>
<td>
প্ৰজাতি
</td>
<td>
শতকৰা হাৰ
</td>
</tr>
<tr>
<td>
চিলভাৰ কাৰ্প
</td>
<td>
২০
</td>
</tr>
<tr>
<td>
বাহু
</td>
<td>
১৫
</td>
</tr>
<tr>
<td>
ৰৌ
</td>
<td>
১৫
</td>
</tr>
<tr>
<td>
গ্ৰাছ কাৰ্প
</td>
<td>
১০
</td>
</tr>
<tr>
<td>
মিৰিকা
</td>
<td>
২০
</td>
</tr>
<tr>
<td>
কমন কাৰ্প
</td>
<td>
২০
</td>
</tr>
<tr>
<td>
মুঠ
</td>
<td>
১০০
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
 
<div id="MiddleColumn_internal">
৪)    সাত প্ৰজাতিৰ সংমিশ্ৰণ:
</div>
 
<table class="plain">
<tbody>
<tr>
<td>
প্ৰজাতি
</td>
<td>
শতকৰা হাৰ
</td>
</tr>
<tr>
<td>
চিলভাৰ কাৰ্প
</td>
<td>
১৮
</td>
</tr>
<tr>
<td>
বাহু
</td>
<td>
১৪
</td>
</tr>
<tr>
<td>
ৰৌ
</td>
<td>
১৪
</td>
</tr>
<tr>
<td>
গ্ৰাছ কাৰ্প
</td>
<td>
৯
</td>
</tr>
<tr>
<td>
জাভা পুঠি
</td>
<td>
৯
</td>
</tr>
<tr>
<td>
মিৰিকা
</td>
<td>
১৮
</td>
</tr>
<tr>
<td>
কমন কাৰ্প
</td>
<td>
১৮
</td>
</tr>
<tr>
<td>
মুঠ
</td>
<td>
১০০
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
 
<div id="MiddleColumn_internal">
<h3>পোণাৰ পৰিবহন আৰু এৰাৰ নিয়ম:</h3>
১) অক্সিজেন দিয়া প’লিথিন পেকেটতহে মাছ পোণা পৰিবহন কৰা উচিত ৷ অক্সিজেন বিহীন পাত্ৰত পৰিবহন কৰা পোণা পুখুৰীত মেলাৰ পিচত বেছি ভাগৰেই প্ৰতিচাপৰ ফলত মৃত্যু হয় ৷
২)  মাছ পোণা প্ৰখৰ উত্তাপত পৰিবহন কৰা উচিত নহয় ৷ ৰাতিপুৱাৰ ভাগতে অথবা আবেলি সময়তহে পোণা পৰিবহন কৰা উচিত৷
৩) অক্সিজেন দিয়া প’লিথিন পেকেটত পৰিবহন কৰা মাছ পোণা পোনে পোনে পুখুৰীত মেলি নিদি পেকেটটো নোখোলাকৈয়ে পুখুৰীত থৈ দিব লাগে ৷ প’লিথিন পেকেটৰ ভিতৰৰ পানীৰ উষ্ণতা আৰু পুখুৰীৰ পানীৰ উষ্ণতা একে হোৱাৰ পিচতহে পেকেটটো খুলি পোনাবোৰ নিজে নিজে ওলাই যাব দিব লাগে ৷
<h3>খাদ্য যোগান</h3>
পোণা মেলাৰ তৃতীয় দিনাৰ পৰা পুখুৰীত মাছৰ বাবে খাদ্য প্ৰয়োগ কৰিব লাগে ৷ অসম কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মীন গৱেষণা কেন্দ্ৰ, যোৰহাটতত প্ৰস্তুত কৰা মাছৰ সুষম খাদ্য ‘সুষমা’ যোগানৰ নিৰিখ তলৰ তালিকাত দিয়া হ’ল ৷ দহ/পোন্ধৰ দিনৰ খাদ্য এটা বস্তাত ভৰাই বস্তাটো পুখুৰীৰ পানীত এনেভাবে ওলোমাই দিব লাগে যাতে আটাইকেইটা স্তৰৰ মাছে খাদ্য খাবলৈ সুবিধা পায় ৷
<h3>মাছক সুষম খাদ্য যোগানৰ নিৰিখ</h3>
</div>
 
<table class="plain">
<tbody>
<tr>
<td rowspan="2">
মাহ
</td>
<td colspan="2">
খাদ্যৰ পৰিমাণ (কি: গ্ৰা: /দিন)
</td>
</tr>
<tr>
<td>
বিঘা হিচাপত
</td>
<td>
হেক্টৰ হিচাপত
</td>
</tr>
<tr>
<td>
মাৰ্চ -এপ্ৰিল (১ম মাহ)
</td>
<td>
০.২৮
</td>
<td>
২.০০
</td>
</tr>
<tr>
<td>
এপ্ৰিল – মে (২য় মাহ)
</td>
<td>
০.৩৫
</td>
<td>
২.৫০
</td>
</tr>
<tr>
<td>
মে – জুন (৩য় মাহ)
</td>
<td>
০.৪০
</td>
<td>
৩.০০
</td>
</tr>
<tr>
<td>
জুন – জুলাই (৪ৰ্থ মাহ)
</td>
<td>
০.৫৬
</td>
<td>
৮.০০
</td>
</tr>
<tr>
<td>
জুলাই - আগষ্ট (৫ম মাহ)
</td>
<td>
০.৯০
</td>
<td>
৫.০০
</td>
</tr>
<tr>
<td>
আগষ্ট- চেপ্তেম্বৰ (৬ষ্ঠ মাহ)
</td>
<td>
০.৭২
</td>
<td>
৬.০০
</td>
</tr>
<tr>
<td>
চেপ্তেম্বৰ-অক্টোবৰ (৭ম মাহ)
</td>
<td>
০.৯৮
</td>
<td>
৭.০০
</td>
</tr>
<tr>
<td>
অক্টোবৰ-নভেম্বৰ (৮ম মাহ)
</td>
<td>
১.১২
</td>
<td>
৮.০০
</td>
</tr>
<tr>
<td>
নভেম্বৰ- ডিচেম্বৰ (৯ম মাহ)
</td>
<td>
১.১২
</td>
<td>
৮.০০
</td>
</tr>
<tr>
<td>
ডিচেম্বৰ-জানুৱাৰী (১০ মাহ)
</td>
<td>
১.১২
</td>
<td>
৮.০০
</td>
</tr>
<tr>
<td>
জানুৱাৰী-ফেব্ৰুৱাৰী (১১শ মাহ)
</td>
<td>
১.১২
</td>
<td>
৮.০০
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
 
<div id="MiddleColumn_internal">
পানীৰ গুণাগুণৰ নিয়ন্ত্ৰণ
১)পুখুৰীত প্ৰতি মাহতে হেক্টৰে প্ৰতি ১৫০ কি: গ্ৰা: কৃষিত ব্যৱহৃত চূণ প্ৰয়োগ কৰিব লাগে ৷
২)চূণ প্ৰয়োগৰ ৭ দিন পিচত প্ৰতি মাহতে হেক্টৰে প্ৰতি ১০০০ কি: গ্ৰা: কেঁচা গোৱৰ প্ৰয়োগ কৰিব লাগে ৷
৩)গোৱৰ প্ৰয়োগৰ ৭ দিন পিচত প্ৰতি মাহতে হেক্টৰে প্ৰতি ২৫ কি: গ্ৰা: ইউৰীয়া আৰু ২০ কি: গ্ৰা: হাৰত চিঙ্গল চুপাৰ ফচফেট (SSF) প্ৰয়োগ কৰিব লাগে ৷
<h3>সঞ্চালন ব্যয় আৰু আয়</h3>
প্ৰতি হেক্টৰ পুখুৰীত সংমিশ্ৰিত মীন পালনৰ সঞ্চালন ব্যয়ৰ বিপৰীতে সাম্ভাব্য আয়ৰ হিচাব তলৰ তালিকাত দিয়া হ’ল ৷
তালিকাৰ পৰা দেখা যায় যে এই পদ্ধতিত এক হেক্টৰ পানী কালিত মীন পালন কৰিবলৈ সৰ্বমুঠ ৮২,০০০.০০ টকাৰ প্ৰয়োজন ৷ এবছৰ পালনৰ পিচত ৪,০০০.০০ কি: গ্ৰা: মাছৰ উৎপাদন পোৱা যায় ৷ প্ৰতি কি: গ্ৰা: মাছ গড়ে ৫০.০০ হাৰত বিক্ৰী কৰি ২,০০,০০০০.০০ টকা পাব পাৰি ৷
অৰ্থাৎ, ৮২,০০০.০০ টকা সঞ্চালন ব্যয়ৰ বিপৰীতে ১,১৮,০০০.০০ টকা লাভ কৰিব পাৰি ৷ এই লাভ সঞ্চালন ব্যয়ৰ ১৪৩.৯০% ৷
</div>
 
<table class="plain">
<tbody>
<tr>
<td colspan="4">
সঞ্চালন ব্যয়
</td>
</tr>
<tr>
<td>
খৰছৰ শিতান
</td>
<td>
পৰিমাণ/সংখ্যা
</td>
<td>
হাৰ
</td>
<td>
খৰছ (টকা)
</td>
</tr>
<tr>
<td>
চূণ
</td>
<td>
২০০০ কি: গ্ৰা:
</td>
<td>
৫.০০/কি: গ্ৰা:
</td>
<td>
১০০০০.০০
</td>
</tr>
<tr>
<td>
কেঁচা গোৱৰ
</td>
<td>
২০০০ কি: গ্ৰা:
</td>
<td>
০.৫০/কি: গ্ৰা:
</td>
<td>
১০০০.০০
</td>
</tr>
<tr>
<td>
পোণা
</td>
<td>
৫০০০ টা
</td>
<td>
৫.০০/ পোণা
</td>
<td>
২৫০০০.০০
</td>
</tr>
<tr>
<td>
খাদ্য
</td>
<td>
২০০০ কি: গ্ৰা:
</td>
<td>
১০.০০/ কি: গ্ৰা:
</td>
<td>
২০০০০.০০
</td>
</tr>
<tr>
<td>
বনুৱা
</td>
<td>
১ জন
</td>
<td>
২০০০.০০/ মাহ
</td>
<td>
২৪০০০.০০
</td>
</tr>
<tr>
<td>
মাছ ধৰা খৰছ
</td>
<td>
-
</td>
<td>
-
</td>
<td>
১০০০.০০
</td>
</tr>
<tr>
<td>
অন্যান্য খৰছ
</td>
<td>
-
</td>
<td>
-
</td>
<td>
১০০০.০০
</td>
</tr>
<tr>
<td>
সৰ্বমুঠ খৰছ
</td>
<td>
 
</td>
<td>
 
</td>
<td>
৮২০০০.০০
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="4">
আয়
</td>
</tr>
<tr>
<td>
আয়ৰ শিতান
</td>
<td>
পৰিমাণ/সংখ্যা
</td>
<td>
বিক্ৰীৰ হাৰ
</td>
<td>
আয় (টকা)
</td>
</tr>
<tr>
<td>
মাছ
</td>
<td>
৪০০ কি: গ্ৰা:
</td>
<td>
৫০.০০/ কি: গ্ৰা:
</td>
<td>
২০০০০০.০০
</td>
</tr>
<tr>
<td>
সৰ্বমুঠ আয়
</td>
<td>
 
</td>
<td>
 
</td>
<td>
২০০০০০.০০
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
 উৎস: অসম কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়।

/agriculture/MasPalan/9b89829ae9bf9b69cd9f09bf9a4-9ae9c09a8-9aa9be9b29a8