<p style="text-align: justify; "> </p> <h3 style="text-align: justify; ">ব্যৱস্থা -</h3> <p style="text-align: justify; ">ভাৰতৰ উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুকেইখন ৰাজ্যকে সামৰি প্ৰায় ৪০ লাখ হেক্টৰ মাটিত ধান খেতি কৰা হয়। ধানেই হৈছে অসমৰ প্ৰধান খাদ্যশস্য । এইবিধ শস্যত যথেষ্ট পৰিমাণে কাৰ্বহাইড্ৰেট, প্ৰ’টিন ইত্যাদিৰ উপস্থিতিৰ ফলত ইয়াক মানুহৰ শৰীৰৰ বাবে যথেষ্ট উপযোগী খাদ্য হিচাপে গণ্য কৰা হয় । এইবিধ শস্যক বিভিন্ন ধৰণৰ কীট-পতংগৰ আক্ৰমণৰ পৰা ৰক্ষা কৰাটো যথেষ্ট প্ৰয়োজনীয় । পথাৰত ধান ৰোৱাৰ পিছৰে পৰাই কৃষকসকলে বিভিন্নধৰণৰ কীট-পতংগৰ আক্ৰমণৰ সন্মুখীন হ’ব লগা হয় । সেয়েহে কঠীয়া ৰোৱাৰ পিছৰে পৰাই খেতিডৰাৰ ভালকৈ যতন লোৱাটো যথেষ্ট দৰকাৰ ।</p> <p style="text-align: justify; ">ধান খেতিত পৰিলক্ষিত হোৱা মুখ্য কীট-পতংগসমূহৰ লগতে সিহঁতৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ ব্যৱস্থাপনাৰ এটি চমু আভাস উক্ত নিবন্ধটিত দাঙি ধৰা হৈছে । ধানখেতিৰ আক্ৰমণকাৰী কীট-পতংগসমূহৰ ভিতৰত-</p> <p style="text-align: justify; ">ক) মজা খোৱা পোক</p> <p style="text-align: justify; ">খ)চৰহা পোক</p> <p style="text-align: justify; ">গ) টুপলী কটা পোক</p> <p style="text-align: justify; ">ঘ) পাত মেৰিওৱা পোক</p> <p style="text-align: justify; ">ঙ)গান্ধী পোক আদি উল্লেখযোগ্য ।</p> <h3 style="text-align: justify; ">মজা খোৱা পোক -</h3> <p style="text-align: justify; ">এইবিধ পোক শালি ধানত বেছিকৈ হোৱা দেখা যায় । ধান ৰোৱাৰ এমাহমানৰ পিছৰে পৰাই এইবিধ পোকৰ আক্ৰমণ পৰিলক্ষিত হয় । মজা খোৱা পোক হালধীয়া ৰঙৰ পূৰ্ণাংগ পোক আৰু ইহঁতৰ পাখিত স্পষ্ট ক’লা ৰঙৰ দুটা দাগ থাকে । এই পোকৰ পলুৱে ধান গছডাল ভিতৰি খাই দিয়াৰ ফলত আক্ৰান্ত গছৰ কোঁহটো গুৰিতে শুকাই মৰি যোৱা পৰিলক্ষিত হয় । আকৌ, ধানৰ গেঁৰ ধৰাৰ সময়ত আক্ৰমণ কৰিলে আক্ৰান্ত গছত ধানৰ থোকটো ওলোৱা দেখা যায় যদিও গোটেই থোকটো পতান হয় ।</p> <h3 style="text-align: justify; ">চৰহা পোক -</h3> <p style="text-align: justify; ">এইবিধ পোকৰ পূৰ্ণাংগবোৰ ক’লা বৰণৰ আৰু শৰীৰত সৰু কাঁইট থাকে । পূৰ্ণাংগ আৰু পলু দুয়োবিধেই ধান গছত আক্ৰমণ কৰে । চৰহা পোকৰ আক্ৰমণ বেছি হ’লে গোটেই ধাননিডৰা বগা হৈ শুকান খেৰ বৰণীয়া হৈ পৰে ।</p> <h3 style="text-align: justify; ">টুপলী কটা পোক -</h3> <p style="text-align: justify; ">ইহঁতবোৰ পূৰ্ণাংগবোৰ উজ্জ্বল বগাবৰণীয়া হয় আৰু পাখিত ক’লা বা মুগা ৰঙৰ দাগ থকা দেখা যায় । ইহঁত ৰাতিৰ ভাগত সক্ৰিয় হয় । পলুবিলাকে ধানৰ পাতৰ অনিষ্ট সাধন কৰে । আক্ৰমণ কৰাৰ সময়ত পাতবোৰ কাঁচিৰে কটাৰ নিচিনা হয় । পাতৰ আগবোৰ কাটি তাৰে একোটা সৰু চুঙা সাজি তাৰ মাজত সোমাই থাকি ধান গছবোৰত বগাই সেউজীয়া অংশবোৰ বগা কৰি পেলায় ।</p> <p style="text-align: justify; ">পাত মেৰিওৱা পোক:</p> <p style="text-align: justify; ">টুপলী কটাৰ আক্ৰমণৰ নিচিনাকৈ পাত মেৰিওৱা পোকৰ আক্ৰমণৰ ফলতো ধানৰ পাতবোৰ বগা পৰা দেখা যায় । কিন্তু, পাতৰ আগটো কাটি দিয়া লক্ষণ ইহঁতৰ ক্ষেত্ৰত পৰিলক্ষিত নহয় । পূৰ্ণাংগ পোকবোৰ কমলা-হালধীয়া ৰঙৰ আৰু পাখিত ক’লা ৰঙৰ দাগ দেখা যায় ।</p> <h3 style="text-align: justify; ">গান্ধী পোক -</h3> <p style="text-align: justify; ">গান্ধী পোক হৈছে ধাননি পথাৰৰ এবিধ প্ৰধান শত্ৰু । ধানত ফুল ধৰাৰ পিছৰে পৰাই ইহঁতৰ আক্ৰমণ আৰম্ভ হয় । পূৰ্ণাংগ আৰু পোৱালি গান্ধীবোৰ ধান গছৰ পাত আৰু গা-গছৰ কোষৰ পৰা ৰস শুহি খায় । ইহঁতবোৰ দেখিবলৈ পাতল সেউজীয়া বৰণৰ আৰু গাৰ পৰা ওলোৱা উগ্ৰ গোন্ধৰ দ্বাৰাই ইয়াৰ উপস্থিতিৰ উমান পোৱা যায় ।</p> <p style="text-align: justify; ">উপৰিউক্ত অনিষ্টকাৰী কীট-পতংগসমূহৰ উপৰি অসমত কিছুদিনৰ পূৰ্বে শুঁৰপোকে অন্যতম অনিষ্টকাৰী পোক হিচাপে স্থান দখল কৰিছিল।</p> <p style="text-align: justify; ">এইবিধ পোকৰ পলুবোৰ দেখিবলৈ মুগা বা কজলা বৰণৰ হয় । দিন বাঢ়ি যোৱাৰ লগে লগেই ঠন ধৰি উঠা গছবোৰ ৰাতিৰ ভিতৰতে নষ্ট কৰি পেলায় আৰু খেতিডৰা নষ্ট কৰাৰ পিছত আন এডৰা খেতিত আক্ৰমণ কৰিবলৈ গুচি যায় । বতৰৰ তাৰতম্যতা ঘটাৰ ফলত এইবিধ পোকৰ আক্ৰমণ যথেষ্ট হয়।</p> <p style="text-align: justify; ">কীট-পতংগ নিয়ন্ত্ৰণৰ ব্যৱস্থাপ্ৰণালী কৃষি কাৰ্যৰ এটি অবিচ্ছেদ্য অংগ । ধান খেতিৰ অনিষ্টকাৰী পতংগসমূহ নিয়ন্ত্ৰণৰ ক্ষেত্ৰত যদি আমি কীটনাশক ঔষধ প্ৰয়োগ কৰাৰ সলনি জৈৱিক নিয়ন্ত্ৰণৰ ব্যৱস্থাসমূহ অৱলম্বন কৰে । তেতিয়া হ’লে প্ৰদূষিত এটি পৰিৱেশৰ পৰা নিজকে ৰক্ষা কৰিব পাৰিম । ইয়াৰ উপৰি সমন্বিত কীট নিয়ন্ত্ৰণৰ ব্যৱস্থাৰ ভিতৰত থকা আন উপায়সমূহৰ দ্বাৰাও কীট-পতংগ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পৰা যায়।</p> <p style="text-align: justify; ">নিম্নলিখিত ব্যৱস্থাসমূহ অৱলম্বন কৰি ধানখেতিৰ অনিষ্টকাৰী কীট-পতংগসমূহ বহু পৰিমাণে হ্ৰাস কৰিব পাৰি-</p> <p style="text-align: justify; ">১) খেতিডৰা ভালদৰে চহাই ওচৰে-পাঁজৰে থকা বনবোৰ চিকুণাই লোৱাৰ ব্যৱস্থা কৰিলে যথেষ্ট পৰিমাণে চৰহা, টুপলী কটা, শুঁৰপোক ইত্যাদিৰ সংখ্যা হ্ৰাস পোৱা দেখা যায় ।</p> <p style="text-align: justify; ">২) ধান দাই অনাৰ লগে লগেই নৰাবোৰ গুৰিতে কাটি মাটিডৰা হাল বাই ল’ব লাগে । এনে কৰিলে পিছৰ বছৰৰ খেতিত মজা খোৱা পোকৰ পৰিমাণ লঘু হোৱা দেখা যায়।</p> <p style="text-align: justify; ">৩) পথাৰত শুঁৰ পোক, টুপলীকটা, পাত মেৰিওৱা আদিৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ কাৰণে মাজভাগত জেং বা গছৰ ডাল পুতি দিব লাগে । যাতে তাত চৰাই পৰি পোকবোৰ ধৰি খাব পাৰে ।</p> <p style="text-align: justify; ">৪) মজা খোৱা পোক, গান্ধী পোক ইত্যাদিৰ ক্ষেত্ৰত কণীবিলাক সংগ্ৰহ কৰি ধ্বংস কৰি দিব লাগে ।</p> <p style="text-align: justify; ">৫) গধূলি পথাৰৰ মাজত শুকান ঘাঁহ-বন গোটাই জুই লগাই দি গান্ধী পোকৰ উপদ্ৰৱ কমাব পৰা যায়।</p> <p style="text-align: justify; ">৬) জৈৱিক নিয়ন্ত্ৰণৰ অধীনত ট্ৰাইক’গ্ৰামা নামৰ এবিধ পৰজীৱি প্ৰয়োগ কৰি মজা খোৱা পোক, পাত মেৰিওৱা পোক ইত্যাদিৰ পৰা ধাননিডৰাক ৰক্ষা কৰিব পাৰি । ‘ট্ৰাইক’গ্ৰামা জাপ’নিকাম’ আৰু ‘ট্ৰাইক’গ্ৰামা কাইল’নিচ’ প্ৰতি হেক্টৰত মাটিত ৩০/৩৫ দিনৰ পিছত প্ৰতি সপ্তাহৰ মূৰত ৬/৮ বাৰকৈ ক্ৰমে মজা খোৱা আৰু ধানৰ পাত মেৰিওৱা পোকৰ বিপৰীতে প্ৰয়োগ কৰা হয় ।</p> <p style="text-align: justify; ">৭) ৰাসায়নিক সাৰৰ ভিতৰত ক্লৰ’পাইৰিফছ ২০ ই চি বা কুইনলফচ ২৫ ই চি ১ চামুচ ৫ লিটাৰ পানীত মিহলাই ছটিয়ালে বিভিন্ন অপকাৰী কীট-পতংগৰ পৰা হাত সাৰিব পৰা যায় ।</p> <p style="text-align: justify; "><b><i>লেখিকা: ডেইজী শৰ্মা</i></b></p> <p style="text-align: justify; "><b><i>উৎস: দৈনিক জনমভূমি</i></b></p> <p style="text-align: justify; "> </p>