<h3 style="text-align: justify; ">কাৰকসমূহ -</h3> <p style="text-align: justify; ">কোনবোৰ কাৰকে মাকৰ পৰা শিশুটিলৈ এইচ আই ভি সংক্ৰমণ কৰায়, তলত আলোচনা কৰা হ’ল-</p> <p style="text-align: justify; ">১) মাতৃৰ শৰীৰত থকা এইচ আই ভি বীজাণুৰ পৰিমাণ একে সময়তে মাতৃগৰাকীৰ গাত দেখা দিয়া আন যৌন সংক্ৰামক ৰোগ, অসুৰক্ষিত যৌনাভ্যাস, মাকৰ বেমাৰ প্ৰতিৰোধী ক্ষমতা, পৰিপুষ্টি, ধূমপান তথা মদ খোৱাৰ অভ্যাস । নিচাযুক্ত ঔষধ ব্যৱহাৰকাৰী মাতৃৰ যৌনাংগত থকা ভাইৰাছৰ পৰিমাণ আদিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে । যিমানে মাতৃগৰাকীৰ শৰীৰত ভাইৰাছৰ পৰিমাণ বেছিকৈ থাকে, সিমানে শিশুটিলৈ এই ভাইৰাছ বিয়পাৰ সম্ভাৱনা বৃদ্ধি পায় ।</p> <p style="text-align: justify; ">২) প্ৰসৱৰ ধৰণ – স্বাভাৱিক প্ৰসৱ বা অস্ত্ৰোপচাৰ বা ছিজাৰিয়ান অস্ত্ৰোপচাৰ, সকলোতে শিশুটি আক্ৰান্ত হোৱাৰ সম্ভাৱনা থাকে ।</p> <p style="text-align: justify; ">৩) শিশুটিৰ বংশগত গাঁথনি, জন্মৰ সময়, শিশুটিৰ ৰোগ প্ৰতিৰোধী ক্ষমতা, মাকৰ দুগ্ধপান আদিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে শিশুটিৰ সংক্ৰমণৰ প্ৰৱণতা । এইডছ আক্ৰান্ত মাতৃয়ে দুগ্ধ পান কৰালে শিশুটি এইডছৰ দ্বাৰা আক্ৰান্ত হ’ব পাৰে ।</p> <p style="text-align: justify; ">৪) মাকৰ পৰা শিশুটিলৈ গৰ্ভাৱস্থাৰ বিভিন্ন সময়ত হোৱা সংক্ৰমণৰ পৰিসংখ্যা এনেধৰণৰ-গৰ্ভাৱস্থাৰ ৩৬ সপ্তাহৰ আগলৈ ২০ শতাংশ, প্ৰসৱৰ সময়ত ৫০ শতাংশ আৰু দুগ্ধপানৰ দ্বাৰা ৩০ শতাংশ ।</p> <h3 style="text-align: justify; ">ৰোগৰ লক্ষণসমূহ -</h3> <p style="text-align: justify; ">এইচ আই ভিৰ দ্বাৰা আক্ৰান্ত মহিলা এগৰাকীৰ ৰোগ প্ৰতিৰোধী ব্যৱস্থাটো প্ৰায় অকামিলা হৈ পৰে । ইয়াৰ ফলত সাধাৰণ অৱস্থাত সুপ্তপ্ৰায় হৈ থকা বেমাৰৰ বীজাণুবোৰ সক্ৰিয় হৈ পৰে আৰু মানুহগৰাকীক আক্ৰমণ কৰে । ইয়াৰ ফলত মানুহগৰাকীক বিভিন্ন ৰোগে হেঁচি ধৰি কোঙা কৰি পেলায় । প্ৰথমাৱস্থাত জ্বৰ, গাৰ বিষ, মূৰৰ বিষ, ডিঙিৰ বিষ আদি সৰু-সুৰা লক্ষণবোৰে দেখা দিয়ে । লাহে লাহে শৰীৰত থকা গ্ৰন্থিসমূহ বাঢ়িবলৈ ধৰে । গাঁত ৰঙা ৰঙা গুটি ওলায় । প্ৰথমাৱস্থাত ভাইৰাছৰ দ্বাৰা সংক্ৰমিত মহিলাগৰাকীৰ কোনো লক্ষণে দেখা নিদিব পাৰে । লাহে লাহে সকলো লক্ষণে দেখা দিয়ে । যক্ষ্মা, কৰ্কট ৰোগ, যেনে জৰায়ুৰ কৰ্কট ৰোগ, কেপ’ছিছ ছাৰক’মা, লিমফ’মা আদি ৰোগৰ আৱিৰ্ভাৱ ঘটে । ওজন কমে । গোটেই গাৰ গ্ৰন্থিবোৰ বাঢ়ি যায়, পনীয়া শৌচ হয় । দীঘলীয়া সময়জুৰি হোৱা পনীয়া শৌচ আদি কেতবোৰ লক্ষণ ।</p> <p style="text-align: justify; ">চিকিৎসা-</p> <p style="text-align: justify; ">গৰ্ভৱতী মহিলাৰ চিকিৎসাৰ মূল লক্ষ্য হ’ল- এইচ আই ভি সংক্ৰমণ প্ৰতিৰোধ কৰা । অপ্ৰয়োজনীয় গৰ্ভাৱস্থা ৰোধ কৰা, মাকৰ পৰা শিশুটিলৈ হোৱা সংক্ৰমণ ৰোধ কৰা আৰু এইচ আই ভি সংক্ৰমিত মহিলাগৰাকীৰ লগতে শিশু আৰু পৰিয়ালৰ আন লোকসকলৰ যত্ন তথা চিকিৎসা কৰা ।</p> <h3 style="text-align: justify; ">গৰ্ভাৱস্থাৰ সময়ত লোৱা যতন -</h3> <p style="text-align: justify; ">১) এইচ আই ভি সংক্ৰমিত গৰ্ভৱতী মহিলা এগৰাকীৰ চিকিৎসা স্ত্ৰী ৰোগ বিশেষজ্ঞ তথা ভেষজ বিশেষজ্ঞ, মানসিক ৰোগ বিশেষজ্ঞ আৰু পৰামৰ্শদাতা মিলি কৰা হয়।</p> <p style="text-align: justify; ">২) সাধাৰণ স্বাস্থ্য পৰীক্ষা কৰি কিবা ইনফেকচন থাকিলে চিকিৎসা কৰি সুস্থ কৰি তোলা হয় । পুষ্টিহীনতাত ভোগা মহিলাৰ স্বাস্থ্য পুষ্টিকৰ খাদ্যৰে সুস্থ কৰি তোলা হয় ।</p> <p style="text-align: justify; ">৩) মহিলাগৰাকীক গৰ্ভপাতৰ বিষয়ে বুজোৱা হয় , সন্মত হ’লে সকলো সাৱধানতা অৱলম্বন কৰি গৰ্ভপাত কৰোৱা হয় ।</p> <p style="text-align: justify; ">৪) গৰ্ভাৱস্থা ৰাখিব বিচাৰিলে, মহিলাগৰাকীৰ তেজৰ সকলো পৰীক্ষা তথা আল্ট্ৰাছাউণ্ড কৰি গৰ্ভস্থ শিশুটিৰ সুস্থতা নিৰুপণ কৰা হয় ।</p> <p style="text-align: justify; ">৫) এইচ আই ভিৰ ঔষধ সাধাৰণতে তিনি প্ৰকাৰৰ । উদাহৰণস্বৰুপে যিড’ভিউডিন, নেভিৰেপিন, টেন’ফ’ভিৰ, লোম ভিউডিন, ইফা ভিৰেঞ্জ আদি । ইয়াৰে তিনিবিধ ঔষধ গৰ্ভাৱস্থাৰ সময়ত আৰম্ভ কৰা হয় ।</p> <h3 style="text-align: justify; ">পৰীক্ষা -</h3> <p style="text-align: justify; ">প্ৰতিগৰাকী গৰ্ভৱতী মহিলাৰ এইচ আই ভি পৰীক্ষা কৰোৱাটো দৰকাৰ । এই পৰীক্ষা কৰোৱাৰ আগেয়ে মহিলাগৰাকীক ইয়াৰ পৰা হ’ব পৰা বিপদসমূহৰ বিষয়ে ভালকৈ বুজোৱা হয় ।</p> <p style="text-align: justify; ">১) ‘এলাইজা’ পৰীক্ষাৰ সহায়ত তেজত থকা এইচ আই ভিৰ এণ্টিবডিৰ উপস্থিতি ধৰা পেলোৱা হয় । ইয়াত এণ্টিব’ডি থকাটো ধৰা পৰিলে ‘ৱেষ্টাৰ্ন ব্ল’ট’ পৰীক্ষা কৰি তাক নিশ্চিত কৰা হয় । ‘পি চি আৰ’ আন এবিধ এইচ আই ভি নিশ্চিতকৰণ পৰীক্ষা ।</p> <p style="text-align: justify; ">২) এইচ আই ভি থকাটো নিশ্চিত হ’লে আন কেতবোৰ পৰীক্ষা কৰা হয় । যেনে- ভি ডি আৰ এল, টক্স’প্লাজমা, হেপাটাইটিছ বি, চি, টৰ্চ আদি ।</p> <p style="text-align: justify; ">৩) স্বামীৰো এইচ আই ভি পৰীক্ষা কৰোৱাটো দৰকাৰী।</p> <p style="text-align: justify; ">৪) যক্ষ্মা ৰোগৰ উপস্থিতি ধৰা পেলাবৰ বাবে বুকুৰ এক্স-ৰে, টিউবাৰকুলিন টেষ্ট কৰোৱাব লাগে ।</p> <p style="text-align: justify; ">৫) তেজত থকা ‘চি ডি ফ’ৰ’ কোষৰ মাত্ৰা চাবলৈ কৰা পৰীক্ষা ।</p> <h3 style="text-align: justify; ">প্ৰসৱৰ সময়ত ল’ব লগা যতন -</h3> <p style="text-align: justify; ">১) এইচ আই ভিত আক্ৰান্ত মহিলাৰ চিকিৎসালয়ত প্ৰসৱ কৰোৱাটো দৰকাৰী । এইচ আই ভিৰ ঔষধ আগৰ দৰেই চলি থাকে । অস্ত্ৰোপচাৰ পৰাপক্ষত এৰাই চলিব লাগে । যিমানে কম অস্ত্ৰোপচাৰ, সিমানেই কম হয় সংক্ৰমণৰ সম্ভাৱনা । আনলৈ সংক্ৰমণ নহ’বলৈ লিখিত ব্যৱস্থাসমূহ মানি চলিব লাগে ।</p> <p style="text-align: justify; ">২) সাধাৰণ প্ৰসৱৰ সময়তো এই নিয়মসমূহ মানি চলা হয় । প্ৰসৱৰ পিচতো মহিলাগৰাকীয়ে এইচ আই ভিৰ ঔষধসমূহ খাই থাকিব লাগে ।</p> <p style="text-align: justify; ">৩) প্ৰসৱৰ পিচত শিশুটিক ভালকৈ ধুৱাই লোৱাৰ পিচতহে ভেকচিন দিয়া হয় । শিশুটোৰো সম্পূৰ্ণ তেজৰ পৰীক্ষা কৰা হয় । কিমান পৰিমাণে এইচ আই ভিৰ দ্বাৰা আক্ৰান্ত হৈছে ঠাৱৰ কৰা হয় ।</p> <h3 style="text-align: justify; ">প্ৰসৱৰ পিচৰ যতন -</h3> <p style="text-align: justify; ">১) মাতৃদুগ্ধপান দুখীয়া দেশবোৰত বন্ধ কৰিব নোৱাৰি । মাতৃদুগ্ধৰ পৰা ৩০ শতাংশ শিশু এইচ আই ভিৰ দ্বাৰা আক্ৰান্ত হয় । যিড’ভিউডিন নামৰ দৰববিধ পনীয়া আকাৰে শিশুটিক প্ৰতিৰক্ষামূলক ব্যৱস্থা হিচাপে খুওৱা হয়।</p> <p style="text-align: justify; ">২) এইচ আই ভি আক্ৰান্ত লোকৰ বাবে ‘কনডম’ এক উত্তম গৰ্ভনিৰোধক ব্যৱস্থা ।</p> <p style="text-align: justify; ">৩) ‘কাউন্সেলিং’ হ’ল এইচ আই ভিৰ অতি দৰকাৰী পদক্ষেপ । ইয়ে নিয়মীয়াকৈ ঔষধ খোৱাৰ লগতে আনলৈ এই ৰোগ বিয়পাত বাধা দিয়াত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লয় । পৰামৰ্শদাতাই মানুহগৰাকীক মানসিকভাৱে সবল কৰি তোলে । সকলোৰে প্ৰচেষ্টাইহে এইচ আই ভি সমাজৰ পৰা নিশ্চিহ্ন কৰাত সহায় কৰিব ।</p> <p style="text-align: justify; "><b><i>লেখক : ডা: ৰাজীৱলোচন শৰ্মা</i></b></p> <p style="text-align: justify; "><b><i>উৎস : দেওবৰীয়া সম্ভাৰ</i></b></p> <p style="text-align: justify; "> </p>