অসমীয়া   বাংলা   बोड़ो   डोगरी   ગુજરાતી   ಕನ್ನಡ   كأشُر   कोंकणी   संथाली   মনিপুরি   नेपाली   ଓରିୟା   ਪੰਜਾਬੀ   संस्कृत   தமிழ்  తెలుగు   ردو

মিশ্ৰিত মীনপালন

মিশ্ৰিত মীনপালন

জীয়াই থাকিবলৈ প্ৰয়োজন হোৱা দৰকাৰী পুষ্টিকৰ খাদ্যসমূহৰ ভিতৰত মাছ অন্যতম ৷ কিয়নো মাছৰ দেহৰ পৰা শৰীৰ গঠনকাৰী পদাৰ্থ যেনে :- প্ৰ’টিন, লাগতিয়াল এমাইন’এছিদ, খাদ্যপ্ৰাণ, কেলচিয়াম, ফচফৰাচ আদি প্ৰচুৰ পৰিমাণে পোৱা যায় ৷ দুখীয়া জনসাধাৰণৰ কাৰণে মাছখেতি হৈছে উপযুক্ত খাদ্যপ্ৰাণ যুগুতোৱা আৰু আৰ্থিক দিশ সবল কৰাৰ এটি সহজ সৰল পথ ৷ মিশ্ৰিত মীন পালন এনে এটা পদ্ধতি যিটোৰ দ্বাৰা ভিন্ন ভিন্ন খাদ্যভ্যাসৰ কেইবাবিধো সঙ্গত প্ৰজাতিৰ (কাৰ্প) মাছ একেলগে পুখুৰীত মেলি দিয়া হয় ৷ এনে কৰাৰ ফলত পুখুৰীত খাদ্যৰ প্ৰাচূৰ্যতা আৰু খাদ্যাভ্যাসৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি জলৰাশিৰ বিভিন্ন স্তৰত অৱস্থান গ্ৰহণ কৰা মাছবোৰে (কাৰ্প) পুখুৰীৰ সমগ্ৰ প্ৰাকৃতিক খাদ্যৰ উপযুক্ত ব্যৱহাৰ কৰি উৎপাদন বৃদ্ধিত অৰিহনা যোগায়৷

পুখুৰীৰ আকাৰ, আয়তন আৰু গভীৰতা

মিশ্ৰিত মীন পালনে বাবে পুখুৰীৰ আকৃতি আয়তাকাৰ, আয়তন ০.১ হেক্টৰত (৪ কঠা) কৈ কম আৰু  ২ হেক্টৰতকৈ (প্ৰায় ১৫ বিঘা) বেছি হ’ব নালাগে ৷ পানীৰ গভীৰতা সাধাৰণতে ১.৫ – ৩.০ মিটাৰ হব লাগে৷

পুখুৰী প্ৰস্তুতি

উৎপাদকতাৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি পুখুৰীটো মীন পালনৰ উপযোগীকৈ প্ৰস্তুত কৰি লব লাগে৷

১.পুৰণি পুখুৰীৰ ক্ষেত্ৰত তলিৰ বোকা অপসাৰণ কৰিব লাগে ৷ নতুন পুখুৰীৰ ক্ষেত্ৰত তলিখন হালবাই বা কোৰ মাৰি কোমলাব লাগে ৷

২.পুখুৰী তৰাং হ’লে খান্দি গভীৰ কৰিব লাগে ৷

৩.বৃহৎ মুক্ত জলাশয়ৰ বেলিকা তৰাং অঞ্চলত বান্ধ দি খণ্ডকৈ সৰু আকৃতিৰ পুখুৰী কৰি ল’ব পাৰি ৷

পুখুৰী পৰিচালনা

লাভজনক মাছখেতিৰ উন্নয়ণৰ মুলতে হ’ল বৈজ্ঞানিক পদ্ধতিত পুখুৰী পৰিচালনা ৷ সাধাৰণতে তিনিটা পৰ্য্যায়ত এনে পৰিচালনা লক্ষ্য কৰিব পাৰি ৷

(ক) পোনা মেলাৰ আগৰ অৱস্হা

১. জলজ উদ্ভিদ নিবাৰণ : মাছৰ আশানুৰূপ উৎপাদন পাবৰ বাবে পুখুৰী জলজ অপতৃৰ্ণৰ পৰা মুক্ত হ’ব লাগে ৷ প্ৰধানত: তিনিটা পদ্ধতি - দৈহিক আৰু যান্ত্ৰিক, ৰাসায়ণিক আৰু জৈৱিক পদ্ধতি অৱলম্বনৰ দ্বাৰা জলজ অপতৃৰ্ণ নিবাৰণ কৰিব পাৰি যদিও সৰু ক্ষেত্ৰৰ পুখুৰীৰ বাবে দৈহিক বা যান্ত্ৰিক পদ্ধতিৰে অপতৃৰ্ণ আতৰ কৰিব পাৰি৷ তিনিওটা পদ্ধতিৰ ভিতৰত জৈৱিক পদ্ধতি বেছ উজু, সহজ সৰল, লাভজনক আৰু নিৰাপদ৷

২. অবাঞ্চিত মাছ, পতঙ্গৰ নিবাৰণ: কাৰ্প পালন পুখুৰীত অন্য মাছ থকা উচিত নহয় ৷ উৎপাদন দিয়া, বজাৰ চাহিদা, বৃদ্ধিৰ হাৰ আদি লক্ষ্য কৰিলে এনে মাছবোৰ অপকাৰী,অবাঞ্চনীয় বুলি গণ্য কৰা হয় ৷ পুখুৰীত এনে মাছৰ নিবাৰণ নিত্যান্তই আৱশ্যৱকীয়৷ সাধাৰণতে মহুৱা খলিহৈ ৩৩৪ কি:গ্ৰা:/বিঘা পানী কালিৰ হিচাপত ব্যৱহাৰ কৰি সুফল পাব পাৰি৷ সম্ভৱ হ’লে পুখূৰীত পানী সিঁচি তলিখন সূৰ্য্যৰ পোহৰত ভালদৰে শুকান কৰি লব লাগে৷

৩. চূণ প্ৰয়োগ : সাধাৰণতে পুখুৰীৰ বেদিকাত চূণ প্ৰয়োগ কৰিলে বেছি সুফল পোৱা যায় ৷ পানী সিঁচিব নোৱাৰিলে পানীতেই চূণ দিব লাগে ৷ মাটি আৰু পানীৰ পি.এইচৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি পুখুৰীত তলত দিয়া নিৰিখত চূণ ব্যৱহাৰ কৰা হয় ৷

মাটি আৰু পানীৰ পি.এইচদিবলগীয়া চূণৰ পৰিমাণ (কি:গ্ৰা:/বিঘা/বছৰ)
৪.০ – ৫.০২৭০
৫.০ – ৬.৫১৪০
৬.৬ – ৭.৫৭০
৭.৬ – ৮.৫২৫
৮.৬ – ৯.৫--

৪. সাৰ প্ৰয়োগ: সাধাৰণতে দুই প্ৰকাৰৰ সাৰ পুখুৰীত যোগান ধৰিব লাগে জৈৱিক আৰু অজৈৱিক সাৰ ৷

(ক) জৈৱিক সাৰ : মাটিৰ পুষ্টিমুল্য অনুসৰি চূণ প্ৰয়োগৰ ৩ দিন পিছত জৈৱিক সাৰ প্ৰয়োগ কৰা হয় ৷ সাধাৰণতে পুখুৰীত গৰুৰ গোবৰ ৬৭০ কি:গ্ৰা:/বিঘা/বছৰ হিচাবত ব্যৱহাৰ কৰা হয় ৷

(খ) অজৈৱিক সাৰ : জৈৱিক সাৰ প্ৰয়োগৰ ১৫ দিন পিছত এই সাৰ প্ৰয়োগ কৰিব পাৰি ৷ প্ৰতিবিঘা পানীকালিৰ পুখুৰীত বছৰত ইউৰীয়া ১৩ কি:গ্ৰা:, একক চুপাৰ ফচফেট ৩ কি:গ্ৰা: আৰু মিউৰেট অৱ পটাছ ১২ কি:গ্ৰা: হিচাবত যোগান ধৰিব পাৰি ৷ চূণ, জৈৱিক আৰু অজৈৱিক সাৰখিনি এবছৰত দিব লগা মূঠ পৰিমাণৰ / অংশ দি বাকীখিনি সমানে ১১টা কিস্তিত ভগাই মাহেকত প্ৰয়োগ কৰিব লাগে ৷

পোনা মেলাৰ সময়ৰ পৰিচালনা :

সাৰ প্ৰয়োগৰ ১৫ দিন পিছত পুখুৰীটো পোনা মেলাৰ বাবে উপযুক্ত হয় ৷ এপ্ৰিলৰ পৰা জুলাই মাহলৈকে পোনা এৰাৰ উপযুক্ত সময়৷ ১০-১৫ ছে:মি: দৈৰ্ঘ্যৰ আঙুলি সদৃশ পোনা (ফিংগাৰলিং) প্ৰতিবিঘাত ৬৭০ টা হিচাপত মেলিব পাৰি৷

পোনাৰ উপলভ্যতা, উৎপাদকতা, পুখুৰীৰ গভীৰতা আয়তন আৰু বজাৰ চাহিদাৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি ৩,৪ বা ৬ প্ৰজাতিৰ পোনাৰ সংমিশ্ৰণ মেলিব পাৰি ৷ তলত উল্লেখ কৰা অনুপাতত প্ৰজাতিৰ মিশ্ৰিত পালন কৰা হয়৷

প্ৰজাতি

প্ৰজাতিৰ

সংমিশ্ৰন

(অনুপাত)

 

৩ প্ৰজাতি

৪ প্ৰজাতি

৬ প্ৰজাতি

বাহু

ৰৌ

মিৰিকা

কমন কাৰ্প

চিলভাৰ কাৰ্প

গ্ৰাছ কাৰ্প

-

-

-

৩-৪

২-৩

১.৫-২.০

২.০-২.৫

-

-

১-১.৫

১.৫-২.০

১.৫-২.০

২.০-২.৫

২.০-৩.০

৫.০-১.৫

(খ) পোনা মেলাৰ পিছৰ অৱস্থা :

১.  খাদ্য যোগান : আশানুৰূপ উৎপাদন বৃদ্ধি পাবলৈ হ’লে মাছক নিয়মিতভাৱে পৰিপুৰক খাদ্যৰ যোগান ধৰিব লাগে ৷ পোনা এৰাৰ ২য় দিনৰ পৰাই মাছক খাদ্যৰ যোগান ধৰিব লাগে ৷ সাধাৰণতে চাউলৰ মল আৰু খলিহৈ ১:১ অনুপাতত মিহলাই মাছৰ মুঠ ওজনৰ ২-৩% হাৰত ৰাতিপুৱা বা আবেলি নিয়মিত ভাৱে দৈনিক নিৰ্দ্দিষ্ট সময়ত যোগান ধৰিব লাগে ৷ গ্ৰাছ কাৰ্পৰ বাবে পুখুৰীত ঘাঁহ জাতীয় খাদ্য যেনে: হাইড্ৰিলা, এজ’লা, নেপিয়াৰ, পাৰা, কবিৰ পাত, কলপাত আদিৰ যোগান ধৰিব লাগে ৷ মাজে সময়ে পানীৰ ণ্ডনাণ্ডণ পৰীক্ষা কৰি, নিয়মিত ভাৱে মাছৰ ৰোগ নিৰীক্ষণ কৰি নিৰাময়ৰ ব্যৱস্হা কৰিব লাগে ৷

মাছৰ উৎপাদন

বৈজ্ঞানিক পদ্ধতি অৱলম্বনৰ দ্বাৰা মীন পাম পৰিচালনা কৰিলে উৎপাদন বৃদ্ধি দ্ৰুততৰ হয় ৷ সাধাৰণতে পোনা এৰাৰ ৭-৮ মাহৰ ভিতৰত গ্ৰাছকাৰ্প আৰু চিলভাৰ কাৰ্পবোৰ প্ৰায় ১ কি:গ্ৰা: ওজনৰ হয়গৈ ৷ বাকী কাৰ্পবোৰ ১ কি:গ্ৰা: পাবলৈ প্ৰায় ১ বছৰ  লয় ৷ পুখুৰীত মাছৰ ওজন ৭৫০ গ্ৰামৰ পৰা ১ কি:গ্ৰা: হ’লে উঠাই পেলাব লাগে ৷ সংমিশ্ৰিত পদ্ধতিত এবিঘা পানী কালি পুখুৰীৰ পৰা বছৰত ৪০০-৬০০ কি:গ্ৰা: মাছৰ উৎপাদন পোৱা যায় ৷ অৰ্থনৈতিক দিশৰ পৰা এনে পদ্ধতিত মাছ পালন কৰি খৰচ কৰা প্ৰতিটো টকাৰ বাবদ প্ৰায় ১৫ (পোন্ধৰ) পইচাকৈ লাভ পাব পাৰি ৷

উৎস: অসম কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়।


© 2006–2019 C–DAC.All content appearing on the vikaspedia portal is through collaborative effort of vikaspedia and its partners.We encourage you to use and share the content in a respectful and fair manner. Please leave all source links intact and adhere to applicable copyright and intellectual property guidelines and laws.
English to Hindi Transliterate