<p style="text-align: justify; "><img class="image-inline" src="https://static.vikaspedia.in/media_vikaspedia/as/images/agriculture/SashyaUtpadan/KitPatangaAruRog/photo2.PNG" /></p> <h3 style="text-align: justify; ">ফুলকবি, বন্ধা কবি, ব্ৰকলি, ওলকবি, মূলা -</h3> <p style="text-align: justify; ">১)ভালকৈ পচা গোৱৰ(বিঘাই প্ৰতি ২.৫-৩.০ কুইন্টল) বা কেঁচুসাৰ(বিঘাই প্ৰতি ১.৫ কুইন্টল)ৰ লগত জৈৱিক ভেঁকুৰনাশক ট্ৰাইক’ডাৰমা ভিৰিডি বা চিউড’ম’নাচ ফ্লুৰ’ন্স(বিঘাই প্ৰতি ৬৭০ গ্ৰাম) মিহলাব লাগে।</p> <p style="text-align: justify; ">উক্ত মিশ্ৰিত দ্ৰব্যখিনি পথাৰ প্ৰস্তুতি সময়ত(কেঁচুসাৰ- ১ সপ্তাহৰ আৰু গোৱৰ- ২/৩ সপ্তাহৰ আগেয়ে) মাটিত প্ৰয়োগ কৰিব লাগে।</p> <p style="text-align: justify; ">২)মাটিডৰা অপতৃণৰ পৰা মুক্ত হ’ব লাগে। সেয়ে পুলি ৰোপণৰ আগে আগে পথাৰডৰাত গজি উঠা বন-বাতবোৰ হাতেৰে উভালি দিব লাগে। ক’লা পলিথিন ব্যৱহাৰ কৰিও বন-বাত নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰি।</p> <p style="text-align: justify; ">৩)শস্যকৃমি আৰু ফল বিন্ধা কৰা পোকৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ বিঘাই প্ৰতি ৩৩ কিলোগ্ৰাম নিমৰ খহিহৈ মাটিত প্ৰয়োগ কৰিব লাগে।</p> <p style="text-align: justify; ">৪)বন্ধাকবিৰ ‘ডাইমণ্ড ব্লেক মথ’ পোকৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ প্ৰতি ২৫ টা শাৰীৰ মাজে মাজে ২ শাৰী মোটা সৰিয়হৰ(লাই) বীজ সিঁচিব লাগে যাতে পোকবিধ আকৰ্ষিত হয়। প্ৰথম শাৰী সৰিয়হ বীজ পুলি ৰোপণৰ ১২ দিনৰ আগতে আৰু দ্বিতীয় শাৰী পুলি ৰোৱাৰ ২৫ দিনৰ পিছত সিঁচিব লাগে।</p> <p style="text-align: justify; ">৫)শাৰীবোৰৰ মাজত বিলাহী, নহৰু, ধনীয়া আৰু গাজৰ আদিৰ খেতি কৰিব লাগে।</p> <p style="text-align: justify; ">৬)মাটিত ৰাসায়নিক সাৰ প্ৰয়োগ কৰিলে আগতীয়াকৈ মাটি পৰীক্ষা কৰিব লাগে। মাটি পৰীক্ষা নকৰাকৈ সাৰ প্ৰয়োগ কৰিব লাগে।</p> <p style="text-align: justify; ">ফুলকবি:</p> <p style="text-align: justify; ">*পচন সাৰ- ১৫-২০ কুইন্টল,</p> <p style="text-align: justify; ">*ইউৰিয়া- ২৪ কিঃগ্ৰাঃ,</p> <p style="text-align: justify; ">*একক চুপাৰ ফচফেত- ৪৮ কিঃগ্ৰাঃ,</p> <p style="text-align: justify; ">*মিউৰেট অব পটাছ- ১২ কিঃগ্ৰাঃ আৰু</p> <p style="text-align: justify; ">*বৰাক্স- ১ কিঃগ্ৰাঃ প্ৰয়োগ কৰিব লাগে।</p> <p style="text-align: justify; ">ইউৰীয়াৰ আধা, সমুদায় একক চুপাৰ ফচফেট আৰু মিউৰেট অব পটাছ পুলি ৰোৱাৰ আগেয়ে শেষৰ চাহ হালবোৱাৰ সময়ত মাটিত প্ৰয়োগ কৰিব লাগে।</p> <p style="text-align: justify; ">ইউৰীয়া সাৰৰ বাকী আধা পুলি ৰোৱাৰ ৩০ দিনৰ পিছত মাটি চপোৱাৰ সময়ত প্ৰয়োগ কৰিব লাগে। পুলি ঠন ধৰি উঠাৰ পিছত ১৫-২০ দিনৰ মূৰে মূৰে অণুসাৰ(পেকেটৰ অনুমোদিত হাৰত) পাতত স্প্ৰে কৰিব লাগে।</p> <p style="text-align: justify; ">ব্ৰকলি:</p> <p style="text-align: justify; ">*পচন সাৰ- ২০-২৫ কুইন্টল,</p> <p style="text-align: justify; ">*ইউৰীয়া- ৩০-৬০ কিঃগ্ৰাঃ,</p> <p style="text-align: justify; ">*একক চুপাৰ ফচফেট- ৪৮-৬৪ কিঃগ্ৰাঃ,</p> <p style="text-align: justify; ">*মিউৰেট অব পটাছ- ৮-১২ কিঃগ্ৰাঃ আৰু</p> <p style="text-align: justify; ">*বৰাক্স- ১ কিঃগ্ৰাঃ প্ৰয়োগ কৰিব লাগে।</p> <p style="text-align: justify; ">ইউৰীয়াৰ আধা, সমুদায় একক চুপাৰ ফচফেট আৰু মিউৰেট অব পটাছ পুলি ৰোৱাৰ আগেয়ে শেষৰ চাহ হালবোৱাৰ সময়ত মাটিত প্ৰয়োগ কৰিব লাগে।</p> <p style="text-align: justify; ">ইউৰীয়া সাৰৰ বাকী আধা পুলি ৰোৱাৰ ৩০ দিনৰ পিছত মাটি চপোৱাৰ সময়ত প্ৰয়োগ কৰিব লাগে। পুলি ঠন ধৰি উঠাৰ পিছত ১৫-২০ দিনৰ মূৰে মূৰে অণুসাৰ(পেকেটৰ অনুমোদিত হাৰত) পাতত স্প্ৰে কৰিব লাগে।</p> <p style="text-align: justify; ">বন্ধাকবি:</p> <p style="text-align: justify; ">*পচন সাৰ- ১৫-২০ কুইন্টল,</p> <p style="text-align: justify; ">*ইউৰীয়া- ৩৬ কিঃগ্ৰাঃ,</p> <p style="text-align: justify; ">*একক চুপাৰ ফচফেট- ৪৮ কিঃগ্ৰাঃ,</p> <p style="text-align: justify; ">*মিউৰেট অব পটাছ- ১২ কিঃগ্ৰাঃ আৰু</p> <p style="text-align: justify; ">*বৰাক্স- ১ কিঃগ্ৰাঃ প্ৰয়োগ কৰিব লাগে।</p> <p style="text-align: justify; ">ইউৰীয়াৰ আধা, সমুদায় একক চুপাৰ ফচফেট আৰু মিউৰেট অব পটাছ পুলি ৰোৱাৰ আগেয়ে শেষৰ চাহ হালবোৱাৰ সময়ত মাটিত প্ৰয়োগ কৰিব লাগে।</p> <p style="text-align: justify; ">ইউৰীয়া সাৰৰ বাকী আধা পুলি ৰোৱাৰ ৩০ দিনৰ পিছত মাটি চপোৱাৰ সময়ত প্ৰয়োগ কৰিব লাগে। পুলি ঠন ধৰি উঠাৰ পিছত ১৫-২০ দিনৰ মূৰে মূৰে অণুসাৰ(পেকেটৰ অনুমোদিত হাৰত) পাতত স্প্ৰে কৰিব লাগে।</p> <p style="text-align: justify; ">ওলকবি:</p> <p style="text-align: justify; ">*পচন সাৰ- ১৫-২০ কুইন্টল,</p> <p style="text-align: justify; ">*ইউৰীয়া- ২৪ কিঃগ্ৰাঃ,</p> <p style="text-align: justify; ">*একক চুপাৰ ফচফেট- ৪৮ কিঃগ্ৰাঃ,</p> <p style="text-align: justify; ">*মিউৰেট অব পটাছ- ১২ কিঃগ্ৰাঃ আৰু</p> <p style="text-align: justify; ">*বৰাক্স- ১ কিঃগ্ৰাঃ প্ৰয়োগ কৰিব লাগে।</p> <p style="text-align: justify; ">ইউৰীয়াৰ আধা, সমুদায় একক চুপাৰ ফচফেট আৰু মিউৰেট অব পটাছ পুলি ৰোৱাৰ আগেয়ে শেষৰ চাহ হালবোৱাৰ সময়ত মাটিত প্ৰয়োগ কৰিব লাগে।</p> <p style="text-align: justify; ">ইউৰীয়া সাৰৰ বাকী আধা পুলি ৰোৱাৰ ৩০ দিনৰ পিছত মাটি চপোৱাৰ সময়ত প্ৰয়োগ কৰিব লাগে। পুলি ঠন ধৰি উঠাৰ পিছত ১৫-২০ দিনৰ মূৰে মূৰে অণুসাৰ(পেকেটৰ অনুমোদিত হাৰত) পাতত স্প্ৰে কৰিব লাগে।</p> <p style="text-align: justify; "><img class="image-inline" src="https://static.vikaspedia.in/media_vikaspedia/as/images/agriculture/SashyaUtpadan/KitPatangaAruRog/photo.PNG" /></p> <h3 style="text-align: justify; ">বীজতলী বা ৰোপণৰ সময়ত অনিষ্টকাৰী কীট আৰু ৰোগ-ব্যাধি নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে কি ব্যৱস্থা ল’ব?</h3> <p style="text-align: justify; ">পাত ক’লা পৰি পচি যোৱা(Black rot):</p> <p style="text-align: justify; ">প্ৰথমে পাতত তিনিকোণীয়া শুকাই যোৱা নাইবা হালধীয়া বৰণৰ দাগ পৰিলক্ষিত হয়। পিছত সেই অংশটো মধ্যসিৰাৰ ফালে আগবাঢ়ি যায় আৰু ইংৰাজী V আখৰৰ নিচিনা হৈ ক’লা পৰি যায়।</p> <p style="text-align: justify; ">এই বেক্টেৰীয়াজনিত ৰোগ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে:</p> <p style="text-align: justify; ">*খেতিডৰা পৰিষ্কাৰ-পৰিছন্ন কৰি ৰাখিব লাগিব।</p> <p style="text-align: justify; ">*পচা বা বেমাৰী পাত, গছ আদি গোটাই আঁতৰত পুতি থ’ব লাগে।</p> <p style="text-align: justify; ">*একেডৰা মাটিতে সৰিয়হজাতীয় শস্য যেনে- বন্ধাকবি, ওলকবি, লাই, সৰিয়হ আদিৰ খেতি প্ৰতিবছৰে কৰিব নেলাগে। অন্ততঃ ২-৩ বছৰৰ বাবে মাটিডৰাত অন্য খেতি কৰিব লাগে।</p> <p style="text-align: justify; ">*প্ৰতিষেধক হিচাপে ষ্ট্ৰেপ্ট’চাইক্লিন বেক্টেৰীয়ানাশক(১ গ্ৰাম ১০ লিটাৰ পানীত) পুলি ৰোপণৰ ১৫ দিনমানৰ পিছত স্প্ৰে কৰিব লাগে।</p> <p style="text-align: justify; ">পুলি গুৰি পচা(Damping off):</p> <p style="text-align: justify; ">এই ৰোগবিধ দুই ধৰণৰ হ’ব পাৰে:</p> <p style="text-align: justify; ">*বীজ গজালি মেলাৰ আগতে হোৱা আৰু বীজ গজালি মেলাৰ পিছত হোৱা।</p> <p style="text-align: justify; ">*বীজ গজালি মেলাৰ আগতে গজালিটো মাটিৰ পৰা ওলাই অহাৰ আগতেই মৰহি যায়।</p> <p style="text-align: justify; ">*বীজ গজালি মেলাৰ পিছত হ’লে পুলিবোৰৰ মাটিত লাগি থকা অংশত ভেঁকুৰে আক্ৰমণ কৰে আৰু গেলি-পচি নষ্ট হৈ যায়।</p> <p style="text-align: justify; ">*পুলিটো লাহে লাহে লেৰেলিবলৈ আৰম্ভ কৰে।</p> <p style="text-align: justify; ">নিয়ন্ত্ৰণ:</p> <p style="text-align: justify; ">*উৎকৃষ্ট মানদণ্ডৰ বীজহে ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে।</p> <p style="text-align: justify; ">*অতিমাত্ৰা পানী দিব নেলাগে আৰু পানী বন্ধ হৈ থকা মাটিত এই খেতিবোৰ কৰিব নেলাগে।</p> <p style="text-align: justify; ">*বীজখিনি Captan 75% WP ৰে শোধন কৰিব লাগে(প্ৰতি কিলোগ্ৰাম বীজত ২০-৩০ গ্ৰাম)।</p> <p style="text-align: justify; ">*বীজতলীডৰাৰ মাটিখিনিত Captan 75% WP (প্ৰতি লিটাৰ পানীত ২.৫ গ্ৰাম) প্ৰয়োগ কৰিব লাগে আৰু পুলি ৰোপণ কৰাৰ আগেয়ে ৰোপণ কৰা স্থানখিনিতো(প্ৰতি বিঘাৰ বাবে ৩৩০ গ্ৰাম Captan 75% WP ১৩০ লিটাৰ পানীত মিহলাই) প্ৰয়োগ কৰিব লাগে।</p> <p style="text-align: justify; ">শিপাত টেমুনা বন্ধা(Club root of crucifers):</p> <p style="text-align: justify; ">এই ৰোগৰ লক্ষণসমূহ হ’ল:</p> <p style="text-align: justify; ">*পুলিটো হালধীয়া হৈ মুজুৰা পৰি যোৱা।</p> <p style="text-align: justify; ">*দিনত পুলিটো লেৰেলি যায়।</p> <p style="text-align: justify; ">নিয়ন্ত্ৰণ:</p> <p style="text-align: justify; ">*নিৰোগী পুলিহে ৰোপণ কৰিব লাগে।</p> <p style="text-align: justify; ">*মাটিৰ অম্লতা।</p> <p style="text-align: justify; ">পাতত চক্ৰাকাৰ দাগ পৰা(Alternaria leaf spot):</p> <p style="text-align: justify; ">এই ৰোগৰ লক্ষণসমূহ হ’ল:</p> <p style="text-align: justify; ">*পাতত চক্ৰাকাৰ ডাঠ ৰঙৰ দাগ পৰে আৰু পিছত এইবোৰ বাঢ়ি গৈ গোটেই পাতখিলাত বিয়পি যায়।</p> <p style="text-align: justify; ">*দাগবোৰত বৃত্তাকাৰ ৰিং দেখা যায়।</p> <p style="text-align: justify; ">নিয়ন্ত্ৰণ:</p> <p style="text-align: justify; ">*কবি, মূলা, লাই, সৰিয়হজাতীয় খেতি কৰাৰ পিছত অন্ততঃ তিনিবছৰৰ বাবে মাটিডৰাত অন্য খেতি কৰিব লাগে।</p> <p style="text-align: justify; ">*শস্যৰ শাৰী আৰু দুজোপাৰ মাজত যথেষ্ট দূৰত্ব থাকিব লাগে।</p> <p style="text-align: justify; ">*ৰাসায়নিক নিয়ন্ত্ৰনৰ বাবে মেনক’জেব(প্ৰতি বিঘাত ১০০ লিটাৰ পানীত ২০০-২৫০ গ্ৰাম) স্প্ৰে কৰিব লাগে।</p> <p style="text-align: justify; ">পাতত ত্ৰিভুজাকৃতিৰ দাগ পৰা(Downy mildew):</p> <p style="text-align: justify; ">এই ৰোগৰ লক্ষণসমূহ হ’ল:</p> <p style="text-align: justify; ">*পাতৰ তলপিঠিত মুগা ৰঙৰ দাগ পৰে আৰু পিছত এইবোৰ লগ-লাগি পাতখিলা শুকাই যায়।</p> <p style="text-align: justify; ">*কবি, মূলা, লাই, সৰিয়হজাতীয় খেতি কৰাৰ পিছত অন্ততঃ তিনিবছৰৰ বাবে মাটিডৰাত অন্য খেতি কৰিব লাগে।</p> <p style="text-align: justify; ">*আক্ৰমণিত শস্যৰ অংশবোৰ গোটাই আঁতৰত পুতি নাইবা পুৰি পেলাব লাগে।</p> <p style="text-align: justify; ">*শস্যৰ শাৰী আৰু দুজোপাৰ মাজত যথেষ্ট দূৰত্ব থাকিব লাগে।</p> <p style="text-align: justify; ">*ইয়াক নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে মেনক’জেব- 75 WP(২.৫ গ্ৰাম প্ৰতি লিটাৰ পানীত) নাইবা কাৰ্বানডাজিম ০.০৫%(১ গ্ৰাম প্ৰতি লিটাৰ পানীত) স্প্ৰে কৰিব লাগে।</p> <p style="text-align: justify; ">পাতত বগা পাউদাৰৰ নিচিনা দাগ পৰা(Powder mildew):</p> <p style="text-align: justify; ">এই ৰোগৰ লক্ষণসমূহ হ’ল-</p> <p style="text-align: justify; ">*পাতৰ ওপৰ পিঠি, ঠাল-ঠেঙুলি, ফুল আদিত বগা পাউদাৰৰ নিচিনা দাগ পৰা আৰু পিছলৈ সেইবোৰ গোটেই অংশতে বিয়পি পৰি পচি যায়।</p> <p style="text-align: justify; ">নিয়ন্ত্ৰণ:</p> <p style="text-align: justify; ">*আক্ৰমিত শস্যৰ অংশবোৰ গোটাই আঁতৰত পুতি নাইবা পুৰি পেলাব লাগে।</p> <p style="text-align: justify; ">*শস্যৰ শাৰী আৰু দুজোপাৰ মাজত যথেষ্ট দূৰত্ব থাকিব লাগে।</p> <p style="text-align: justify; ">কীট নিয়ন্ত্ৰণ:</p> <p style="text-align: justify; ">ডায়মণ্ড বেক মথ(Diamondback moth):</p> <p style="text-align: justify; ">এই কীটৰ আক্ৰমণিত লক্ষণসমূহ:</p> <p style="text-align: justify; ">*পাতৰ তলপিঠিত থকা এই পোকবিধৰ পলুৱে পাত খাবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু পাতবোৰত বহুতো ফুটাৰ সৃষ্টি কৰি জাল সদৃশ কৰি পেলায়।</p> <p style="text-align: justify; ">নিয়ন্ত্ৰণ:</p> <p style="text-align: justify; ">*আক্ৰমণিত শস্যৰ অংশবোৰ গোটাই আঁতৰত পুতি পুৰি পেলাব লাগে।</p> <p style="text-align: justify; ">*ফান্দ-শস্য(Trap Crop) ২৫ টা বন্ধাকবি শাৰীৰ মাজত ২ শাৰী সৰিয়হ সিঁচিব লাগে যাতে চপাবোৰ আহি তাত পৰিব পাৰে। প্ৰথমে শাৰী বন্ধাকবিৰ পুলি ৰোপণৰ ১২ দিনৰ আগেয়ে আৰু দ্বিতীয় শাৰী ২৫ দিনৰ পিছত সিঁচিব লাগে।</p> <p style="text-align: justify; ">*বন্ধাকবিৰ শাৰীৰ মাজত বিলাহী, নহৰু, গাজৰ নাইবা ধনীয়াৰ খেতি কৰিব লাগে।</p> <p style="text-align: justify; ">*ফেৰ’ম’ণ ফান্দ(বিঘাই প্ৰতি ১-২ খন) ব্যৱহাৰ কৰি পোকৰ আক্ৰমণ পৰ্যবেক্ষন কৰিব লাগে।</p> <p style="text-align: justify; ">*ৰাসায়নিক নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে ফুলবেনদিয়ামাইদ ২০% WG(বিঘাই প্ৰতি ৫ গ্ৰাম ৫০ লিটাৰ পানীত মিহলাই) বা লিফেনুৰণ ৫.৪% EC(১ বিঘাৰ বাবে ৮০ গ্ৰাম ৬৫ লিটাৰ পানীত মিহলাই) স্প্ৰে কৰিব লাগে।</p> <p style="text-align: justify; ">বন্ধাকবি ফুটা কৰা পোক(Cabbage head borer):</p> <p style="text-align: justify; ">এই কীটৰ আক্ৰমণিত লক্ষণসমূহ হ’ল:</p> <p style="text-align: justify; ">*পোকবিধে বন্ধাকবি পাতবোৰ সামৰি ভিতৰত সোমাই মূল শাহৰ ভিতৰলৈ সোমাই যায় আৰু কবিতো খোৱাৰ অনুপযোগী কৰি তোলে।</p> <p style="text-align: justify; ">নিয়ন্ত্ৰণ:</p> <p style="text-align: justify; ">*আক্ৰমণৰ প্ৰথমাৱস্থাতে পলুবোৰ হাতেৰে সংগ্ৰহ কৰি ধ্বংস কৰি পেলাব লাগে।</p> <p style="text-align: justify; ">*মালাথিয়ন ৫০ ইচি কীটনাশক(প্ৰতি বিঘাৰ বাবে ২০০ মিঃলিঃ ৬৫-১৩০ লিটাৰ পানীত মিহলাই) স্প্ৰে কৰিব লাগে।</p> <p style="text-align: justify; ">বন্ধাকবি মোৱা পোক(Cabbage aphid):</p> <p style="text-align: justify; ">এই কীটৰ আক্ৰমণিত লক্ষণসমূহ হ’ল:</p> <p style="text-align: justify; ">*পাতৰ তলপিঠিত আক্ৰমণ কৰি পাতৰ ৰস শোহে আৰু পাতখিলা অকামিলা কৰি তোলে।</p> <p style="text-align: justify; ">নিয়ন্ত্ৰণ:</p> <p style="text-align: justify; ">*হালধীয়া আঠাযুক্ত ফান্দ(প্ৰতি বিঘাত ৪ খন) ওলোমাই মোৱাপোক পৰ্যবেক্ষণ কৰিব লাগে।</p> <p style="text-align: justify; ">*ৰাসায়নিক নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে ডাইমেথ’ৱেট ৩০% EC(বিঘাই প্ৰতি ৮৮ মিলিলিটাৰ ৬৫-১৩০ লিটাৰ পানীত মিহলাই) স্প্ৰে কৰিব লাগে।</p> <p style="text-align: justify; "><b><i>উৎস: সেউজ চিন্তা</i></b></p>